नयाँ दशकको साझेदारी र सामूहिक समृद्धिको संकल्प

# प्रेम सागर पाैडेल

चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङ्बाट नेपालको लागि २३औँ राजदूतका रूपमा नियुक्त भई हिजो मात्रै नेपाल कार्यभार सम्हाल्न आएका माननीय राजदूत चाङ माओमिङले आफ्नो आगमनका अवसरमा दिएको अभिव्यक्तिले नेपाल-चीन सम्बन्धको एउटा नयाँ अध्यायको सुरुवात गरेको छ। नेपाल-चीन पारस्परिक सहयोग समाजको तर्फबाट म उहाँको नेपाल आगमनमा हार्दिक स्वागत गर्दछु। चार दशकभन्दा लामो समयदेखि यस समाजको नेतृत्व गरिरहेको व्यक्तिका नाताले म राजदूत चाङको हरेक शब्दलाई हृदयङ्गम गर्दछु र दुई देशबीचको यस ऐतिहासिक सम्बन्धलाई थप उचाइमा पुर्याउन उहाँको अभिव्यक्तिले थप ऊर्जा प्रदान गरेको छ।

राजदूत चाङले आफ्नो सम्बोधनमा चीन र नेपालबीचको सम्बन्धलाई “हिमाल र नदीले जोडिएका छिमेकी” र “पुस्तौंदेखिको मित्रता, पारस्परिक समर्थन र साझा विकासले बाँधिएका साझेदार” भनेर सम्बोधन गरेका छन्। यो वाक्यांश मात्र होइन, यसले दुई देशबीचको साठी वर्षभन्दा लामो कूटनीतिक सम्बन्धको आत्मालाई उजागर गर्दछ। सन १९५५ मा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएदेखि नै हामीले एकअर्काको सुख-दुःखमा साथ दिएका छौं। चीनले सधैं नेपालको सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता र राष्ट्रिय स्वाधीनताको सम्मान गरेको छ भने नेपालले पनि ‘एक चीन नीति’ र चीनको मूल हितका विषयहरूमा दृढतापूर्वक साथ दिएको छ। यो पारस्परिक विश्वास र सम्मान नै हाम्रो सम्बन्धको जग हो।

राष्ट्रपति सी चिनफिङको सन २०१९ को ऐतिहासिक नेपाल भ्रमणले दुई देशको सम्बन्धलाई “विकास र समृद्धिको लागि अनन्त मित्रताको रणनीतिक साझेदारी” मा रूपान्तरण गरेको थियो। त्यसपछिका वर्षहरूमा हामीले देखेका छौं कि कसरी बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) अन्तर्गतका परियोजनाहरूले नेपालको पूर्वाधार विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, केरुङ-काठमाडौं सडक सञ्जालको स्तरोन्नति र विद्युत प्रसारण लाइनहरू यस सहकार्यका ज्वलन्त उदाहरण हुन्। यी परियोजनाहरूले मात्र भौतिक पूर्वाधार मात्र होइन, नेपाली जनताको जीवनस्तरमा समेत ठोस सुधार ल्याएका छन्।

हाल राजदूत चाङले सन २०२६ लाई चीनको १५औँ पञ्चवर्षीय योजनाको सुरुवाती वर्षका रूपमा उल्लेख गरेका छन्। चीनले चिनियाँ आधुनिकीकरणको गतिलाई तीव्र बनाउँदै उच्च-स्तरीय खुलापनलाई अझ बढी सक्रिय रूपमा विस्तार गर्नेछ। यसले नेपाल सहित विश्वभरिका देशहरूको लागि नयाँ विकास अवसरहरू सिर्जना गर्ने उहाँको भनाइलाई हामी अत्यन्त सकारात्मक रूपमा लिन्छौं। नेपाल पनि हाल आर्थिक र सामाजिक रूपान्तरणको एउटा महत्वपूर्ण चरणमा रहेको छ। यस्तो अवस्थामा चीनको नयाँ योजनाहरूले नेपाललाई पूर्वाधार, कृषि, पर्यटन, जलविद्युत र सूचना प्रविधि जस्ता क्षेत्रहरूमा ठूलो लाभ पुर्याउन सक्छ।

