गागारिनको शालिकमा फूलको वर्षा, युवाको आँखामा ताराको सपना : काठमाडौंमा तीनदिने अन्तरिक्ष महोत्सवको भव्य समापन

काठमाडौं । “६५ वर्षअघि अप्रिल १२ मा मानव इतिहासकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण घटनामध्ये एक घटेको थियो— सोभियत अन्तरिक्ष यात्री युरी गागारिनले भोस्तोक १ यानमार्फत पहिलो मानवयुक्त अन्तरिक्ष उडान भरेका थिए। विश्वले यो मितिलाई सय वर्षपछि पनि सम्झिनेछ, हजार वर्षपछि पनि सम्झिनेछ।” नेपालस्थित रुसी महासङ्घका कार्यवाहक राजदूत रिनचेन रक्षायेभको यो भनाइले काठमाडौंको रत्नपार्कमा बिहीबार बिहानको वातावरणलाई झनै गरिमामय बनाइदियो।

तीनदिने अन्तरिक्ष महोत्सव (कस्मोनटिक्स फेस्टिभल) को अन्तिम दिन अप्रिल १० को स्वच्छ बिहानीमा रत्नपार्कस्थित युरी गागारिनको शालिकमा फूल अर्पण गर्न सहभागीहरूको घुइँचो लागेको थियो। रुसी कार्यवाहक राजदूत रक्षायेभले सर्वप्रथम विश्वका प्रथम अन्तरिक्ष यात्रीप्रति श्रद्धासुमन अर्पण गरे। त्यसपछि रुसी सदनकी निर्देशक अनास्तासिया खोख्लोभा, द स्क्वाड अफ चेन्जमेकर्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील देव भट्टराई, सोभियत तथा रुसी विश्वविद्यालयका पूर्वविद्यार्थी सङ्घ ‘मित्र कुञ्ज’ का अध्यक्ष महेश पाण्डेको नेतृत्वमा टोली, रुसी राजदूतावासस्थित विद्यालयका विद्यार्थी तथा भट्टराय एरोस्पेस स्कुलका प्रतिनिधिहरूले पालैपालो श्रद्धासुमन अर्पण गरे।

कार्यवाहक राजदूत रक्षायेभले सम्बोधनका क्रममा भने, “युरी गागारिन मानवजातिको आकाङ्क्षा र साहसको प्रतीक बने, हाम्रो देशको उपलब्धि र गौरवको प्रतीक बने। हामी गर्वका साथ माथितर्फ अघि बढिरहेका छौं।” समारोहलाई विद्यालयका बालबालिकाहरूले गागारिन र तारापुञ्जतर्फको मानव पाइलाबारे मार्मिक कविता वाचन गरेर थप भावुक बनाए।

यसैगरी, रुसी विज्ञान तथा संस्कृति केन्द्रमा महोत्सवको अन्तिम दिन वैज्ञानिक कार्यक्रम सम्पन्न भए। करिब एक सय विद्यार्थी तथा शिक्षकहरूको उपस्थितिमा एलन बरालले ‘ब्रह्माण्डको विशालता’ र हरिश श्रेष्ठले ‘अन्तरिक्ष यात्राको भविष्य’ विषयक प्रवचन दिए। चेन्जमेकर्स टोलीले ३५ प्रश्नसहितको रोचक प्रश्नोत्तरी सञ्चालन गरी सहभागीहरूलाई पुरस्कृत गर्यो।

नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नास्ट) का प्राज्ञ मदनलाल श्रेष्ठले नेपालमा विज्ञान तथा प्रविधि शिक्षाको विकासको महत्त्व र अन्तरिक्ष अनुसन्धानमा युवाको भूमिकामाथि जोड दिए। महोत्सवको समापन मास्टरक्लास सहभागीहरूलाई पुरस्कार वितरण तथा एरोस्पेस मोडेलहरूको प्रदर्शनीसँगै भयो।

काठमाडौंमा सम्पन्न यो अन्तरिक्ष महोत्सव रुस र नेपालबीचको वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक साझेदारीको जीवन्त उदाहरण बनेको छ, जसले नेपाली युवालाई तारापुञ्ज जित्ने नयाँ प्रेरणा प्रदान गरेको छ।