आर्कटिक सुरक्षाको चासोमा नेटो

कोपनहेगन/ब्रसेल्स, बुधबार। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रणनीतिक महत्त्व बोक्ने ग्रीनल्याण्ड द्वीपको बारेमा गरेका हालका विवादास्पद टिप्पणीपछि आर्कटिक क्षेत्रको सुरक्षा बारे चासो बढ्दै गएकाले युरोपेली सङ्घ (यू) र नेटो सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरूले ग्रीनल्याण्डलाई राजनीतिक र सैन्य सहयोग बढाउने घोषणा गरेका छन्।

डेनमार्क रक्षा मन्त्रालयले बुधबार पुष्टि गरे अनुसार, डेनमार्कले आफ्ना नेटो मित्र राष्ट्रहरूसँग निकट सहकार्य गर्दै ग्रीनल्याण्ड र यसको वरिपरि सैन्य उपस्थिति बढाउने निर्णय गरेको छ। विज्ञप्ति अनुसार, बुधबारदेखि सुरु हुने यस बढाइमा थप जहाज, विमान र सैनिक समेत समावेश छन्। यो घोषणा वाशिङ्टनमा डेनमार्क, ग्रीनल्याण्ड र संयुक्त राज्य अमेरिकाको बैठकको अगावै आएको हो।

मन्त्रालयले भनेको छ, “यसको उद्देश्य आर्कटिकको अनौठो अवस्थामा सञ्चालन गर्ने क्षमता विकास गर्नु र सन्धिको आर्कटिकमा पैठ बलियो बनाउनु हो, जसले युरोपेली र ट्रान्सएट्लान्टिक सुरक्षालाई फाइदा पुग्नेछ।” डेनमार्कका रक्षामन्त्री ट्रोएल्स लुण्ड पाउल्सनले यो कदमलाई ‘आर्कटिक सामना गर्दै गरेको चुनौतीप्रति स्पष्ट प्रतिक्रिया’ भनेर वर्णन गर्दै सरकार डेनमार्क र नेटो सहयोगीहरूको लागि ग्रीनल्याण्ड क्षेत्रमा ‘स्थायी र ठूलो सैन्य उपस्थिति’ कायम गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताए।

डेनमार्कका कार्यहरूसँगै नेटो मित्र राष्ट्रहरूबाट ठोस सहयोग पनि आइरहेको छ। स्वीडेनका प्रधानमन्त्री उल्फ क्रिस्टरसनले बुधबार भने कि डेनमार्कको अनुरोधमा स्वीडेनले ग्रीनल्याण्डमा सैन्य कर्मी पठाएको छ, जुन डेनमार्कले योजना गरेको ‘आर्कटिक इन्ड्योरेन्स’ अभियानको तयारीसँग सम्बन्धित छ। स्वीडिश सशस्त्र बलले स्वीडेनका कर्मीहरू द्वीपमा पुग्ने प्रारम्भिक टुकडीमा रहेको पुष्टि गरे।

नर्वेले पनि कर्मीहरू पठाएको छ। डेनमार्कका रक्षामन्त्रीसँग बुधबार भएको संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा नर्वेका रक्षामन्त्री टोरे सान्डभिकले भने, “सहयोगीहरूबीचको भविष्यको सहकार्यको रूपरेखा तयार गर्न” नर्वेले ग्रीनल्याण्डमा दुई सैन्य अधिकारी पठाएको छ। उनले थपे कि आर्कटिक (ग्रीनल्याण्ड सहित) मा सुरक्षा कसरी बलियो बनाउने भन्ने विषयमा नेटो भित्र निरन्तर छलफल चलिरहेको छ।

प्रत्यक्ष सैन्य तैनाथी बाहेक, राष्ट्रिय र यू स्तरमा राजनीतिक समर्थन पनि व्यक्त भएको छ। बेलायती विदेशमन्त्री यभेट कुपरले बुधबार नेटोलाई ‘आर्कटिकमा सैन्य र सुरक्षा उपस्थिति बढाउन’ आह्वान गर्दै यस क्षेत्रलाई ‘भू-राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको अग्रपङ्क्ति’ भनेकी छिन्।

युरोपेली संसदका राजनीतिक दलका नेताहरूले बुधबार जारी गरेको बयानमा ट्रम्प प्रशासनको ग्रीनल्याण्ड सम्बन्धी टिप्पणीलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानून र नेटो सदस्य डेनमार्कको प्रभुसत्ताप्रति ‘जगर्याएको’ चुनौती भनेका छन्। उनीहरूले यू संस्थाहरूलाई डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डलाई ‘ठोस र स्पर्शनीय’ सहयोग परिभाषित गर्न आग्रह गरे र ग्रीनल्याण्ड सम्बन्धी निर्णय डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डको मात्र विषय हो भनेर जोड दिए। नेताहरूले भने, “बाह्य प्रयासबाट स्थिति परिवर्तन गर्नु अस्वीकार्य हो।”

ग्रीनल्याण्ड डेनमार्क राज्यभित्रको स्वशासित क्षेत्र हो, जसमा रक्षा र विदेश नीति डेनमार्कसँगै रहेको छ। अमेरिकाले यस द्वीपमा सैन्य अड्डा सञ्चालन गर्दै आएको छ। २०२५ मा पुनः सत्तामा फर्केका ट्रम्पले ग्रीनल्याण्ड ‘प्राप्त’ गर्ने इच्छा पटकपटक व्यक्त गर्दै आएका छन् र यसका लागि बल प्रयोगको सम्भावनालाई अस्वीकार गरेका छैनन्।