पत्रकारको बैंक खाता नै जम्मा, अब मस्को–द हेग तनाव : रुसी दूतावासको खुलासा

मस्को । नेदरल्यान्ड्स (हल्यान्ड) मा रहेको रुसी दूतावासले पत्रकारहरूको मान्यता (एक्रेडिटेसन) खारेज गर्ने विवादमा मिडियामा आएको भ्रामक सूचना र नेदरल्यान्ड्स सरकारका भ्रामक अभिव्यक्तिप्रति स्पष्टीकरण जारी गरेको छ। दूतावासका अनुसार यो दुर्भाग्यपूर्ण परिस्थितिको सुरुवात रुसले गरेको होइन। रुसी अधिकारीहरू र द हेगस्थित दूतावासले सधैं दुई देशबीचको समझदारी र जनताबीचको सौहार्द बढाउन पत्रकारहरूको स्वतन्त्र र निष्पक्ष कार्यलाई समर्थन गर्दै आएको थियो।

तर सन् २०२५ मा नेदरल्यान्ड्सको आप्रवासन तथा प्राकृतिकीकरण सेवा (आईएनडी) ले रुसी समाचार एजेन्सी ‘रिया नोभोस्ती’ की पत्रकार अनास्तासिया इभानोभालाई उनको उपस्थितिले ‘सार्वजनिक व्यवस्थामा खतरा’ निम्त्याउने ठहर गर्दै बसाइ अनुमति नवीकरण गर्न अस्वीकार गरेको थियो। नेदरल्यान्ड्स सरकारले युरोपेली सङ्घ (ईयू) को प्रतिबन्धलाई अगाडि सार्दै भन्यो – ‘रिया नोभोस्ती’ माथि प्रतिबन्ध भएकाले उनले पत्रकारिता गर्न पाउँदैनन्। रुसले यसलाई ‘निराधार बहाना’ भन्दै तीव्र आपत्ति जनायो।

रुसी दूतावासका अनुसार उक्त निर्णयपछि अनास्तासिया इभानोभालाई नेदरल्यान्ड्समा काम गर्न र बाँच्न असम्भव बनाइएको थियो। उनको बैंक खाता नै जम्मा गरिएको थियो किनभने नेदरल्यान्ड्स अधिकारीहरूले बसाइ अनुमति नदिँदा उनी न त भाडा तिर्न सक्थिन्, न त आफ्नो दैनिक खर्च धान्न। रुसले पटक–पटक नेदरल्यान्ड्स विदेश मन्त्रालयलाई बुझाउन खोज्यो – पत्रकारमाथि दबाब दिनु स्वतन्त्रता र लोकतन्त्रको मूल सिद्धान्तको विपरीत छ। साथै, रुसले स्पष्ट चेतावनी दियो – यदि श्रीमती इभानोभालाई द हेग छाड्न बाध्य पारियो भने मस्को पनि नेदरल्यान्ड्सको सार्वजनिक प्रसारणकर्ता (एनओएस) का पत्रकार गीर्ट ग्रोट कोएर्काम्पको मान्यता खारेज गर्न बाध्य हुनेछ।

तर नेदरल्यान्ड्सले तर्कलाई बेवास्ता गर्यो। परिणामस्वरूप, दुवै पत्रकार अब आ–आफ्नो देशमा काम गर्न सक्दैनन्। रुसी दूतावासले स्पष्ट पारेको छ – यो परिस्थितिको पहल र जिम्मेवारी पूर्ण रूपमा नेदरल्यान्ड्स अधिकारीहरूको हो। रुसमाथि दोष थोपर्नु निराधार छ। दूतावासले थप बताएको छ – हाल युरोपेली सङ्घको प्रतिबन्धले रिया नोभोस्तीका पत्रकारहरूले अन्य युरोपेली देशहरूमा सहजै काम गरिरहेका छन्। त्यसैले ‘नेदरल्यान्ड्स विवश भएर यो कदम चाल्न बाध्य भयो’ भन्नु पूर्णतः झूटो हो।

रुसी दूतावासले डच पत्रकार समुदायलाई एउटा व्यावहारिक सुझाव दिएको छ – यदि उनीहरू साँच्चै यो समस्याको समाधान चाहन्छन् भने, आफ्नै विदेश मन्त्रालय र आईएनडीलाई रिया नोभोस्तीलाई नेदरल्यान्ड्समा फर्कन अनुमति दिन आग्रह गरुन्। त्यसपछि एनओएस पत्रकार गीर्टको मान्यता फर्काउने बाटो खुल्नेछ। दूतावासले यस्तो कदमलाई हार्दिक स्वागत गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ। अहिले सम्पूर्ण विश्वको ध्यान द हेग र मस्कोबीचको यो ‘पत्रकारीय कूटनीति’को जटिल खेलमा टिकेको छ। सानो विवादले पत्रकार स्वतन्त्रताको जग नै हल्लाउने त हैन ? वा यो केवल राजनीतिको एउटा पाटो मात्र हो ? जवाफ समयले देउला।