ट्रान्स–क्यास्पियन मार्गको तीव्र विस्तार : चीन–युरोप व्यापारमा गति र विश्वसनीयताको नयाँ अध्याय

काठमाडौं । चीन–युरोप रेल सञ्जालअन्तर्गत पर्ने ट्रान्स–क्यास्पियन मार्गले सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमै उल्लेखनीय वृद्धि हासिल गर्दै अन्तरमहादेशीय व्यापारमा नयाँ सम्भावनाको ढोका खोलेको छ। स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार यो मार्गले चीन र युरोपबीचको ढुवानीलाई छिटो, सुरक्षित र विविध बनाउँदै आफ्नो रणनीतिक महत्त्वलाई झनै बढाएको छ।

उत्तर–पश्चिम चीनको सियानबाट सुरु भई अजरबैजानको बाकुसम्म पुग्ने यो मार्ग सियान हुँदै अल्माटी पुगेर क्यास्पियन सागर पार गर्दै बाकुसम्म जोडिएको छ। रेल र समुद्री यातायातको संयोजन रहेको यो कोरिडोर युरोपतर्फको सबैभन्दा छोटो मार्ग मानिन्छ, जसले अन्तरमहादेशीय आपूर्ति सञ्जाललाई थप लचिलो र प्रभावकारी बनाएको छ।

जनवरीदेखि मार्चसम्मको अवधिमा यस मार्गमा ८५ वटा रेल–समुद्री सेवा सञ्चालन भएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १५० प्रतिशतले बढी हो। अधिकारीहरूका अनुसार यो वृद्धिले मार्गप्रतिको बढ्दो माग र यसको रणनीतिक उपयोगितालाई प्रस्ट पारेको छ।

यो मार्ग चीन–युरोप रेलवे एक्सप्रेसको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो, जुन बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभअन्तर्गतको प्रमुख परियोजना मानिन्छ। अक्टोबर २०२५ सम्म यस सञ्जालले करिब १ लाख २० हजार यात्रा पूरा गर्दै झन्डै १ करोड २० लाख टिइयू कार्गो ढुवानी गरिसकेको छ। यसले युरोपका २६ देशका २३२ सहर र एसियाका ११ देशका १०० भन्दा बढी सहरलाई जोडेको छ।

कजाखस्तानको अल्माटी यस मार्गको प्रमुख ट्रान्जिट केन्द्रका रूपमा विकसित भएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा चिनियाँ र कजाख रेलवे कम्पनीहरूले तथ्याङ्क साझेदारी र कागजात पूर्व–जाँच प्रणालीमार्फत ढुवानी समय उल्लेखनीय रूपमा घटाएका छन्।

यसको प्रत्यक्ष प्रभावस्वरूप सियानदेखि बाकुसम्मको ढुवानी समय अघिल्लो वर्षको करिब २० दिनबाट घटेर अहिले १५ दिनमा झरेको छ भने सबैभन्दा छिटो सेवा केवल ११ दिनमै सम्पन्न भएको छ। यसले करिब २५ प्रतिशत समय बचत भएको देखाउँछ।

सियान चान्बा अन्तर्राष्ट्रिय बन्दरगाहका अधिकारीहरूले कजाखस्तान, अजरबैजान लगायतका देशसँग सहकार्य अझ विस्तार गर्दै मार्गको क्षमता र प्रतिस्पर्धात्मकता बढाउने योजना रहेको बताएका छन्।

छिटो र प्रभावकारी ढुवानीले व्यवसायमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्न थालेको छ। व्यवसायीहरूका अनुसार छोटिएको ढुवानी समयले निर्यात प्रतिस्पर्धात्मकता बढाएको छ, जसले वस्तुहरूलाई छिटो अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुर्याउन, पूँजीको चक्रीय प्रवाह बढाउन र व्यावसायिक आत्मविश्वास मजबुत बनाउन सहयोग गरेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार ट्रान्स–क्यास्पियन मार्गको यो तीव्र विकासले चीन–युरोप व्यापारिक सम्बन्धलाई मात्र नभई विश्व आपूर्ति शृङ्खलालाई पनि नयाँ गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।