भाँचिएको शरीरदेखि १० लाख चाँदीका सियोसम्म : क्राइस्टचर्चमा चिनियाँ चिकित्साको गुन्जन

क्राइस्टचर्च (न्युजिल्यान्ड) । जब टम थम्सनले आफ्नो सहनशीलता धावकका दिनहरू सम्झन्छन्, उनी प्रसिद्ध ‘कोस्ट टु कोस्ट’ प्रतियोगिताका चुनौतीहरूभन्दा पनि बढी एउटा विशेष अनुभूति स्मरण गर्छन्— परम्परागत चिनियाँ चिकित्सा (टीसीएम) सँगको त्यो पहिलो भेट। शनिबार क्राइस्टचर्चमा आयोजित ‘चाइनिज + टीसीएम’ साउथ आइल्यान्ड रोड सो कार्यक्रममा क्यान्टरबरी संग्रहालय न्यास बोर्डका अध्यक्ष थम्सनले भने, “ती शारीरिक तनावका दिनहरूमा म धेरै समय अस्पतालमा बिताउँथें— कहिले यो भाँचियो, कहिले त्यो। उनीहरूले मलाई एक्युपङ्क्चरसँग परिचय गराए। सुरुको शङ्कापछि, मैले राम्रो नतिजा पाएँ र तुरुन्तै आफ्नो पुरानै शारीरिक अवस्थामा फर्किएँ।”

दशकौंपछि, त्यही व्यक्तिगत सम्बन्धले नयाँ अर्थ पाएको छ। थम्सनकै नेतृत्वमा रहेको क्यान्टरबरी संग्रहालयले अब न्युजिल्यान्डको चिनियाँ चिकित्सा समुदायले आयोजना गरेको राष्ट्रव्यापी पहल ‘वान मिलियन सिल्भर निडल्स प्रोजेक्ट’ (दश लाख चाँदीका सियो परियोजना) लाई सङ्कलन र प्रदर्शन गर्ने भएको छ। यसै वर्षको अन्त्यतिर संग्रहालयमा एक विशेष प्रदर्शनी आयोजना गरिनेछ, जसले देशका एक्युपङ्क्चर विशेषज्ञहरूको योगदान र चीन-न्युजिल्यान्ड सांस्कृतिक सम्बन्धको गहिराइलाई सम्मान गर्नेछ। थम्सनले भने, “दश लाख चाँदीका सियोको उपहार चिनियाँ आप्रवासनले न्युजिल्यान्डको संस्कृतिमा पुर्याएको विशाल योगदानको प्रतीकात्मक स्वीकारोक्ति हो। यसले साझा इतिहास मात्र होइन, साझा भविष्यलाई पनि प्रतिबिम्बित गर्छ।”

क्राइस्टचर्चस्थित चिनियाँ महावाणिज्यदूत ही यिङले आफ्नो सम्बोधनमा चिनियाँ भाषा र परम्परागत चिनियाँ चिकित्सा दुवै “चिनियाँ सभ्यताका अमूल्य निधि र चीनलाई विश्वसँग जोड्ने सेतु” भएको बताइन्। उनले सन् १८६० को दशकमै चिनियाँ आप्रवासीहरूले न्युजिल्यान्डमा भाषा र टीसीएम भित्र्याएको उल्लेख गर्दै १६० वर्षपछि दुवै समुदाय स्तरको अभ्यासबाट राष्ट्रको शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा स्थापित भएको बताइन्। उनले भनिन्, “अधिकांश कीवीहरू चिनियाँ भाषा सिकिरहेका छन् र उपचारका लागि टीसीएमतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्।”

न्युजिल्यान्ड चिनियाँ चिकित्सा परिषद्की अध्यक्ष प्याडी म्याकब्राइडले आजको दिनमा टीसीएम न्युजिल्यान्डमा चिकित्सक, मिडवाइफ, फार्मासिस्ट, ओस्टियोप्याथ र आहारविद्सँगै दर्ता भएको मान्यताप्राप्त पेशा भएको बताइन्। अहिले न्युजिल्यान्डमा १३ सयभन्दा बढी दर्तावाला टीसीएम चिकित्सक रहेको र तीमध्ये दुई तिहाइभन्दा बढीको दोस्रो भाषा अङ्ग्रेजी रहेको उनले जनाइन्।

हालै चीनको भ्रमण गरेकी म्याकब्राइडले त्यहाँको एक अस्पतालमा “पश्चिमा र चिनियाँ चिकित्साको एकीकरणले मन छोएको” बताइन्। उनले भनिन्, “मानिसहरू शल्यक्रियापछि भोलिपल्टै जडीबुटी औषधि वा एक्युपङ्क्चरको कोर्स सुरु गर्थे।” टीसीएमलाई “चिकित्साको भविष्य” भन्दै उनले थपिन्, “हामी चिनियाँ चिकित्सामा प्रशिक्षित र पश्चिमा चिकित्सामा प्रशिक्षित सबैले आफूले राम्रो गर्न सक्ने कुरा प्रयोग गरेर सम्पूर्ण न्युजिल्यान्डवासीका लागि सर्वोत्तम स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नुपर्छ।”

क्राइस्टचर्च कार्यक्रममा झेजियाङ चिनियाँ चिकित्सा विश्वविद्यालयको टोलीले व्याख्यान, अन्तरक्रियात्मक प्रदर्शन र प्रयोगात्मक गतिविधिमार्फत स्थानीय सहभागीहरूलाई सहभागी गराएको थियो। विश्वविद्यालयकी उपाध्यक्ष फान सियाओहुईले भनिन्, “हामी सबैलाई परम्परागत चिनियाँ चिकित्साको स्वास्थ्य र कल्याणप्रतिको दृष्टिकोण बुझ्ने र अनुभव गर्ने अवसर प्रदान गर्न आशा गर्छौं।”