हर्मुज जलडमरु सुरक्षा प्रस्ताव संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा अस्वीकृत : चीन र रुसको ‘भिटो’

संयुक्त राष्ट्र । हर्मुज जलडमरुमा व्यापारिक समुद्री मार्ग प्रयोग गर्न इच्छुक राष्ट्रहरूलाई रक्षात्मक प्रकृति समन्वय गर्न ‘दृढतापूर्वक प्रोत्साहित’ गर्ने मस्यौदा प्रस्ताव मंगलबार संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा अस्वीकृत भएको छ। यो प्रस्तावले व्यापारिक तथा वाणिज्यिक जहाजहरूको एस्कोर्ट सेवा मार्फत हर्मुज जलडमरुमा यातायातको सुरक्षा र संरक्षण सुनिश्चित गर्न योगदान पुर्याउने उद्देश्य राखेको थियो।

सुरक्षा परिषदका ११ सदस्य राष्ट्रहरूले प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरे, चीन र रुसले विपक्षमा मतदान गर्दै ‘भिटो’ प्रयोग गरे, जबकि कोलम्बिया र पाकिस्तानले मतदानमा भाग लिएनन्। यो प्रस्ताव बहराइनले खाडी सहकारी परिषद्का सदस्य कुवेत, ओमान, कतार, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) तथा जोर्डनसँग नजिकको समन्वयमा पेश गरेको थियो। हर्मुज जलडमरु विश्वको एक महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो जहाँ हाल इरान–अमेरिका तनाव चुलिएको छ। यो प्रस्ताव नपारिनुले क्षेत्रीय सुरक्षा व्यवस्थापनमा अन्तर्राष्ट्रिय सहमतिको अभाव देखाएको छ। चीन र रुसको विरोधले यसलाई ‘क्षेत्रीय सुरक्षाको लागि बहुपक्षीय दृष्टिकोण’ को सट्टा ‘एकपक्षीय सैन्य गठबन्धन’ को रूपमा हेरेको हुनसक्छ। उनीहरूको तर्क छ कि यस प्रस्तावले तनाव अझ बढाउन सक्छ र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले इरानलाई अलग गर्ने नीति अपनाउनु हुँदैन। अर्कोतर्फ, प्रस्ताव पेश गर्ने राष्ट्रहरूको तर्क थियो कि यो रक्षात्मक उपाय क्षेत्रीय स्थायित्वको लागि आवश्यक छ। तर चीन र रुसको भिटोले यो योजनालाई अन्तर्राष्ट्रिय जनादेश प्राप्त गर्नबाट रोक्यो। यो परिणामले सुरक्षा परिषद्मा चीन र रुसको बढ्दो भूमिकालाई पनि उजागर गरेको छ। उनीहरूले पश्चिमा शक्तिहरूको एजेन्डालाई चुनौती दिन आफ्नो भिटो अधिकारको प्रयोग गरिरहेका छन्। यस निर्णयले हर्मुज जलडमरुमा क्षेत्रीय तनावलाई तत्काल कम गर्ने सम्भावना देखिँदैन।