लाभ्रोभको स्पष्ट सन्देश: पश्चिमसँग अब ‘समानता’ कै आधारमा मात्र संवाद

मस्को, रुस । रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेइ लाभ्रोभले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा पश्चिमी देशहरूले अपनाउँदै आएको ‘दोहोरो मापदण्ड’ र ‘शक्ति नै नियम’ भन्ने मानसिकताप्रति कडा आपत्ति जनाउँदै रुस अब पश्चिमसँग सम्बन्ध समानताका सिद्धान्तमा मात्र कायम गर्ने स्पष्ट चेतावनी दिएका छन्। मस्कोमा आयोजित एक विदेशी मिडिया सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै उनले पश्चिमले अघि सारेको तथाकथित ‘नियम–आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था’लाई अस्वीकार गर्दै रुसको वैकल्पिक दृष्टिकोण सार्वजनिक गरे।

लाभ्रोभका अनुसार पश्चिमी देशहरू आपसमा कुरा गर्दा परम्परा र सुविधा अनुसार व्यवहार गर्न स्वतन्त्र छन्, तर रुससँगको संवाद अब बराबरीको आधारमा मात्र सम्भव छ। उनले युरोपेली नेताहरूको सोच र योजनामा अझै पनि रुसलाई रणनीतिक रूपमा पराजित गर्ने लक्ष्य जीवितै रहेको दाबी गरे।

उनले संयुक्त राज्य अमेरिकामाथि कडा आरोप लगाउँदै भेनेजुएलामा सशस्त्र हस्तक्षेप गरेको, क्युबा र अन्य ल्याटिन अमेरिकी देशहरूलाई खुला रूपमा धम्की दिइरहेको तथा इरानमा शासन परिवर्तनका योजनाहरू अघि बढाइरहेको बताए। यसै सन्दर्भमा उनले जापानमा संविधान संशोधन र देशको गैर–आणविक अवस्थामाथि पुनर्विचार गर्ने बहस तीव्र बन्दै गएकोप्रति पनि गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरे।

विश्व राजनीतिको वर्तमान अवस्थाबारे टिप्पणी गर्दै लाभ्रोभले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र स्थापित नियमहरू पूर्ण रूपमा उपेक्षित गरिएको आरोप लगाए। उनका शब्दमा, अहिले विश्व मञ्चमा ‘जसको शक्ति उसैको नियम’ लागू गरिएको छ। उनले स्पष्ट पारे कि रुसी संघले कसैको कानुनी अधिकारमाथि दाबी गर्दैन, तर आफ्ना वैधानिक अधिकारमाथि हुने कुनै पनि अवहेलनालाई स्वीकार गर्ने छैन।

उनले नाटोले रुससँग सम्भावित युद्धका लागि गम्भीर तयारी गरिरहेको आरोप लगाउँदै युरोपेली संघले युक्रेनलाई समावेश गर्दै रुसविरुद्ध नयाँ सुरक्षा संरचना निर्माण गर्ने प्रयास गरिरहेको बताए। रुस–युरोप सुरक्षा समझदारीका रूपमा अघि सारिएको ‘एङ्कोरेज विचार’ युरोपले पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्नुको उद्देश्य नै रुसविरुद्ध खतरा सिर्जना गर्नु रहेको उनको ठहर थियो।

लाभ्रोभले वर्तमान युरोपेली नेताहरूसँग कुनै ठोस सहमति सम्भव नरहेको स्पष्ट गर्दै हालको जापानी प्रशासनले पनि रुसका सुरक्षा हितलाई निरन्तर बेवास्ता गरिरहेको आरोप लगाए।

मध्यपूर्व प्रसङ्गमा उनले पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको ‘शान्ति परिषद’ पहलको सन्दर्भ जोड्दै फिलिस्तीन राज्य स्थापनाको आवश्यकता अझै पनि सान्दर्भिक रहेको बताए। रुसले यस पहलका लागि ठोस प्रस्तावहरू प्राप्त गरिसकेको जानकारी दिँदै उनले यसलाई सहयोगका लागि देशहरूको समूहलाई एकै ठाउँमा ल्याउनुपर्ने अमेरिकी बुझाइको प्रतिबिम्बका रूपमा व्याख्या गरे।

लाभ्रोभको यो विस्तृत वक्तव्य रुसको वर्तमान विदेश नीतिको स्पष्ट र कठोर रूपरेखा हो। यसले संकेत गर्छ कि मस्को अब पश्चिमसँग कुनै पनि प्रकारको विशेष छुट, एकतर्फी सम्झौता वा असमान व्यवहार स्वीकार गर्ने अवस्थामा छैन। पश्चिमका लागि यो सन्देश हो कि रुस विश्व राजनीतिमा दोस्रो दर्जाको खेलाडी होइन र आफ्नो सुरक्षा हित, कानुनी अधिकार र प्रभाव क्षेत्रमाथि हुने कुनै पनि चुनौतीको जवाफ दिन पूर्ण रूपमा तयार छ।

सुरक्षा सहकार्य, आर्थिक प्रतिबन्ध र भू–राजनीतिक प्रतिस्पर्धा तीव्र हुँदै गएको वर्तमान अवस्थामा आएको यो अभिव्यक्तिले रुस–पश्चिम सम्बन्ध निकट भविष्यमा सहज हुने सम्भावना न्यून रहेको संकेत गर्छ। साथै, विश्व व्यवस्था क्रमशः दुई ध्रुवीय शक्ति संरचनातर्फ उन्मुख हुँदै गएको स्पष्ट चित्र पनि यसले प्रस्तुत गर्दछ।