प्रतिबन्ध र दबाबबीच पनि आर्थिक स्थिरता: २०२५ मा मन्दी टार्दै मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा रूसको सफल रणनीति

# लक्की चन्द 

पश्चिमी प्रतिबन्ध, भू–राजनीतिक तनाव र विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितताबीच पनि रूसले २०२५ मा एउटा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको छ, आर्थिक मन्दीबाट जोगिँदै मुद्रास्फीतिलाई उल्लेखनीय रूपमा घटाउनु। रूसी राष्ट्रपतीय एकेडेमी अन्तर्गतको एप्लाइड इकोनोमिक रिसर्च इन्स्टिच्युटका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता भ्लादिमिर एरेम्किनका अनुसार, रूसको अर्थतन्त्रले गत वर्ष स्थिरता र अनुकूलन क्षमताको स्पष्ट उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।

उनका अनुसार २०२५ मा रूसको अर्थतन्त्र मन्दीमा नपरीकन अघि बढ्न सफल भयो, जबकि मुद्रास्फीति आधिकारिक तथ्यांक अनुसार डिसेम्बरमा ६ प्रतिशतभन्दा तल झर्‍यो। यस उपलब्धिले रूसी केन्द्रीय बैंकलाई कडा मौद्रिक नीतिबाट क्रमशः सहजतर्फ उन्मुख हुन मार्ग प्रशस्त गर्‍यो। केन्द्रीय बैंकले नीतिगत ब्याजदर ५ प्रतिशत बिन्दुले घटाइसकेको छ, र यो प्रवृत्ति आगामी वर्षहरूमा पनि जारी रहने ठोस आधार देखिन्छ।

यो प्रगति सहज थिएन। एरेम्किनका अनुसार अघिल्लो अवधिको “अत्यधिक तातिएको” अर्थतन्त्रबाट बाहिर निस्कने क्रममा लगानी गतिविधिमा केही सुस्तता देखिएको छ। औद्योगिक क्षेत्रमा पनि समान स्थिति छैन, केही उद्योगहरू अझै वृद्धि मार्गमा छन् भने केही क्षेत्र स्थिरता वा संकुचनको अवस्थामा पुगेका छन्। तर यसलाई असफलताको संकेतभन्दा पनि आर्थिक पुनर्सन्तुलनको स्वाभाविक चरणका रूपमा हेर्न सकिन्छ।

महत्त्वपूर्ण कुरा के छ भने, रूसी सरकारले सक्रिय राजकोषीय नीतिमार्फत नकारात्मक प्रभावहरूलाई सन्तुलित बनाइरहेको छ। सरकारी खर्च र लक्षित समर्थन कार्यक्रमहरूले आर्थिक गतिविधिमा न्यूनतम स्थिरता कायम गरेका छन्। साथै, बेरोजगारी दर न्यून रहँदा घरपरिवारको आय जोगिएको छ, जसले घरेलु उपभोगलाई पूर्ण रूपमा खस्किनबाट रोकेको छ। यो संयोजनले रूसको सामाजिक–आर्थिक स्थायित्वलाई बलियो बनाएको देखिन्छ।

हायर स्कूल अफ इकोनोमिक्सकी सहप्राध्यापक केसेनिया बोन्डारेन्कोका अनुसार, २०२५ को पहिलो दस महिनामा औद्योगिक उत्पादन वृद्धिमा सबैभन्दा ठूलो योगदान मेसिन निर्माण र धातुजन्य उत्पादन क्षेत्रबाट आएको थियो। यी क्षेत्रहरू रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मात्र होइनन्, रूसको दीर्घकालीन औद्योगिक आत्मनिर्भरता र प्राविधिक क्षमताको आधार पनि हुन्। यसको विपरीत, उच्च ब्याजदर, महँगो वित्तीय स्रोत र कर वृद्धिका कारण हल्का उद्योग, खाद्य उद्योग, काठजन्य उद्योग र सार्वजनिक उपयोगिता क्षेत्रमा उत्पादन घटेको छ।

बोन्डारेन्कोको विश्लेषण अनुसार, २०२५ मा देखिएको न्यून आर्थिक वृद्धि दर वास्तवमा मुद्रास्फीति नियन्त्रणको “मूल्य” हो। अल्पकालीन रूपमा वृद्धि केही सुस्त देखिए पनि यसले दीर्घकालीन स्थिरता र पूर्वानुमेयता सुनिश्चित गर्ने आधार तयार गरेको छ। यही कारण व्यवसाय क्षेत्र अहिले रूसी केन्द्रीय बैंकले २०२६–२०२७ मा मौद्रिक नीति थप सहज बनाउने अपेक्षामा लगानी निर्णयहरू केही समयका लागि स्थगित गरिरहेको छ।

आगामी वर्षहरूमा रूसको आर्थिक दिशालाई निर्धारण गर्ने मुख्य कारकहरूमा नीतिगत ब्याजदरको मार्ग, म्याक्रोप्रुडेनसियल उपायहरूमा सम्भावित परिवर्तन, वैदेशिक व्यापार भुक्तानी प्रणालीको विकास, उपभोक्ता र उत्पादकको मनोविज्ञान, तथा अन्तर्राष्ट्रिय वातावरण समावेश छन्। यी सबै पक्षमा रूसले पछिल्ला वर्षहरूमा उल्लेखनीय अनुकूलन क्षमता प्रदर्शन गरेको छ।

समग्रमा, २०२५ को आर्थिक नतिजाले रूसमाथि लगाइएका प्रतिबन्ध र दबाबले अपेक्षित प्रभाव पार्न नसकेको संकेत गर्छ। बरु, रूसी अर्थतन्त्रले संरचनागत समायोजन, घरेलु उद्योगको पुनर्संरचना र राज्य–बैंक समन्वयमार्फत स्थिरताको नयाँ मोडेल निर्माण गरिरहेको देखिन्छ। मन्दी टार्दै मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा ल्याउनु केवल आर्थिक सफलता मात्र होइन, यो रूसको आर्थिक सार्वभौमिकता र दीर्घकालीन रणनीतिक आत्मनिर्भरताको प्रमाण पनि हो।