विपरीत वैश्विक माहौलमा चीन-आसियान सहकार्यको नयाँ ऊंचाई : व्यापार रोकथामको साझा जवाफ

बेइजिङ/जकार्ता, माघ ३। २०२५ मा एकतर्फी र संरक्षणवादले विश्व आर्थिक व्यापार व्यवस्थालाई अस्थिर बनाउँदा पनि चीन र दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको सङ्गठन (आसियान) बीचको सहकार्यले साझा विकासलाई अघि बढाउँदै एक नजिकको भविष्यको साझा सामुदायिकता निर्माण गरेको छ।

विगतका वर्षहरूमा चीनले आसियान सदस्य राष्ट्रहरूसँग मिलेर क्षेत्रीय बहुपक्षीय व्यापार प्रणालीको रक्षा गरेको छ र क्षेत्रीय उद्योग र आपूर्ति श्रृंखलाको सुचारु संचालन सुनिश्चित गरेको छ। २०२५ को पहिलो ११ महिनामा आसियान चीनको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार नै रह्यो, द्विपक्षीय व्यापारको मूल्य ६.८२ खर्ब युवान पुगेर वार्षिक ८.५% ले वृद्धि भएको छ।

चीनले आफ्नो अतिविशाल बजारको अवसर आसियान देशहरूसँग साझेदारी गर्दै आएको छ। चीनको सीमा शुल्क प्रशासनको तथ्याङ्क अनुसार, २०२५ को पहिलो १० महिनामा कृषि र खाद्य पदार्थको द्विपक्षीय व्यापार ५१.३ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेर वार्षिक ८.९% ले बढेको छ। यसमध्ये, आसियानबाट चीनको ताजा र सुकेका फलफूल र नट्स आयात १० अर्ब डलरभन्दा बढी रहेको छ, जाे चीनको विश्वभरिको यस श्रेणीको कुल आयातको दुई-तिहाइभन्दा बढी हो।

चीनले इन्डोनेसिया, भियतनाम र मलेसिया जस्ता आसियान देशहरूसँग कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल अर्थतन्त्र र हरित अर्थतन्त्र जस्ता देखापरेका क्षेत्रहरूमा सहकार्य बलियो बनाएको छ, जसले नवीनता-संचालित विकासका लागि नयाँ सम्भावना सिर्जना गरेको छ।

चीन-लाओस रेलवेको विस्तारित “सुनौली करिडोर” प्रभाव र चीन-इन्डोनेसिया जकार्ता–बान्डुंग उच्च गति रेलवेको स्थिर सञ्चालनकाे पूर्वाधार जडानले क्षेत्रीय समृद्धिलाई कसरी प्रेरित गर्छ भन्नेको उदाहरण बनेको छ। चीन-मलेसियाको “दुई देश, जुम्ल्याहा औद्योगिक पार्क” मोडेल, चीन-इन्डोनेसिया क्षेत्रीय व्यापक आर्थिक करिडोर र चीन-सिङ्गापुर सुचौ औद्योगिक पार्क जस्ता प्रमुख परियोजना र औद्योगिक पार्कहरूमा स्थिर प्रगतिले औद्योगिक श्रृंखला एकीकरणलाई गहिराएको छ र यस क्षेत्रको अर्थतन्त्र र समाजमा स्फूर्ति भरेको छ।

दक्षिण चीनको गुआंग्शी क्षेत्रमा अवस्थित गुआंग्शी अटो मोबाइल समूहको लिउजोउ प्लान्टबाट २०२५ अक्टोबर २७ मा नयाँ ऊर्जा लजिस्टिक्स वाहन, गल्फ कार्ट र हल्का ट्रकहरू सहित ८ वटा वाहन उत्पादन भएर भियतनाम निर्यात भएको थियो। यसले समूहको आसियानमा ५,००० औं पूर्ण वाहन निर्यातको सङ्केत दिएको छ, जसले चीन-आसियान मुक्त व्यापार क्षेत्र (CAFTA) को विकासलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।

