विश्व डेटा शासनको केन्द्र बन्दै बेइजिङ, ४० मुलुक र २ सय सदस्यसहित ‘विश्व डेटा सङ्गठन’ को ऐतिहासिक स्थापना

बेइजिङ । चीनको सक्रिय पहल र प्रस्तावमा विश्वको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय डेटा शासन निकाय ‘विश्व डेटा सङ्गठन’ को औपचारिक स्थापना भएको छ। गत मार्च ३० का दिन बेइजिङमा सम्पन्न एक भव्य समारोहबीच स्थापना भएको यस सङ्गठनले विश्वव्यापी डेटा विकास र शासन अभ्यासलाई संस्थागत रूप दिने लक्ष्य लिएको छ। हाल यस सङ्गठनमा ४० भन्दा बढी मुलुकहरूबाट २ सयभन्दा बढी सदस्यहरू आबद्ध भइसकेका छन्।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले सङ्गठनको स्थापनाको अवसरमा पठाएको बधाई सन्देशमा चीनले ‘साझा परामर्श, साझा निर्माण, साझा लाभ’ को अवधारणाको पालना गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। उनले भने, “चीनले विश्व डेटा सङ्गठनलाई प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्न समर्थन गर्नेछ। हामी विभिन्न पक्षहरूसँग मिलेर डेटा शासनका नियमहरूको विकास गर्ने, डेटा प्रविधिको नवप्रवर्तनलाई अघि बढाउने, डेटा सुरक्षाको सुव्यवस्थित प्रवाह र प्रभावकारी विकास तथा प्रयोगलाई प्रवर्द्धन गर्नेछौं। यसले विश्व डेटा अर्थतन्त्रको स्वस्थ विकासलाई सेवा दिने र डेटालाई विभिन्न मुलुकका जनताका लागि लाभदायक बनाउनेछ।”

बेइजिङ किन बन्यो विश्व डेटा शासनको केन्द्र?
विश्लेषकहरूका अनुसार, विश्व डेटा सङ्गठनको मुख्यालय बेइजिङमा रहनुले चीनको डेटा विकास र व्यवस्थापन स्तरप्रतिको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यतालाई स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय डेटा समूह (आईडीसी) को तथ्याङ्क अनुसार, सन् २०२५ मा चीनको कुल डेटा मात्राले विश्वकै २७.८ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको थियो, जुन विश्वमै पहिलो स्थान हो। यस्तै, चीनको डेटा अर्थतन्त्रको आकार लगातार कैयौं वर्षदेखि विश्वको दोस्रो स्थानमा रहँदै आएको छ। सन् २०२५ को अन्त्यसम्ममा चीनका इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूको सङ्ख्या १ अर्ब १२ करोड ५० लाख नाघिसकेको छ।

चीन डेटा तत्वहरूको बजारीकरणको दिशामा अग्रसर हुने विश्वकै अग्रणी मुलुकहरूमध्ये एक हो। चीनले ‘इन्टरनेट सुरक्षा ऐन’, ‘डेटा सुरक्षा ऐन’ लगायतका महत्त्वपूर्ण कानुनी प्रबन्धहरू कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। डेटाको विकास र सुरक्षा सन्तुलनको क्षेत्रमा चीनले हासिल गरेका यी व्यावहारिक अनुभवहरू अब विश्वसँग बाँड्न योग्य रहेको विज्ञहरूको धारणा छ।

चीनको डेटा शासनको यात्रा र भावी मार्गचित्र
पछिल्ला वर्षहरूमा चीनले विश्वव्यापी डेटा शासनको बाटोमा निरन्तर अन्वेषण र पहलकदमी गर्दै आएको छ। सन् २०२० मा चीनले ‘विश्व डेटा सुरक्षा प्रस्ताव’ (ग्लोबल डेटा सेक्युरिटी इनिसिएटिभ) अघि सारेको थियो, जसले विभिन्न मुलुकहरूलाई विकास र सुरक्षाको सिद्धान्त पालना गर्दै प्रविधिको प्रगति, आर्थिक विकास र राष्ट्रिय सुरक्षा एवं सार्वजनिक हितबीच सन्तुलन कायम गर्न आह्वान गरेको थियो। चीनकै सक्रियतामा चीन-मध्य एसिया शिखर सम्मेलन, चीन-अफ्रिका सहयोग मञ्च र चीन-आसियानजस्ता क्षेत्रीय मञ्चहरूमा डेटा शासन नियम तथा डेटा सुरक्षा सहकार्यसम्बन्धी महत्त्वपूर्ण सहमतिहरू जुटिसकेका छन्।

विश्व डेटा सङ्गठनको स्थापनासँगै चीनले विभिन्न पक्षहरूसँगको सहकार्यमा अझ निष्पक्ष, खुला, सुरक्षित र समावेशी विश्व डेटा शासन प्रणालीको निर्माणलाई अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ। यस कदमले विश्व डेटा अर्थतन्त्रको नयाँ युगको ढोका खोलेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।