बुशहरमा आक्रमण : रुसले भन्यो– चेर्नोबिलभन्दा ठूलो विपद निम्त्याउने जोखिम, तत्काल युद्धविराम आवश्यक

मस्को । रुसले इरानविरुद्ध अमेरिका–इजरायलको ‘अवैध र अनावश्यक आक्रमण’ भन्दै कडा निन्दा गरेको छ। सोमबार रुसी विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा युद्धले अन्तर्राष्ट्रिय संकट बढाएको र आक्रमणको परिमाण तथा क्रूरता निरन्तर बढ्दै गएको उल्लेख छ। रुसले तत्काल युद्धविराम गर्न आह्वान गर्दै मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावले सम्पूर्ण विश्वलाई नै जोखिममा पारेको चेतावनी दिएको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयले विशेषगरी बुशेहर आणविक ऊर्जा केन्द्रमा बारम्बार भइरहेको आक्रमणप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेको छ। विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘यस्तो आक्रमणले चेर्नोबिल महामारीभन्दा धेरै ठूलो रेडियोलोजिकल महामारी निम्त्याउने जोखिम छ।’ आणविक प्लान्टमाथिको आक्रमणले सम्पूर्ण क्षेत्रलाई रेडियोधर्मी प्रकोपको चपेटामा पार्न सक्ने र यसको असर पुस्तौंसम्म रहने उनीहरूको भनाइ छ। स्मरण रहोस्, चेर्नोबिल आपदाले सन् १९८६ मा युरोपको ठूलो भागलाई रेडियोधर्मी प्रदूषणले प्रभावित बनाएको थियो।

विज्ञप्तिमा युद्धले पहिले नै हजारौं नागरिकको ज्यान लिइसकेको भन्दै दुःख व्यक्त गरिएको छ। ‘त्यसमा महिला र बालबालिका पनि समावेश छन्। विद्यालय, अस्पताल र सांस्कृतिक सम्पदा स्थलहरू ध्वस्त भएका छन्। कूटनीतिक र कन्सुलर नियोगहरू आक्रमणमा परेका छन्, जुन भियना महासन्धिको स्पष्ट उल्लङ्घन हो,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको यो गम्भीर अवहेलनाले संयुक्त राष्ट्र प्रणालीप्रति नै प्रश्न उठाएको रुसको भनाइ छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयले परिस्थिति द्रुत गतिमा बिग्रँदै गएको र नियन्त्रण बाहिर जाने जोखिममा रहेको जनाएको छ। यस सन्दर्भमा मन्त्रालयले पाकिस्तान, टर्की र चीनको मध्यस्थता प्रयासको स्वागत गरेको छ। यी तीन देशले हालै इरान र अमेरिकाबीच कूटनीतिक पुल बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्। रुसले यी प्रयासहरूलाई सकारात्मक बताउँदै अन्य देशलाई पनि युद्ध रोक्न सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गरेको छ।

रुसको यो विज्ञप्ति अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानलाई ‘नरकको आगो’ देखाउने अन्तिम अल्टिमेटम दिएको केही घण्टापछि आएको हो। ट्रम्पले इरानी आणविक स्थलहरू ध्वस्त पार्ने धम्की दिइरहेका छन् भने इरानले ७० लाख स्वयंसेवक युद्धका लागि तयार रहेको जनाइसकेको छ। यस्तो बेलामा रुसले युद्धविरामको पक्षमा मुखरित भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान मध्यस्थता प्रयासहरूमा केन्द्रित भएको छ। तर प्रश्न छ – के ट्रम्प प्रशासनले रुसको यो आह्वानलाई गम्भीरतापूर्वक लिनेछ ? वा आक्रमणको नयाँ चरणको थालनी हुनेछ ? चेर्नोबिलको सम्झना अझै ताजै छ, तर इतिहास दोहोरिने खतरा पनि उत्तिकै ठूलो छ। रुसको चेतावनीले युद्ध रोक्न अन्तिम कूटनीतिक प्रयासको संकेत दिएको छ, तर सफलता हात पर्ला वा विश्व अर्को ठूलो प्रकोपतर्फ उन्मुख होला, त्यो समयले मात्र भन्नेछ।