‘एसियाली उत्पादनको मेरुदण्ड’ : चीन बन्यो आसियान+३ को मुख्य हब, अमेरिकालाई उछिन्यो क्षेत्रीय माग

सिङ्गापुर । आसियान+३ क्षेत्र (आसियान सदस्य राष्ट्रहरू, चीन, जापान र दक्षिण कोरिया) को उत्पादन सञ्जालमा चीन प्राथमिक केन्द्र (हब) को रूपमा उदाएको सिङ्गापुरस्थित आसियान+३ व्यापक आर्थिक अनुसन्धान कार्यालय (एएमआरओ) ले सोमबार जनाएको छ। संस्थाले आफ्नो ‘आसियान+३ क्षेत्रीय आर्थिक परिदृश्य २०२६’ प्रतिवेदनमा पछिल्ला दुई दशकमा क्षेत्रीय लचिलोपनालाई आधार दिने आधारभूत संरचनात्मक परिवर्तन देखिएको बताएको छ।

प्रतिवेदन अनुसार, ‘आपूर्ति पक्षबाट हेर्दा, क्षेत्रीय उत्पादन सञ्जालहरू जापान–केन्द्रित हबबाट विकसित भई चीनद्वारा संचालित अझ घना र अधिक अन्तरसम्बन्धित संरचनामा रूपान्तरित भएको छ।’ यो चीनको विस्तारित उत्पादन क्षमता, लजिस्टिक्स पूर्वाधार, र मध्यवर्ती वस्तु व्यापारमा यसको केन्द्रीय स्थानले सम्भव भएको उल्लेख गरिएको छ। ‘यी आपूर्ति सम्बन्धहरू एकतर्फी निर्भरता नभई अन्तरनिर्भरतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछन्,’ प्रतिवेदनले भनेको छ।

माग पक्षमा, आसियान+३ विश्वव्यापी अन्तिम मागको एक प्रमुख स्रोतको रूपमा देखा परेको छ, जुन संयुक्त रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाभन्दा ठूलो छ। अहिले क्षेत्रीय माग दुई दशकअघिको तुलनामा धेरै महत्वपूर्ण रहेको प्रतिवेदनको निष्कर्ष छ। यो सम्बन्ध दुई–तर्फी पनि छ। आसियान+३ भित्र, चीन प्रमुख माग केन्द्र (डिमान्ड हब) हो, जबकि अन्य अर्थतन्त्रहरू चिनियाँ निर्यातको लागि अन्तिम मागको प्रमुख स्रोत हुन्।

प्रतिवेदनले प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) ले यी सम्बन्धहरूलाई थप सुदृढ पारेको पनि उल्लेख गरेको छ। बढ्दो अन्तर–क्षेत्रीय एफडीआईले व्यापार र उत्पादन सम्बन्धहरूको पूरकको रूपमा काम गरेको छ। सोमबारको प्रकाशन सम्मेलनमा, एएमआरओकी प्रमुख अर्थशास्त्री हे डोङले पत्रकारहरूलाई भने, ‘आपूर्ति श्रृंखलालाई लचिलो बनाउन, संलग्न अर्थतन्त्रहरूले आफ्नो घरेलु मूल्य–वृद्धि सामग्री (डोमेस्टिक भ्यालु–एडेड) बढाउनु महत्वपूर्ण छ।’ यसको अर्थ एफडीआईबाट घरेलु अर्थतन्त्रमा ठूलो सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ।

हेका अनुसार आसियानका उद्यमहरूले स्थानीय क्षमता उन्नत गरेर लाभान्वित हुन सक्छन्। घरेलु मूल्य–वृद्धि बढाएर, क्षेत्रीय उद्यमहरूले अधिक अवसरहरू प्राप्त गर्छन् र आपूर्ति श्रृंखलाहरूलाई बाह्य झट्काहरू (जस्तै भूराजनीतिक तनाव वा प्रकोप) प्रति अझ लचिलो बनाउँछन्। यो प्रतिवेदनले चीनको बढ्दो आर्थिक प्रभाव र क्षेत्रीय एकीकरणको गहिराइलाई उजागर गरेको छ। अमेरिकाभन्दा ठूलो भएको क्षेत्रीय मागले आसियान+३ लाई विश्वव्यापी अर्थतन्त्रको एउटा महत्वपूर्ण ध्रुवको रूपमा स्थापित गरेको छ, जहाँ चीनले उत्पादन र माग दुवै पक्षमा मुख्य भूमिका खेलिरहेको छ।