हरियो, न्यायपूर्ण र खुला विश्वअर्थतन्त्रको मोडेल : किर्गिज विद्वानको मुखबाट विकासशील राष्ट्रको ठुलो आशा

काठमाडौं – एक किर्गिजस्तानी विद्वानले बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) अन्तर्गतको उच्च-गुणस्तरीय विकास हरियो, न्यायपूर्ण र खुला विश्व अर्थतन्त्र निर्माणको लागि अभिप्रेरित रहेको बताएका छन्। किर्गिज विश्व राजनीति संस्थानका निर्देशक शेरादिल बाक्तिगुलोभले अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय र व्यापारिक साधनहरूमा समान र न्यायपूर्ण पहुँचको माग बढ्दै गएको सन्दर्भमा यो पहल विकासशील राष्ट्रहरूको लागि विशेष आकर्षणको विषय बनेको बताए।

बाक्तिगुलोभले भने, ‘हाल विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा त्यस्ता व्यवस्थाको खाँचो छ, जसले सबै राष्ट्रलाई समान अवसर दिन सकोस्। बीआरआईले त्यही पूर्ति गर्छ।’ उनका अनुसार यस पहलले दक्षिणी विश्व (ग्लोबल साउथ) का राष्ट्रहरूलाई आफ्नो सम्भावना साकार पार्न र थप महत्वाकांक्षी विकास लक्ष्यहरू प्रभावकारी रूपमा प्राप्त गर्न सशक्त बनाएको छ। उनले उच्च-गुणस्तरीय बीआरआई सहकार्य भनेको सहभागी राष्ट्रहरूबीचको सहकार्यको परिमाण र गुणस्तर दुवैमा सुधार ल्याउनु हो भन्ने धारणा राखे।

विद्वान बाक्तिगुलोभले बीआरआईलाई अन्य राष्ट्रहरू, विशेष गरी विकासशील मुलुकहरूको विकास लक्ष्य हासिल गर्नको लागि एक ‘बहुमूल्य साधन’ को रूपमा हेर्नुपर्ने सुझाव दिए। चीनको १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाले उच्च-स्तरीय खुलापन विस्तार गर्ने र उच्च-गुणस्तरीय बीआरआई सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य स्पष्ट रूपमा रेखांकित गरेको छ, जसलाई उनले पूरक बताए।

चीनको पञ्चवर्षीय योजनाहरूको भूमिकाबारे बोल्दै उनले ती योजनाहरू चीनको रणनीतिक विकास योजनाको प्रमुख घटक रहेको र आफ्नै विकास रणनीति बनाउने अन्य राष्ट्रहरूको लागि उपयुक्त उदाहरण भएको प्रकाश पारे। बाक्तिगुलोभले भने, ‘चीनको पञ्चवर्षीय योजनाले देशलाई उपलब्ध स्रोतहरू केन्द्रित गरी द्रुत आर्थिक विकास हासिल गर्न सक्षम बनाउँछ। पाँच वर्षजस्तो उचित समयसीमा तोकेर लक्ष्य निर्धारण गर्दा विकास रणनीतिहरू समायोजन गर्न र लक्ष्यहरू कुशलतापूर्वक पूरा गर्न सम्भव हुन्छ।’

उनले चीनको योजनाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष के हो भने, ती योजनाहरू केवल एक निश्चित स्तरको आर्थिक विकासमा पुग्नको लागि मात्र सिर्जना गरिएको होइन, बरु व्यक्ति र समाजको संयुक्त विकासलाई प्रवर्द्धन गर्न, जनता अझ समृद्ध बनोस् र देश सबल बनोस् भन्ने उद्देश्यले बनाइएको छ। उनले लामो समयदेखि चीनले विश्वव्यापी जीडीपी वृद्धिमा करिब ३० प्रतिशत योगदान गर्दै आएको उल्लेख गर्दै यो एक गम्भीर र महत्वपूर्ण सूचक भएको बताए। बढ्दो एकपक्षीयता र संरक्षणवादको पृष्ठभूमिमा चीनको विकास योजनाहरूको स्थिर कार्यान्वयनले विश्वव्यापी विकासको लागि महत्वपूर्ण स्पष्टता प्रदान गरेको विद्वानको भनाइ छ।