राजदूत चाङले ‘चार वैश्विक पहल’ (ग्लोबल डेभलपमेन्ट इनिसिएटिभ, ग्लोबल सिक्युरिटी इनिसिएटिभ, ग्लोबल सिभिलाइजेशन इनिसिएटिभ र ग्लोबल एआई गभर्नेन्स इनिसिएटिभ) लाई कार्यान्वयन गर्दै ग्लोबल साउथ (विकासशील देशहरू) बीचको एकता र सहकार्यलाई सुदृढ गर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। यो अहिलेको भू-राजनीतिक रूपमा जटिल र उतार-चढावपूर्ण विश्व परिवेशमा अत्यन्त सान्दर्भिक छ। एकातिर महाशक्तिहरूबीच प्रतिस्पर्धा चर्किरहेको छ भने अर्कातिर जलवायु परिवर्तन, महामारी, गरिबी र असमानता जस्ता वैश्विक चुनौतीहरूले विकासशील देशहरूलाई बढी प्रभावित पारिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा चीनले प्रस्ताव गरेको बहुध्रुवीय विश्व र समावेशी आर्थिक भूमण्डलीकरणको अवधारणाले नेपाल जस्ता राष्ट्रहरूलाई आफ्नो विकासको बाटो आफैं निर्धारण गर्ने र विश्व मञ्चमा आफ्नो स्वर बुलन्द गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ।

नेपाल-चीन पारस्परिक सहयोग समाजको हैसियतले हामीले पछिल्लो चार दशकमा यो सम्बन्धलाई जनस्तरसम्म पुर्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छौं। हामीले सांस्कृतिक आदान-प्रदान, शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषि जस्ता क्षेत्रमा हुने सहकार्यलाई प्रवर्द्धन गर्दै आएका छौं। राजदूत चाङले ‘जन-केन्द्रित कूटनीति’को अभ्यास गर्ने, नेपालस्थित चिनियाँ नागरिकहरूको विश्वासिलो साझेदार बन्ने र उनीहरूको वैधानिक अधिकारको संरक्षकको रूपमा काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। यसले द्विपक्षीय सम्बन्धमा जनस्तरको आयामलाई थप बलियो बनाउने विश्वास हामीले लिएका छौं।

हामी विशेष गरी उहाँले ‘चीन-नेपाल विकास र समृद्धिको अनन्त मित्रताको रणनीतिक साझेदारीलाई अगाडि बढाऔं र साझा भविष्यको चीन-नेपाल समुदायको निर्माण गरौं’ भन्ने आह्वानलाई हार्दिकतापूर्वक समर्थन गर्दछौं। यो केवल एक कूटनीतिक वाक्यांश मात्र होइन, यो हिमालयले जोडिएका दुई देश र दुई सभ्यताबीचको सपना हो। हाम्रो समाज यस सपनालाई साकार पार्नको लागि राजदूत चाङ र उहाँको टोलीलाई हरसम्भव सहयोग गर्न तत्पर छ।

अन्त्यमा, हामी राजदूत चाङ माओमिङलाई पुनः हार्दिक स्वागत गर्दछौं र उहाँको कार्यकाल सफल, सार्थक र दुई देशबीचको मित्रताको लागि एउटा स्वर्णिम अवधि बनोस् भन्ने कामना गर्दछौं। हामी विश्वास गर्दछौं कि उहाँको नेतृत्व र मार्गदर्शनमा चीन-नेपाल सम्बन्धले नयाँ उचाइहरू छुनेछ र दुवै देशका जनताले यसको प्रत्यक्ष लाभ प्राप्त गर्नेछन्।

लेखक: प्रेम सागर पौडेल नेपालका वरिष्ठ पत्रकार र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विश्लेषक हुनुहुन्छ। उहाँले नेपाल-चीन सम्बन्ध, हिमालय क्षेत्रको भू-राजनीति, र एसियाली सुरक्षा मुद्दाहरूमा गहन अध्ययन गर्नुभएको छ।