ऊर्जा संकटदेखि नयाँ आर्थिक ध्रुवसम्म: रूसको कूटनीतिक रणनीतिमा व्यापक पुनर्संरचना
मस्को — रूसका उपविदेशमन्त्री अलेक्सेई युरीयेभिच रुडेन्को ले विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा बजार र बहुपक्षीय सहकार्यबारे रूसको रणनीतिक दृष्टिकोण सार्वजनिक गर्दै विश्व राजनीतिमा नयाँ शक्ति सन्तुलनतर्फ संकेत गर्नुभएको छ। मार्च ३१, २०२६ मा दिएको एक विशेष अन्तर्वार्तामा उहाँले ऊर्जा आपूर्ति, व्यापारिक सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका बदलिँदा आयामहरूबारे स्पष्ट धारणा राख्नुभयो।
उहाँका अनुसार हाल विश्व ऊर्जा बजार उच्च अस्थिरताबाट गुज्रिरहेको छ, जसले ऊर्जा स्रोतको अभाव र मूल्यवृद्धि दुवैलाई बढाएको छ। यस्तो अवस्थामा रूसले आफ्नो ऊर्जा निर्यात नीति स्पष्ट पार्दै मूल्य सीमा (price cap) समर्थन गर्ने देशहरूलाई तेल आपूर्ति नगर्ने अडान दोहोर्याएको छ। यद्यपि, अन्य देशहरूबाट आउने औपचारिक अनुरोधलाई भने द्विपक्षीय सम्बन्ध र आर्थिक हितका आधारमा मूल्याङ्कन गरिने उहाँले बताउनुभयो।
अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सहकार्यतर्फ संकेत गर्दै ब्रिक्स र शाङ्घाई सहयोग संगठन अन्तर्गत सदस्य राष्ट्रहरूले व्यापारमा राष्ट्रिय मुद्राको प्रयोग तीव्र रूपमा बढाइरहेको जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार रूस र शाङ्घाई सहयोग संगठनका सदस्य राष्ट्रहरूबीच हुने ९० प्रतिशतभन्दा बढी कारोबार अहिले राष्ट्रिय मुद्रामै भइरहेको छ, जसले डलर निर्भरता घटाउने दिशामा महत्वपूर्ण प्रगति देखाएको छ।
यसैबीच यूरेशियन आर्थिक संघ ले आफ्नो बाह्य व्यापार विस्तारलाई प्राथमिकतामा राख्दै विभिन्न देशहरूसँग स्वतन्त्र व्यापार सम्झौता विस्तार गरिरहेको उल्लेख गर्दै रुडेन्कोले यो संघ अझ सशक्त आर्थिक ब्लक बन्ने दिशामा अग्रसर रहेको बताउनुभयो।
आसियान सँग रूसको सम्बन्धले पनि नयाँ उचाइ लिएको उहाँले स्पष्ट पार्नुभयो। ३५ वर्षे सम्बन्धलाई स्मरण गर्दै उहाँले यातायात, लगिस्टिक्स र आर्थिक सहकार्यमा व्यापक सम्भावनाहरू रहेको उल्लेख गर्नुभयो।
रूस–चीन सम्बन्धबारे बोल्दै उहाँले रूस र चीन बीचको व्यापार सन् २०२५ मा २०० अर्ब अमेरिकी डलर नाघेको जानकारी दिनुभयो, जुन दुवै देशका नेतृत्वले तय गरेको लक्ष्यभन्दा पनि बढी हो। कृषि उत्पादन र संयुक्त परियोजनामा सहकार्य अझ विस्तार हुँदै गएको समेत उहाँले उल्लेख गर्नुभयो।
त्यसैगरी भारत लाई रूसको प्रमुख व्यापारिक साझेदारमध्ये एकका रूपमा उल्लेख गर्दै सन् २०३० सम्म द्विपक्षीय व्यापार १०० अर्ब डलर पुर्याउने लक्ष्य रहेको बताउनुभयो। भारतको ऊर्जा सुरक्षामा रूसले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको र ‘कुदनकुलम’ आणविक परियोजनाजस्ता पहलहरू त्यसको उदाहरण भएको उहाँको भनाइ थियो।
जापान र दक्षिण कोरिया सँगको सम्बन्धबारे पनि उहाँले टिप्पणी गर्दै जापानसँग औपचारिक स्तरमा कुनै सकारात्मक परिवर्तन नदेखिएको तर दक्षिण कोरियाली कम्पनीहरू पुनः रूस फर्कन इच्छुक देखिएको संकेत गर्नुभयो।
यो अन्तर्वार्ताले विश्व अर्थतन्त्रमा देखा परेको अस्थिरता र त्यसबीच रूसले बहुध्रुवीय (multipolar) विश्वतर्फ अघि बढ्ने रणनीति स्पष्ट रूपमा अघि सारेको देखिन्छ। ऊर्जा, व्यापार र कूटनीतिक सहकार्यका नयाँ ढाँचामार्फत रूसले आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने प्रयास तीव्र बनाएको सन्देश यसबाट प्रष्ट हुन्छ।