२०२५ अक्टोबर २८ मा मलेसियाको क्वालालम्पुरमा चीनको वाणिज्यमन्त्री वाङ वेन्ताओ र त्यतिबेलाको मलेसियाको लगानी, व्यापार र उद्योगमन्त्री टेंग्कु जाफ्रुल अजिजले क्रमशः चीन र आसियानको प्रतिनिधित्व गर्दै CAFTA 3.0 अपग्रेड प्रोटोकलमा हस्ताक्षर गरे। यस सम्झौताले चीन-आसियान आर्थिक र व्यापार सहकार्यलाई नयाँ स्तरमा पुर्याएको छ र द्विपक्षीय सहकार्यलाई नयाँ संस्थागत चरणमा प्रवेश गराएको छ।

यस CAFTA 3.0 अपग्रेडले डिजिटल अर्थतन्त्र, हरित अर्थतन्त्र, आपूर्ति श्रृंखला जडान, मानक र प्राविधिक नियमहरू, सरसफाई र वनस्पति स्वास्थ्य उपाय, सीमा शुल्क प्रक्रिया र व्यापार सुविधा, प्रतिस्पर्धा र उपभोक्ता संरक्षण, साना तथा मझौला उद्यम र आर्थिक र प्राविधिक सहकार्य गरी नौवटा क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्छ। यस हस्ताक्षरले चीन-आसियान मुक्त व्यापार सहकार्य र क्षेत्रीय आर्थिक एकीकरण परम्परागत क्षेत्रबाट देखापरेका क्षेत्रतर्फ विस्तार हुँदै गएको संकेत दिन्छ।

इन्डोनेसिया चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डस्ट्रीका चीन कमिटीका अध्यक्ष गारिबाल्डी थोहिरले भने, “इन्डोनेसिया जस्ता आसियान सदस्यहरूका लागि यसले खुला, नियम–आधारित ढाँचामा प्रतिस्पर्धात्मकता बढाउने, टिकाउ लगानी आकर्षित गर्ने र क्षेत्रीय एकीकरणलाई बलियो बनाउनेछ।”

मलेसियाको सनवे विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्र प्राध्यापक येह किम लेंगले यो हस्ताक्षरलाई “क्षेत्रलाई वैश्विक आर्थिक विखण्डन र बढ्दो अनिश्चितताबाट मात्र बचाउने समयानुकूल अपग्रेड नभएर, क्षेत्रीय स्तरमा समावेशी विकासलाई अगाडि बढाउने स्वाभाविक परिणाम” भनेर बताए।

चीनले जुन २०२५ मा १० आसियान सदस्य राष्ट्र र पर्यवेक्षक टिमोर-लेस्टेका लागि “आसियान भिसा” सुरु गरेको थियो। युवा आदानप्रदान कार्यक्रम र शैक्षिक सहकार्यदेखि दुईतर्फी पर्यटक आगमनको बढि र सांस्कृतिक उत्सवहरूसम्म, चीन र आसियानले जडानका लागि नहरहरू निरन्तर विस्तार गर्दै आएका छन्। २०२५ डिसेम्बरमा मालेक्का राज्यमा आयोजित २०२४-२०२५ आसियान-चीन जनजाति आदानप्रदान वर्षको समापन समारोहले यस प्रवृत्तिलाई प्रकाशमा ल्यायो।

विगत दुई वर्षमा चीन र आसियानले संयुक्त रूपमा लगभग २०० वटा उच्चस्तरीय, उच्च प्रभाव र व्यापक स्वागत भएका मानवीय आदानप्रदान गतिविधिहरू सम्पन्न गरेका छन्। यी पहलहरूले चीन र आसियानका जनताबीच नजिकको सांस्कृतिक र भावनात्मक बन्धनलाई प्रोत्साहन गरेका छन्, व्यापक सामाजिक प्रभाव सिर्जना गरेका छन् र शान्तिपूर्ण, सुरक्षित र समृद्ध एसियाली घर निर्माणका लागि ठोस सामाजिक आधार तयार गरेका छन्।

२०२६ हेर्दा, चीन र आसियानले आफ्नो व्यापक रणनीतिक साझेदारी स्थापनाको ५ औं वर्षगाँठ मनाउनेछन्। दुई पक्षले राजनीतिक र सुरक्षा मामिला, आर्थिक र व्यापारिक सम्बन्ध र सामाजिक र मानवीय आदानप्रदान क्षेत्रमा आदानप्रदान र सहकार्य गहिराउने तयारी गरेका छन्।