हर्मुजको अनिश्चितता र जापानको तेल सुरक्षाको मास्टर प्लान

टोकियो । अमेरिका र इरानबीच युद्धविरामको घोषणा भए पनि ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ जलमार्गबाट सहज आवागमन पुनः सुरु हुनेमा अनिश्चितता कायमै रहेका बेला जापानले आफ्नो रणनीतिक तेल भण्डारको थप मौज्दात बजारमा पठाउने भएको छ। जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले शुक्रबार मेदेखि थप २० दिन बराबरको तेल मौज्दात बजारमा जारी गरिने योजना सार्वजनिक गरेकी हुन्।

मध्यपूर्वको विकसित परिस्थितिलाई सम्बोधन गर्न शुक्रबार आयोजित मन्त्रीस्तरीय बैठकमा प्रधानमन्त्री ताकाइचीले यो योजनाको खुलासा गरेकी हुन्। यसअघि नै गत फेब्रुअरीको अन्त्यतिर मध्यपूर्व द्वन्द्व सुरु भएपछि प्रमुख तेल ढुवानी मार्ग ठप्पप्रायः भएको भन्दै जापानी सरकारले मार्च १६ देखि करिब ५० दिन बराबरको मौज्दात बजारमा पठाउन सुरु गरिसकेको छ।

ताकाइचीले सञ्चारमाध्यमलाई सम्बोधन गर्दै भनिन्, “हामी कच्चा तेलको स्थिर आपूर्ति सुनिश्चित गर्न हरसम्भव उपाय अवलम्बन गर्नेछौं।” उनले स्रोतको नाम खुलाएनन् तर मे महिनासम्ममा जापानले ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ नपर्ने वैकल्पिक मार्गहरूबाट आफ्नो कुल तेल आयातको आधाभन्दा बढी हिस्सा सुनिश्चित गर्न सक्ने बताइन्।

जापान आफ्नो कच्चा तेल आयातको ९० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्साका लागि मध्यपूर्वमा निर्भर छ, जसको अधिकांश भाग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ हुँदै ढुवानी हुने गर्दछ। विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्गमा देखिएको यो अनिश्चितताले जापानजस्ता ऊर्जा आयातमा परनिर्भर अर्थतन्त्रलाई गम्भीर चुनौती दिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार जापानको यो कदमले मध्यपूर्वको भूराजनीतिक तनावले विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा पारेको गम्भीर प्रभाव र ऊर्जा सुरक्षाका लागि विकसित मुलुकहरूले अपनाइरहेको सक्रिय रणनीतिलाई उजागर गरेको छ। युद्धविरामको घोषणापछि पनि ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ मा व्यावसायिक जहाजहरूको आवागमन पूर्ण रूपमा सामान्य अवस्थामा फर्किन सकेको छैन।