चीन–अफ्रिका सम्बन्ध ७० वर्षमा नयाँ युगतर्फ: मित्रताबाट साझा भविष्यसम्म

बेजिङ / चीन र अफ्रिकी राष्ट्रहरूबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको यस वर्ष ७० औं वर्षगाँठ परेको छ। सात दशक लामो यो मित्रता पुस्तौंदेखि पुस्तासम्म हस्तान्तरण हुँदै आएको छ र समयसँगै चीन–अफ्रिका सम्बन्धले छलाङमार्फत विकास गर्दै आएको छ।

विश्व राजनीतिमा शताब्दीमै नदेखिएका तीव्र परिवर्तन, जटिल अन्तर्राष्ट्रिय अवस्था र बढ्दो अनिश्चितताबीच पनि चीन र अफ्रिकाले मित्रता, एकता र सहकार्यको भावनाबाट शक्ति लिँदै आफ्नो सम्बन्धलाई निरन्तर अगाडि बढाएका छन्। दुबै पक्षको संयुक्त आधुनिकरण यात्राले ग्लोबल साउथ सहकार्यको उदाहरण स्थापित गर्दै सबैका लागि राम्रो विश्व निर्माणतर्फ नयाँ अध्याय लेखिरहेको छ।

चीन विश्वको सबैभन्दा ठूलो विकासशील देश हो भने अफ्रिका सबैभन्दा धेरै विकासशील राष्ट्रहरू रहेको महादेश हो। ऐक्यबद्धता र सहकार्यलाई साझेदारीको आधार मानेर चीन र अफ्रिकी देशहरूले सम्बन्धलाई अघि बढाएका छन्।

सन २०१३ मा राष्ट्रपति बनेपछि चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको पहिलो विदेश भ्रमण गन्तव्यहरूमध्ये अफ्रिका पनि थियो। उक्त भ्रमणमा उनले इमानदारी, वास्तविक परिणाम, मित्रता र सद्भावका सिद्धान्त तथा न्याय र साझा हितका मूल्य प्रस्तुत गरे, जसले पछिल्ला वर्षहरूमा चीन–अफ्रिका सम्बन्धलाई तीव्र बनाएको छ। पछिल्ला १३ वर्षमा सी चिनफिङले पाँच पटक अफ्रिका भ्रमण गर्दै दुबै पक्षबीच सर्वाङ्गीण सहकार्यको दिशा निर्धारण गरेका छन्।

सेप्टेम्बर ५, २०२४ मा बेइजिङमा आयोजित चीन–अफ्रिका सहकार्य फोरमको उद्घाटन समारोहमा चीनसँग कूटनीतिक सम्बन्ध भएका सबै अफ्रिकी देशसँगको सम्बन्धलाई रणनीतिक स्तरमा उकास्ने र समग्र सम्बन्धलाई “नयाँ युगको सबै मौसममै टिक्ने साझा भविष्यको समुदाय” का रूपमा अघि बढाउने प्रस्ताव गरिएको थियो। अफ्रिकी संघ आयोगका अध्यक्ष महमूद अली युसुफले चीनलाई विश्वसनीय र भरोसायोग्य साझेदारको रूपमा वर्णन गरेका छन्।

यो मित्रता कागजमा मात्र सीमित छैन। जिम्बाब्वेको माशोनाल्यान्ड इस्ट प्रान्तमा चीनको सहयोगमा बनेको खानेपानी कुवाले स्थानीय बासिन्दालाई खेतीतर्फ आकर्षित गरेको छ। इथियोपियाकी उद्यमी मुलु केमालले चीनमा प्राप्त तालिमले व्यवसायिक बाटो देखाएको बताइन्। संकटका बेला अफ्रिकी देशहरूले पनि चीनलाई साथ दिएका छन्, वेन्चुआन र युसु भूकम्पपछि अफ्रिकी सहयोग त्यसको उदाहरण हो।

तान्जानिया–जाम्बिया रेलमार्ग (TAZARA) चीन–अफ्रिका मित्रताको ऐतिहासिक प्रतीक बनेको छ। सन २०२४ मा यसको पुनरुत्थान परियोजनामा सम्झौता भएसँगै निर्माण कार्य तीव्र भएको छ। राष्ट्रपति सीका अनुसार, चीन गरिब हुँदा पनि अफ्रिकी भाइबहिनीलाई सहयोग गरेको थियो र अहिले विकसित भइसकेपछि साझा विकासमा अझ प्रभावकारी भूमिका खेल्न तयार छ।

बेल्ट एन्ड रोड पहल अन्तर्गत चीनले अफ्रिकामा रेल, बन्दरगाह, सडक, औद्योगिक पार्क जस्ता पूर्वाधारमा ठूलो योगदान दिएको छ। कृषि क्षेत्रमा जुनकाओ प्रविधिले आयवृद्धि र खाद्य सुरक्षामा सहयोग पुर्‍याएको छ।

व्यापारिक क्षेत्रमा चीन १६ वर्षदेखि अफ्रिकाको सबैभन्दा ठूलो साझेदार रहँदै आएको छ। सन २०२५ मा चीन–अफ्रिका व्यापार ३०० अर्ब अमेरिकी डलर नाघ्यो। चीनले ५३ अफ्रिकी देशलाई पूर्ण भन्सार छुट दिने घोषणा गर्दै साझा विकासका ढोका अझ फराकिलो बनाएको छ।

विकास अनुभवको आदान–प्रदान पनि सहकार्यको अर्को बलियो आधार बनेको छ। इथियोपियाली अधिकारी अब्राहाम यिमेर अबातेजस्ता व्यक्तिहरूले चीनको लक्षित गरिबी न्यूनीकरण मोडेललाई आफ्नो देशमा लागू गर्न थालेका छन्।

आज चीन, चिनियाँ शैलीको आधुनिकरण मार्फत राष्ट्रिय पुनरुत्थानतर्फ अघि बढिरहेको छ भने अफ्रिका एजेन्डा २०६३ अनुसार आधुनिकरणको यात्रामा छ। यो साझा यात्रामा चीन र अफ्रिका एकअर्काबाट सिक्दै ग्लोबल साउथमा एकता, आत्मनिर्भरता र साझा विकासको बलियो शक्ति निर्माण गरिरहेका छन्।