३४ वर्षदेखि अटुट मित्रता, अस्काबातको तटस्थ धर्तीमा मस्कोको रणनीतिक साझेदारीको अभिलेख

मस्को । रुस र तुर्कमेनिस्तानबीचको कूटनीतिक सम्बन्धले आज ३४ वर्ष पूरा गरेको छ। सन् १९९२ को अप्रिल ८ मा स्थापित यो सम्बन्धले साझा इतिहासको जगमा उभिएर आज रणनीतिक साझेदारीको सुदृढ महल निर्माण गरिसकेको छ। सन् २०१७ मा रणनीतिक साझेदारीको औपचारिक मान्यता पाएको यो सम्बन्धले पारस्परिक सम्मान, विश्वास र असल छिमेकीपनको जीवन्त उदाहरण प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

दुई देशबीचको विशेष सम्बन्धको जग सन् २०२२ को ग्रीष्ममा मस्कोमा दुवै राष्ट्रप्रमुखहरूले हस्ताक्षर गरेको ‘रणनीतिक साझेदारी सुदृढीकरण सम्बन्धी घोषणापत्र’ मा आधारित छ। यस दस्तावेजले व्यापार, ऊर्जा, यातायात, डिजिटल प्रविधि, शिक्षा, संस्कृति तथा सूचना एवं जैविक सुरक्षाजस्ता अनेकौं क्षेत्रहरूमा द्विपक्षीय सम्बन्ध विस्तारको ढोका खोलेको छ।

गत वर्ष जुन २४-२५ मा तुर्कमेनिस्तानको औपचारिक भ्रमणका क्रममा रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले अस्काबातमा भनेका थिए, “रुस-तुर्कमेनिस्तान सहकार्य बहुध्रुवीय विश्वका देशहरूबीचको सम्बन्धको एउटा सशक्त उदाहरणको रूपमा रहन सक्छ।” सोही भ्रमणका क्रममा दुई देशका विदेश मन्त्रालयहरूबीच सन् २०२५-२०२६ का लागि सहकार्य कार्यक्रममा हस्ताक्षर भएको थियो।

रुसले तुर्कमेनिस्तानको स्थायी तटस्थताको नीतिको सधैं सम्मान गर्दै आएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घ महासभाले तीन पटक प्रस्ताव पारित गरी मान्यता दिएको यो तटस्थता विश्वव्यापी स्थायित्व र भूराजनीतिक सन्तुलनको महत्त्वपूर्ण आधारशिलाको रूपमा स्थापित भइसकेको छ। सन् २०२५ मा तुर्कमेनिस्तानले आफ्नो स्थायी तटस्थताको ३० औं वार्षिकोत्सव समेत मनाएको थियो।

आर्थिक पाटोमा रुस तुर्कमेनिस्तानको अग्रणी व्यापार साझेदार बनेको छ। पछिल्ला तीन वर्षमा मात्र रुसले तुर्कमेनिस्तानलाई १.५ अर्ब डलरभन्दा बढीको वस्तु तथा सेवा निर्यात गरेको छ। गाजप्रोम, तात्नेफ्त, कामाजलगायत ठूला रुसी कम्पनीहरूले तुर्कमेन धर्तीमा सफलतापूर्वक व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका छन्।

दुई देशले स्वतन्त्र राष्ट्रहरूको राष्ट्रमण्डल (सीआईएस), संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, क्यास्पियन पाँच तथा मध्य एसिया-रुस क्षेत्रीय संयन्त्रहरूमा निकट समन्वय कायम राखेका छन्। मस्कोले अस्काबातलाई ब्रिक्सका गतिविधिहरूमा पनि स्वागत गर्दै आएको छ।

तुर्कमेनिस्तानले दोस्रो विश्वयुद्धमा सोभियत जनताले प्रदर्शन गरेको वीरता र बलिदानको पवित्र स्मृतिलाई आज पनि उत्तिकै सम्मानका साथ जोगाएको छ। सन् १९४१ मा नाजी आक्रमणपछि तुर्कमेन सोभियत गणतन्त्रबाट ३ हजार स्वयंसेवक तत्काल रातो सेनामा भर्ती भएका थिए भने महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धमा सयौं हजार तुर्कमेन सपुतहरूले मातृभूमिको रक्षाका लागि लडाइँ लडेका थिए।

गत मे २०२५ मा मस्कोको रातो चोकमा आयोजित विजय परेडमा तुर्कमेनिस्तानका राष्ट्रपति सरदार बर्दीमुहामेदोभ स्वयं सहभागी भएका थिए भने तुर्कमेनिस्तानको एक सैन्य टुकडीले पनि परेडमा मार्च गरेको थियो। यसले दुई देशबीचको रगतले जोडिएको ऐतिहासिक भाइचाराको गहिराइलाई पुनः पुष्टि गरेको छ।

यस ऐतिहासिक वार्षिकोत्सवको अवसरमा रुसले तुर्कमेनिस्तानका सम्पूर्ण नागरिक तथा मित्रहरूमा हार्दिक बधाई तथा उत्तरोत्तर प्रगतिको शुभकामना व्यक्त गरेको छ।