संवादको ढोका खुला राख्दै तेहरान: अमेरिकासँग ‘न्यायोचित र सम्मानजनक’ वार्ताका लागि विदेश मन्त्रालयलाई इरानी राष्ट्रपति पेझेशकियनको निर्देशन

काठमाडौँ। इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको सम्बन्ध फेरि तनावपूर्ण बन्दै गएको सन्दर्भमा इरानी राष्ट्रपति मसउद पेझेशकियनले अमेरिकासँग “न्यायोचित र समानतामा आधारित” वार्ता अघि बढाउन देशको विदेश मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएका छन्। मंगलबार सामाजिक सञ्जाल एक्स (X) मा वक्तव्य सार्वजनिक गर्दै उनले कूटनीतिक संवादको सम्भावनालाई औपचारिक रूपमा अघि सारेका हुन्।

राष्ट्रपति पेझेशकियनका अनुसार उपयुक्त वातावरण जहाँ धम्की र अव्यावहारिक अपेक्षाहरू नहोस्, सिर्जना भएमा विदेश मन्त्री सैयद अब्बास अराघचीलाई वार्ता अघि बढाउन निर्देशन दिइएको छ। उनले यस्तो वार्ता “गरिमा, विवेक र राष्ट्रिय हित” का सिद्धान्त अनुसार सञ्चालन गरिने स्पष्ट पारेका छन्।

उनले यो निर्णय क्षेत्रका “मैत्रीपूर्ण सरकारहरू” बाट आएको आग्रहका आधारमा गरिएको उल्लेख गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अघि सारेको वार्ता प्रस्तावप्रति इरानको औपचारिक जवाफका रूपमा यसलाई बुझ्न सकिने बताए। तर उनले जोड दिँदै भने, “यी सबै प्रयास इरानको राष्ट्रिय हितको सीमाभित्र मात्र हुनेछन्।”

यसैबीच, अमेरिकी सञ्चार माध्यम एक्सिओस (Axios) ले एक अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै शुक्रबार टर्कीको इस्तानबुलमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफ र इरानी विदेशमन्त्री अराघचीबीच भेटवार्ता हुने सम्भावना रहेको जनाएको छ। उक्त भेटमा सम्भावित आणविक सम्झौता र अन्य क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

अर्कोतर्फ, ट्रम्प प्रशासनले मध्यपूर्व क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति थप बलियो बनाएको छ। अमेरिकाले एक विमानवाहक युद्ध समूह (Aircraft Carrier Strike Group) सहित थुप्रै युद्धपोतहरू क्षेत्रमा तैनाथ गरेको छ भने राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानलाई लक्षित गर्दै लगातार चेतावनी दिइरहेका छन्। वाशिङ्टनको उद्देश्य इरानलाई नयाँ आणविक सम्झौतामा बाध्य पार्नु रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

इरानी अधिकारीहरूले भने इरानविरुद्ध कुनै पनि सैन्य कारबाही भए कडा र निर्णायक जवाफ दिइने चेतावनी दिँदै आएका छन्। यद्यपि, उनीहरूले कूटनीतिक समाधानप्रति आफ्नो ढोका बन्द नभएको सन्देश पनि दिइरहेका छन्।

यसै सन्दर्भमा, विदेश मन्त्री अराघचीले आइतबार सीएनएनसँगको अन्तर्वार्तामा अमेरिका आफ्नो दबाब र धम्कीको नीति त्याग्न तयार भए “न्यायोचित, निष्पक्ष र समानतामा आधारित” आणविक सम्झौता अझै सम्भव रहेको बताएका थिए।

विश्लेषकहरूका अनुसार इरानको पछिल्लो कदमले क्षेत्रीय तनावबीच संवादको नयाँ सम्भावना देखाएको छ। सैन्य दबाब र कूटनीतिक संकेत सँगसँगै अघि बढिरहेका बेला तेहरान र वाशिङ्टनबीचको सम्भावित वार्ताले मध्यपूर्वको भू–राजनीतिमा नयाँ मोड ल्याउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।