एआई समिटमा अमेरिकी चार्ज द’अफेयर्स : प्रविधि सहकार्यका सम्भावना र नेपालका लागि चुनौती

काठमाडौं – काठमाडौंमा आयोजित ‘एआई समिट नेपाल २०२६’ मा अमेरिकी राजदूतावासका चार्ज द’अफेयर्स स्कट अर्बमको सहभागिता तथा उनले व्यक्त गरेका धारणाले नेपालको डिजिटल अर्थतन्त्रको विकासमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको एउटा नयाँ पाटो उजागर गरेको छ। नेपाल स्टार्टअप नेटवर्क, ओरजा वर्ल्ड र एमाजोन वेब सर्भिसेजको साझेदारीमा आयोजित उक्त समिटमा नीति निर्माता, उद्यमी, व्यवसायी नेता र शैक्षिक क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले एआईको विकास र स्थानीयकरणका विषयमा विचार विमर्श गरेका थिए।

अर्बमले आफ्नो सम्बोधनमा विश्वसनीय, पारदर्शी र स्थानीय आवश्यकताअनुरूप एआई प्रणाली निर्माणमा जोड दिएका छन्। सुदृढ पूर्वाधार, सक्षम डाटा इकोसिस्टम र दक्ष जनशक्तिको आवश्यकता उनले रेखांकित गरे। साथै, उनले उन्नत औजारहरूमा पहुँच विस्तार, कार्यबल विकास, नेपाली स्टार्टअपलाई विश्वव्यापी बजारमा जोड्ने, र जिम्मेवार एआई प्रयोगका लागि नीति सुदृढीकरणमा अमेरिका–नेपालबीच सहकार्यको सम्भावना रहेको बताए।

यस समिटलाई नेपालको बढ्दो डिजिटल पारिस्थितिकीमा अमेरिकी संलग्नताको एउटा अभिव्यक्तिका रूपमा हेर्न सकिन्छ। अमेरिकी राजदूतावासले प्रविधि तथा उद्यमशीलता केन्द्रित पहलमार्फत नेपाली संस्थापकहरूलाई अमेरिकी विशेषज्ञता, औजार र सञ्जालसँग जोड्ने कार्यलाई निरन्तरता दिइरहेको छ। यसले खुला, सुरक्षित र अन्तरक्रियाशील डिजिटल प्रणालीको विकासलाई प्रोत्साहन दिने, अमेरिकी कम्पनी तथा प्लेटफर्महरूसँग सहकार्यको वातावरण सिर्जना गर्ने, र जिम्मेवार प्रविधि विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड प्रवर्द्धन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

तर यस सहकार्यलाई यथार्थपरक दृष्टिले हेर्नुपर्ने देखिन्छ। एआईको विकास र प्रयोगका लागि आवश्यक पूर्वाधार, जनशक्ति र डाटा सुरक्षाको विषय नेपालका लागि अझै पनि ठूला चुनौती हुन्। अमेरिकी उपकरण, प्लेटफर्म र प्रविधिमा पहुँच सहज बनाउनु नेपालका लागि लाभदायक भए पनि, यसले राष्ट्रिय डाटा संप्रभुता, गोपनीयता कानुन र स्थानीय स्टार्टअपको दिगोपनजस्ता संवेदनशील विषयमा प्रश्न पनि उठाउँछ। नेपाली स्टार्टअपहरू अमेरिकी सञ्जाल र बजारमा पहुँच पाउनु सकारात्मक भए पनि यसले आन्तरिक क्षमता र स्वदेशी समाधानको विकासमा कुनै असर पार्छ कि पार्दैन भन्नेबारे गम्भीर बहस आवश्यक छ।