गृहमन्त्री सुधन गुरुङ तेस्रोबाट पाँचौं नम्बरमा, प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले मन्त्रीको मर्यादाक्रम हेरफेर गरे

काठमाडौँ । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले मन्त्रीपरिषद्का सदस्यहरूको मर्यादाक्रम हेरफेर गरेका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को सिफारिसमा नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (९) बमोजिम यो हेरफेर गरिएको हो। नयाँ मर्यादाक्रमले मन्त्रीहरूको हैसियत र प्रोटोकलमा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्याएको छ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार प्रधानमन्त्रीपछिको पहिलो मर्यादामा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले यथावत् रहेका छन्। दोस्रो मर्यादामा परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाललाई राखिएको छ भने तेस्रो मर्यादामा ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठ रहेका छन्। यसअघि तेस्रो मर्यादामा रहेका गृहमन्त्री सुधन गुरुङ भने पाँचौं नम्बरमा पुगेका छन्। चौथो मर्यादामा भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात तथा शहरी विकास मन्त्री सुनिल लम्साल रहेका छन्।

गृहमन्त्री गुरुङलाई पाँचौं मर्यादामा झारिएको छ भने कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री सोविता गौतम छैटौं, महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री सीता बादी सातौं, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन, भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री प्रतिभा रावल आठौं, स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या र खानेपानी मन्त्री निशा मेहता नवौं, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि र युवा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेल दशौं, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खडकराज पौडेल एघारौं, सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री विक्रम तिमिल्सिना बाह्रौं, कृषि तथा पशुपन्छी विकास र वन तथा वातावरण मन्त्री गीता चौधरी तेह्रौं, र श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री दीपक कुमार साह चौधौं मर्यादामा रहेका छन्।

मर्यादाक्रममा यो हेरफेरले प्रधानमन्त्री बालेन नेतृत्वको सरकारमा भएको आन्तरिक समीकरणलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। गृहमन्त्री सुधन गुरुङलाई तेस्रोबाट पाँचौंमा झार्दै अर्थमन्त्री वाग्लेलाई दोस्रो, परराष्ट्रमन्त्री खनाललाई तेस्रो र ऊर्जामन्त्री श्रेष्ठलाई चौथो मर्यादामा राखिएको छ। यो परिवर्तनले मन्त्रीहरूको प्रोटोकल, सरकारी समारोह, अन्तर्राष्ट्रिय भ्रमण, र प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व जस्ता विषयमा प्रत्यक्ष असर गर्छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार मर्यादाक्रमको हेरफेर प्रधानमन्त्रीको एउटा सूक्ष्म रणनीति हो – जसले कुन मन्त्रीलाई कति प्राथमिकता दिने भन्ने संकेत गर्छ। अहिलेको परिवर्तनले गृहमन्त्री गुरुङ भन्दा अर्थ, परराष्ट्र र ऊर्जामन्त्रीलाई माथि राखेको छ। सरकारले यो हेरफेरलाई ‘प्रशासनिक सहजता’ भन्दै औपचारिकता पूरा गरेको छ, तर राजनीतिक वृत्तमा भने यसले निकै चर्चा पाएको छ। अब यो मर्यादाक्रमले अन्तर्राष्ट्रिय भ्रमणदेखि दैनिक सरकारी कामकाजसम्मलाई कसरी प्रभावित पार्छ, त्यो हेर्न बाँकी छ।