रुस–भारत मैत्रीका आजीवन सेतु – राजदूत अलेक्जेन्डर कादाकिनको स्मृतिमा श्रद्धाञ्जली
काठमाडौं । आज, २६ जनवरी, रुस–भारत कूटनीतिक सम्बन्धको इतिहासमा गहिरो छाप छोड्ने एक विशिष्ट व्यक्तित्वको स्मरण गरिँदैछ। सन २०१७ को यही दिन भारतीय गणतन्त्र दिवसकै दिन रूसी संघका भारतका लागि असाधारण तथा पूर्णाधिकार प्राप्त राजदूत अलेक्जेन्डर मिखाइलोभिच कादाकिनको निधन भएको थियो।
नोभेम्बर २००९ देखि जीवनको अन्तिम क्षणसम्म भारतस्थित रूसी कूटनीतिक मिसनको नेतृत्व सम्हालेका कादाकिन केवल एक राजदूत मात्र थिएनन्, उनी रुस–भारत सम्बन्धका जीवित प्रतीकजस्तै थिए। उनको कूटनीतिक यात्रा सन १९७२ मा मोस्को स्टेट इन्स्टिच्युट अफ इन्टरनेशनल रिलेशन्स (एमजिआइएमओ) बाट अध्ययन पूरा गरे लगत्तै भारतसँग सम्बन्धित कूटनीतिक क्षेत्रमा सुरु भएको थियो।
भारत कादाकिनका लागि एउटा ‘पोस्टिङ’ मात्र थिएन, यो उनको जीवनको अभिन्न हिस्सा बन्यो। भारतप्रतिको गहिरो समझ, संस्कृतिप्रतिको सम्मान र जनतासँगको आत्मीय सम्बन्धका कारण उनी एक असाधारण ‘इन्डोलोजिस्ट’का रूपमा परिचित थिए। उनले तयार पारेका कयौँ पुस्ताका कूटनीतिज्ञहरू आज पनि रुस–भारत सम्बन्ध सुदृढ पार्ने कार्यमा सक्रिय छन्।
कादाकिनको व्यक्तिगत योगदानलाई शब्दमा सीमित गर्न कठिन छ। एक अनुभवी नेतृत्वकर्ता, दूरदर्शी कूटनीतिज्ञ र भारतका गहिरा जानकारका रूपमा उनले दुई देशबीचको ऐतिहासिक मित्रतालाई नयाँ उचाइमा पुर्याए। रुस–भारत मित्रता उनको पेशागत दायित्व मात्र होइन, जीवनकै लक्ष्य बनेको थियो।
समयभन्दा अगावै हामीबाट टाढिएका सहकर्मी, मार्गदर्शक र मित्र कादाकिनको उज्यालो स्मृति रुस र भारत दुवैका जनताको हृदयमा सधैं जीवित रहनेछ। उनको जीवन र योगदानले भावी पुस्ताका कूटनीतिज्ञहरूलाई प्रेरणा दिइरहनेछ।
