‘बरफ पगाल्ने’ दोस्रो प्रयास : केएमटी अध्यक्ष चेङ ली–वुनको चीन भ्रमण, ताइवान जलडमरूमा शान्तिको नयाँ आशा

बेइजिङ । ताइवानको प्रमुख विपक्षी दल कुओमिन्टाङ (केएमटी) की अध्यक्ष चेङ ली–वुन आजदेखि चिनियाँ मुख्यभूमिको औपचारिक भ्रमणमा निस्किएकी छिन्। अप्रिल ७ देखि १२ सम्म हुने यो भ्रमणलाई ताइवानभित्र र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ‘बरफ पगाल्ने’ दोस्रो ऐतिहासिक प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी केन्द्रीय समितिको निमन्त्रणामा हुने यस भ्रमणलाई राष्ट्रपति सी चिनफिङले समर्थन गरेको चिनियाँ पक्षले जनाएको छ। यसले दुई किनाराबीचको संवाद पुनः सक्रिय बनाउने संकेत विश्लेषकहरूले दिएका छन्।

चेङले आफ्नो भ्रमणलाई ‘लामो खडेरीपछि आएको वर्षा’ सँग तुलना गर्दै ताइवानका उद्योग र लगानीकर्ताहरू लामो समयदेखि उपेक्षित रहेको टिप्पणी गरेकी छन्। उनले यस यात्राबाट क्रस–स्ट्रेट सम्बन्धमा ‘वसन्त’ ल्याउने आशा व्यक्त गर्दै वर्तमान जटिल अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिमा नयाँ आशा र उज्यालो देख्ने अपेक्षा राखेकी छन्। भ्रमणको कार्यतालिका अनुसार चेङ आज साङ्घाई पुग्नेछिन् र त्यसपछि सिधै नान्जिङ जानेछिन्। अप्रिल ८ मा उनले सुन यात–सेनको समाधिस्थलमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने कार्यक्रम छ। त्यसपछि पुनः साङ्घाई फर्केर विभिन्न भेटघाट र कार्यक्रमहरूमा सहभागी हुनेछिन् र अप्रिल ९ मा बेइजिङ प्रस्थान गर्नेछिन्।

यो भ्रमणलाई २००५ मा तत्कालीन केएमटी अध्यक्ष लियान चानको ऐतिहासिक चीन भ्रमणपछि दोस्रो ‘आइसब्रेकिङ’ प्रयासको रूपमा हेरिएको छ। उनका छोरा तथा केएमटी उपाध्यक्ष सीन लियानले हालको क्रस–स्ट्रेट अवस्था पहिलेभन्दा बढी तनावपूर्ण भएको भन्दै चेङको भ्रमण अत्यन्त सावधानीका साथ अघि बढाउनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार बेइजिङले यस्तो समयमा निमन्त्रणा दिनु बाह्य हस्तक्षेपबाट विचलित नहुने आत्मविश्वासको संकेत मात्र होइन, ताइवान जलडमरूमा शान्तिको लागि नयाँ रणनीतिक ‘स्पेस’ सिर्जना गर्ने प्रयास पनि हो। विज्ञहरूले ‘एक चीन’ सिद्धान्त र १९९२ सहमति स्वीकार गर्ने ताइवानका राजनीतिक शक्तिहरूलाई स्वागत गर्ने सन्देश यस भ्रमणले दिएको बताएका छन्।

तर, ताइवानको सत्तारूढ डेमोक्र्याटिक प्रोग्रेसिभ पार्टी (डीपीपी) ले भने यस भ्रमणप्रति कडा आलोचना गरेको छ। डीपीपी नेताहरूले चेङमाथि व्यक्तिगत स्वार्थका लागि राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी विषयलाई बेवास्ता गरेको आरोप लगाएका छन्। विशेषगरी अमेरिकी हतियार खरिदसँग सम्बन्धित बजेट छलफल स्थगित गरिनु र त्यसलाई चेङको भ्रमणसँग जोडेर व्याख्या गरिनु विवादको केन्द्र बनेको छ। आरोपको जवाफमा चेङले ती सबै दाबीहरूलाई ‘झूट र भ्रम फैलाउने प्रयास’ भन्दै खारेज गर्दै डीपीपीले जनमत प्रभावित पार्न जानाजानी गलत कथा निर्माण गरेको आरोप लगाइन्।

विज्ञहरूका अनुसार ताइवान जलडमरूमा दुवै किनाराका जनताको साझा चाहना शान्ति नै हो। केएमटीको यो पहल ताइवानभित्रको मुख्य जनमतसँग मेल खाने बताइएको छ। यदि संवाद र सहकार्यको वातावरण विस्तार भयो भने ‘स्वतन्त्र ताइवान’ र ‘मुख्यभूमि विरोधी’ राजनीतिक रेखामा दबाब बढ्ने विश्लेषण गरिएको छ। चेङले ठोस उपलब्धि र स्रोतहरू लिएर फर्कन सकेमा मात्र सम्बन्ध सहज बन्ने र केएमटीले आफ्नो राजनीतिक विश्वास पुनः स्थापित गर्न सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ। यो भ्रमण केवल राजनीतिक औपचारिकता मात्र नभई ताइवान–चीन सम्बन्धमा नयाँ अध्याय खोल्ने सम्भावनासँग जोडिएको छ। तनाव र अविश्वासले भरिएको वर्तमान परिवेशमा यो यात्रा शान्ति, संवाद र सहकार्यतर्फको महत्वपूर्ण कदम बन्न सक्छ भन्ने अपेक्षा व्यापक रूपमा व्यक्त गरिएको छ।