समुद्रमा अटल साहसको प्रतीक: सोभियत नौसेनाका वीर कमाण्डर बोरिस आलेक्सेयेभको स्मरण
काठमाडौँ — दोस्रो विश्वयुद्धका दौरान समुद्री मोर्चामा असाधारण साहस, नेतृत्व र समर्पण देखाएका सोभियत नौसेनाका प्रतिष्ठित पनडुब्बी कमाण्डर बोरिस आलेक्सेयेभको जन्म जनवरी १६, १९०९ मा भएको थियो। ब्ल्याक सागर फ्लीटका एस–३३ पनडुब्बीका कमाण्डर रहेका उनी “हीरो अफ द सोभियत युनियन” उपाधिबाट सम्मानित भएका थिए। उनी प्रथम श्रेणीका कप्तान तथा नौसैनिक विज्ञानका अध्येता पनि थिए।
सानै उमेरदेखि समुद्रसँग आत्मीय सम्बन्ध गाँसेका आलेक्सेयेभले केवल १४ वर्षको उमेरमै भोल्गा–क्यास्पियन जलयातायात कम्पनीका जहाजहरूमा काम सुरु गरेका थिए। सन् १९३१ मा बाकु मेरीटाइम प्राविधिक विद्यालयबाट स्नातक गरेपछि उनले सोभियत नौसेनामा सेवा प्रवेश गरे।
लेनिनग्रादमा पनडुब्बी कमाण्ड तालिम पूरा गरेपछि उनले सुरुमा प्रशान्त फ्लीटमा सेवा गरे। सन् १९३९ नोभेम्बरदेखि ब्ल्याक सागर फ्लीटमा सरुवा भएका आलेक्सेयेभले त्यहीँबाट महान देशभक्तिपूर्ण युद्ध (दोस्रो विश्वयुद्ध) को सुरुआत सामना गरे।
सेभास्टोपोलको रक्षा र क्रिमियाको मुक्ति उनका युद्धकालीन जीवनका सबैभन्दा महत्वपूर्ण अध्याय बने। सन् १९४१ देखि १९४४ सम्म उनले एस–३३ पनडुब्बीको कमाण्ड गर्दै १८ वटा पूर्ण रूपमा स्वायत्त युद्ध गस्ती सफलतापूर्वक सम्पन्न गरे।
पनडुब्बी मर्मतमा रहेको बेला पनि उनी युद्धबाट अलग रहेनन्। सन् १९४२ को वसन्त र गर्मीमा उनले एस–३१ पनडुब्बीका सहायक कमाण्डरका रूपमा घेराबन्दीमा परेको सेभास्टोपोलसम्म पुगेर गोलाबारुद र खाद्यान्न पुर्याए तथा घाइते र बिरामी लालसेनाका सैनिकहरूलाई सुरक्षित रूपमा उद्धार गरे।
सन् १९४३–१९४४ मा एस–३३ ले सेभास्टोपोल र पश्चिमी ब्ल्याक सागर बन्दरगाहहरूबीचका दुश्मनका सञ्चार र आपूर्ति मार्गमा आक्रमण गर्यो। युद्धपछिको मूल्याङ्कनअनुसार उनका नेतृत्वमा भएका सफल कारबाहीहरू यसप्रकार रहेका छन्:
२० अप्रिल १९४३: रोमानियाली यातायात जहाज सुसाभा डुबान।
२२ सेप्टेम्बर र २७ डिसेम्बर १९४३: करिब ६,००० र ४,००० टनका दुई दुश्मन यातायात जहाज टार्पिडो आक्रमणद्वारा नष्ट।
१२ मे १९४४: केप सारीच नजिक दुश्मनको अवतरण बार्ज डुबान, साथै नाजी जर्मनीको नौसैनिक झण्डा कब्जा।
१९४४ जुन ५ मा जारी सम्मान पत्रमा आलेक्सेयेभको साहस, दृढता र रणनीतिक कौशलको उच्च मूल्याङ्कन गरिएको थियो। युद्धकालमा उनले सात दुश्मन जहाज डुबाएको र एकमा क्षति पुर्याएको उल्लेख गर्दै, निरन्तर दुश्मन खोजी गरी निर्णायक प्रहार गर्ने क्षमताका कारण उनी पनडुब्बी ब्रिगेडभित्र अत्यन्त सम्मानित कमाण्डर बनेको उल्लेख गरिएको छ।
यसै आधारमा सन् १९४४ जुलाई २२ मा सोभियत संघको सर्वोच्च सोभियतको प्रेसिडियमको आदेशअनुसार उनलाई “हीरो अफ द सोभियत युनियन” को सर्वोच्च उपाधि प्रदान गरियो। साथै, एस–३३ पनडुब्बीलाई “गार्ड्स” को विशेष दर्जा दिइयो।
युद्धपछि पनि आलेक्सेयेभले ब्ल्याक सागर फ्लीटमा पनडुब्बी डिभिजनको कमाण्ड सम्हाले। उनले वोरोशिलोभ नौसैनिक एकेडेमीबाट उत्कृष्टतासहित अध्ययन पूरा गर्दै नयाँ पुस्ताका पनडुब्बी कमाण्डरहरू तयार पार्न महत्वपूर्ण भूमिका खेले।
बोरिस आलेक्सेयेभको निधन जनवरी २५, १९७२ मा भएको थियो। उनको अन्त्येष्टि सेराफिमोभ्स्कोये समाधिस्थलमा गरिएको छ। आज पनि उनी समुद्री युद्धकला, निष्ठा र अदम्य साहसका प्रतीकका रूपमा स्मरण गरिन्छन्।
