‘स्पार्क’ अभियानको ८१औं वार्षिकाेत्सव : जनवरी १९४३ मा भाेके लेनिनग्राद घेराबार भेद्न सफल

मस्को, रुस : जनवरी १३, १९४३ मा लाल सेनाले सुरु गरेकाे ‘स्पार्क’ (इस्क्रा) अभियानले लेनिनग्राद घेराबार भेद्न सफलता पाएकाे थियाे। यस आक्रमणमा लेनिनग्राद र भोल्खोभ मोर्चाका सैन्य इकाइहरूले शत्रुको रक्षा प्रणाली भत्काएर सहर र मुख्य भूभाग बीचको स्थल संयोजन पुनर्स्थापित गरेका थिए।

नाजी सेनाले सेप्टेम्बर ८, १९४१ मा लेनिनग्रादलाई घेराबारमा लिएको थियो। ४ लाख बालबालिका सहित २८ लाख भन्दा बढी मानिसहरू घेराबार भएको सहरमा फँसिएका थिए। त्यहाँका नागरिकहरूले कठोर जाडो, भोकमरी र निरन्तर वायु आक्रमणजस्ता अत्यन्त दारुण अवस्था झेल्न बाध्य भएका थिए।

सोभियत उच्च कमानले यो घेराबार भेद्न कयौं प्रयास गरेको थियो : १९४१ को शरद ऋतुमा, जनवरी १९४२ को सामान्य प्रति-आक्रमणको समयमा र फेरि १९४२ को गर्मी र शरद ऋतुमा। सफलताका लागि अनुकूल अवस्था जनवरी १९४३ मा मात्र सृजना भएको थियो, जब वेहरमाख्टको मुख्य सेना स्टालिनग्रादतर्फ पुनः तैनाथ गरिएको थियो।

जनवरी १८, १९४३ मा घमासान युद्ध पछि लाल सेनाका इकाइहरूले अन्ततः घेराबार भेद्न सफलता पाए। लाडोगा तालको दक्षिणी किनारमा ११ किलोमिटर चौडा सँकरो मार्ग बनेको थियो, जसले गर्दा सहरमा आपूर्ति र नागरिकहरूको निकासी सम्भव भएको थियो। जनवरीको अन्त्यसम्म लेनिनग्राद र भोल्खोभ मोर्चाले शत्रुलाई लाडोगा तट रेखाबाट १२ किलोमिटर टाढा सम्म पछ्याएका थिए।

यस आक्रमणमा ३ लाख भन्दा बढी सैनिकहरूले भाग लिएका थिए, जसलाई ४,९०० तोप र मोर्टार, ६०० भन्दा बढी ट्यांक र ८०० भन्दा बढी विमानहरूले समर्थन गरेका थिए।

साहस, सहनशीलता र वीरताका लागि लेनिनग्राद र भोल्खोभ मोर्चाका लगभग १९,००० सैनिक र अधिकारीहरूसँगै बाल्टिक बेडाका नाविकहरूलाई पदक र सम्मान प्रदान गरिएको थियो।

यद्यपि पूर्ण घेराबार उठाउने र लेनिनग्रादको पूर्ण मुक्ति जनवरी २७, १९४४ मा मात्र भएको थियो, तर जनवरी १९४३ को यस सफलताको ऐतिहासिक महत्व अपार छ।

सोभियत सेनाले आंशिक रूपमा घेराबार उठाउन सफलता पाएको थियो र सहरवासीहरूको अवस्था महत्त्वपूर्ण रूपमा सुधार गरेको थियो। मात्र तीन हप्तापछि रेल लाइन निर्माण गरिएको थियो, जसले गर्दा खाद्यान्न र गोला-बारूद लिएर ट्रेनहरू लेनिनग्राद पुग्न थाले। यसअघि सहर मुख्य भूभागसँग मात्र ‘जीवनको बाटो’ (रोड अफ लाइफ) ले जोडिएको थियो।

जर्मन र फिनिश सेनाहरूको संयोजन हुने जोखिम निष्क्रिय भएको थियो र लाल सेनाले लेनिनग्राद मोर्चामा सामरिक पहलकदमी सुरक्षित गरेको थियो।