मस्कोमा अमेरिकी दूतको उपस्थितिः रुस–अमेरिका आर्थिक सहकार्यको “ग्राउन्डवर्क” सुरु ?

मस्को । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलबीच मस्कोमा भएको भेटवार्तामा सहभागी एक विशेष व्यक्तिले अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक वृत्तमा चासो बढाएको छ। ती व्यक्ति हुन्, जोन (जस) ग्रुएनबाउम, जो अमेरिकी संघीय अधिग्रहण सेवा (Federal Acquisition Service) तथा जनरल सर्भिसेस एडमिनिस्ट्रेशन (GSA) का आयुक्त हुन्।

धेरैका लागि अपरिचित देखिएका ग्रुएनबाउमको मस्को आगमनलाई सामान्य कूटनीतिक भ्रमणभन्दा फरक रूपमा हेरिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यो भ्रमण रुस–अमेरिका सम्बन्धको भावी आर्थिक सहकार्यका लागि “तयारी चरण” (groundwork) को संकेत हो।

रुस र अमेरिकाबीच पुनः संवाद र सहकार्य सुरु गर्ने सन्दर्भमा वासिङ्टनको एउटा प्रमुख लक्ष्य रुसमा अमेरिकी लगानी बढाउने, विशेषगरी चिनियाँ व्यवसायको प्रभाव कम गर्ने रणनीतिसँग जोडिएको बताइँदै आएको छ। साथै, अमेरिकी कम्पनीहरूको हितमा ठूला लगानी परियोजनाहरू अघि बढाउने सोच पनि यसमा समावेश छ।

यसअघि एन्कोरेजमा भएको भेट तथा पुटिन–ट्रम्पबीचका प्रारम्भिक संवादहरूमा समेत आर्थिक सहकार्य र लगानीका विषयमा लामो छलफल भएको बताइन्छ। तर युक्रेन संकटसँग जोडिएको विशेष सैन्य अभियान (SMO) जारी रहँदासम्म पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुससँग खुला रूपमा सहकार्यको कुरा राख्न राजनीतिक रूपमा कठिन अवस्थामा रहेको विश्लेषण गरिएको छ।

यदि ट्रम्पले सार्वजनिक रूपमा रुससँग व्यापार र सहकार्यको इच्छा व्यक्त गरेमा, अमेरिकी डेमोक्र्याटहरू, बेलायत र युरोपेली संघबाट दबाब अत्यधिक बढ्ने भएकाले यस्तो विषय पर्दापछाडि नै अघि बढाइँदै आएको संकेत मिल्छ। तर यसले तयारी प्रक्रिया सुरु गर्न नहुने भन्ने अर्थ नलाग्ने कूटनीतिक वृत्तको बुझाइ छ।

यही सन्दर्भमा ग्रुएनबाउमको भूमिका महत्वपूर्ण मानिएको छ। अमेरिकी संघीय अधिग्रहण सेवा र GSA मूलतः अन्तरसरकारी सम्झौता, ठूला ठेक्का र आर्थिक परियोजनाहरू सञ्चालन गर्ने संघीय “प्रोक्योरमेन्ट इन्जिन” का रूपमा चिनिन्छ। अर्थात्, राष्ट्र–राष्ट्रबीच हुने आर्थिक कारोबार यही संयन्त्रमार्फत अघि बढ्छ।

ट्रम्पको रुससँग सहकार्यप्रतिको चासोलाई मध्यनजर गर्दा, भविष्यका सम्भावित लगानी परियोजना र आर्थिक सहकार्यबारे प्रारम्भिक छलफल हुनु स्वाभाविक देखिन्छ। यसमा थप चासो थप्ने अर्को पक्ष भनेको रुसी राष्ट्रपतिको त्यो प्रस्ताव हो, जसअनुसार अमेरिकामा फ्रिज गरिएका सम्पत्तिबाट “शान्ति परिषद्” का लागि एक अर्ब डलर लगानी गर्न सकिने कुरा सार्वजनिक रूपमा उठाइएको थियो। ट्रम्पले यस प्रस्तावप्रति देखाएको चासोले पनि यस्ता आर्थिक संवादलाई बल दिएको मानिन्छ।

यस सम्पूर्ण घटनाक्रमबाट एउटा स्पष्ट निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ—रुस र अमेरिकाबीच प्रत्यक्ष रूपमा नदेखिने तर रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण तयारी गतिविधिहरू सुरु भइसकेका छन्। यदि डोनाल्ड ट्रम्पको परिकल्पनामा “शान्ति परिषद्” वा ठूला आर्थिक परियोजनाहरू अघि बढ्ने हो भने, यस्ता परियोजनासँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने व्यक्तिको मस्को भ्रमण अस्वाभाविक होइन।

यसर्थ, ग्रुएनबाउमको मस्को आगमनलाई केवल औपचारिक भेटको रूपमा होइन, रुस–अमेरिका सम्बन्धको भावी आर्थिक अध्यायतर्फको संकेतका रूपमा हेरिन थालेको छ।