होर्मुज प्रस्तावमा रुस-चीनको ‘डबल भिटो’

मस्को । होर्मुज जलडमरूमध्य र वरपरको जलक्षेत्रमा नौसैनिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले बहराइनले जोर्डन, कतार, कुवेत, यूएई र साउदी अरेबियाको सहभागितामा तयार पारेको प्रस्ताव संयुक्त राष्ट्रसङ्घ सुरक्षा परिषद्मा असफल भएको छ। अप्रिल ७ का दिन भएको मतदानमा रुस र चीनले विपक्षमा भिटो प्रयोग गरेपछि उक्त प्रस्ताव पारित हुन सकेन।

सुरक्षा परिषद्का ११ सदस्य राष्ट्रहरूले प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका थिए भने कोलम्बिया र पाकिस्तान मतदानमा तटस्थ रहे। रुसी विदेश मन्त्रालयले अप्रिल ८ मा जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, “पछिल्ला दिनहरूमा विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभ र उहाँका अरब समकक्षीहरूबीचको सम्पर्कलगायत विभिन्न माध्यमबाट हाम्रा मित्रहरूलाई यस्तो प्रस्तावमा हतारमा मतदान नगर्न मनाउने प्रयास गरिएको थियो, जसले खाडी क्षेत्रको सङ्कट समाधानका शान्ति प्रयासहरूलाई कमजोर बनाउन सक्थ्यो।”

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि रुसी स्थायी प्रतिनिधि भासिली नेबेन्जियाले मतदानपछि आफ्नो धारणा राख्दै भने, “रुस र चीनको आग्रहमा सुरक्षा परिषद्ले अपनाएको सन्तुलित अडानकै कारण युद्धविराम र वार्ता प्रक्रिया सुरु गर्न आवश्यक वातावरण बनेको हो। हामी विश्वस्त छौं कि यो प्रक्रिया लेबनानलगायत सबै द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रहरूमा विस्तार हुनुपर्छ।”

नेबेन्जियाले राजनीतिक तथा कूटनीतिक प्रक्रियाका लागि उपयुक्त वातावरण बनेकोमा स्वागत गर्दै यसको नतिजा पूर्वनिर्धारित नभएको बताए। उनले रुसले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका सबै विवेकशील सदस्यहरूसँग मिलेर खाडी क्षेत्र र समग्र मध्यपूर्वमा यथाशीघ्र शान्ति पुनर्स्थापनाका लागि व्यावहारिक परिणाम हासिल गर्न सक्रिय योगदान गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

यसैबीच, रुसी प्रतिनिधिहरूले चिनियाँ साझेदारहरूको समर्थनमा सुरक्षा परिषद्मा एउटा वैकल्पिक प्रस्ताव पेस गर्ने तयारी गरेका छन्। यो प्रस्ताव तत्काल शत्रुता अन्त्य, जारी कूटनीतिक प्रयासहरू र शान्ति पहलहरूलाई समर्थन गर्ने उद्देश्यले केन्द्रित रहनेछ। रुसले यो सन्तुलित दस्तावेजलाई सुरक्षा परिषद्का सबै सदस्यहरूले समर्थन गर्ने आशा व्यक्त गरेको छ।

रुसी विदेश मन्त्रालयले भनेको छ, “रुस केवल होर्मुज जलडमरूमध्य र वरपरको क्षेत्रमा मात्र होइन, सम्पूर्ण विश्व महासागरमा सामुद्रिक नौसैनिक स्वतन्त्रताको पक्षमा उभिन्छ। सबै देशका व्यावसायिक जहाजहरूमाथि हुने आक्रमण रोक्नु र क्युबा तथा भेनेजुएलाका लागि मार्ग खुला गर्नु अत्यावश्यक छ। यो समस्या सम्बद्ध सबै देशहरूको सहकार्यमा समग्र रूपमा समाधान गरिनुपर्छ।”

रुसले अमेरिका र इजरायलले सिर्जना गरेको परिस्थितिको बन्धक बनेका अरब मुलुकहरूको अवस्थाप्रति समझदारी व्यक्त गरेको छ। तथापि, रुसको स्पष्ट मत छ— “इरानमाथिको अकारण आक्रमण अन्त्य नगरी र तेहरानको धारणालाई ध्यानमा नराखी होर्मुज जलडमरूमध्यको नौसैनिक सुरक्षाको समस्या समाधान हुन सक्दैन।”