बेपत्ता सैनिकलाई मरणोपरान्त ‘वीरता र कर्तव्यप्रति निष्ठा’ पदक

अस्ताना (कजाकस्तान) । अस्तानास्थित रुसी सदनमा अप्रिल ११ का दिन ‘वीरता र कर्तव्यप्रति निष्ठा’ पदक प्रदान गर्ने एक भव्य तथा मार्मिक समारोह सम्पन्न भएको छ। सार्वजनिक सङ्घ ‘मेमोरियल जोन’ र खोज टोलीका कमान्डर मैदान कुसाइनोभको व्यक्तिगत पहलमा आयोजित उक्त समारोहको उद्घाटन कजाकस्तानमा रुसी सहयोग प्रतिनिधि कार्यालयका प्रमुख इरेक जिन्नुरोभले गरेका थिए। उनले उपस्थित सबैलाई न्यानो स्वागत गर्दै खोजकर्ताहरूको महत्त्वपूर्ण कार्यप्रति आभार व्यक्त गरे।

यो रातो सेनाका सैनिक र कमान्डरहरूलाई मरणोपरान्त पदक प्रदान गरिएको सातौं अवसर हो। महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धका नायकहरूका आफन्तहरूलाई यी पदकहरू प्रदान गरिन्छ। कोही यातना शिविरमा कैद भएर मरे, कोही लेनिनग्राद नाकाबन्दीमा भोकले मरे, तर काँधमा काँध मिलाएर लडेका यी रुसी र कजाख सबैमा एउटा कुरा समान थियो— उनीहरू असी वर्षभन्दा लामो समयदेखि बेपत्ता थिए। क्षेत्रीय र अभिलेख खोजकर्ताहरूको समर्पित कार्यका कारण उनीहरूको नाम पुनः पत्ता लागेको छ र उनीहरूको भाग्य इतिहासमा फर्किएको छ।

यसपटक मरणोपरान्त सम्मानित हुनेहरूको सूचीमा नाकाबन्दीग्रस्त लेनिनग्रादमा आफ्नो कार्यस्थलमै भोकले मर्ने अखिल सङ्घीय वृक्षारोपण संस्थानका कर्मचारीहरू लिडिया रोदिना र दिमित्री इभानोभ तथा रातो सेनाका सैनिकहरू— अराप सेइसेम्बाएभ (सन् १९४४ अगस्ट ११ मा कैदमा मृत्यु), ओतेगाली बर्गेनालियेभ (सन् १९४३ सेप्टेम्बर २५ मा कैदमा मृत्यु), भासिली क्र्युच्कोभ (सन् १९४२ अगस्ट २५ मा कारागारमा मृत्यु), दिमित्री चेर्निशोभ (सन् १९४२ अक्टोबर ९ मा कैदमा मृत्यु), माख्मेत राखिमोभ (सन् १९४२ अगस्ट २३ मा कैदमा मृत्यु) र शेकेन कारागाएभ (सन् १९४२ सेप्टेम्बर ९ मा कैदमा मृत्यु) रहेका छन्।

समारोहमा बारम्बार गुञ्जिएको एउटा हृदयस्पर्शी वाक्य थियो— “प्रत्येक सैनिकको भाग्यप्रति चासो राख्नुभएकोमा रुस र रुसी सदनप्रति आभार, चाहे त्यो सैनिक जोसुकै होस्— उज्बेक, कजाख वा रुसी। र मैदान कुसाइनोभ र शून्यबाट पवित्र नामहरू निकाल्ने सम्पूर्ण खोजकर्ताहरूप्रति विशेष धन्यवाद। हामीले यो खबर ८३ वर्षदेखि कुरिरहेका थियौं। हाम्रो परिवारको लागि यो खुशी र दुःखको दिन हो।”

दिवंगतहरूका आफन्तहरू, उनीहरूका नाति-नातिना र पनाति-पनातिनीहरूले पालैपालो माइक्रोफोन समाउँदै अब पारिवारिक विरासत बन्ने र पुस्तादेखि पुस्तासम्म सुरक्षित रूपमा हस्तान्तरण हुने यो पदकका लागि धन्यवाद ज्ञापन गरे। आजको यो खोज कार्य केवल विगतको मात्र विषय होइन; यो त न्यायको पुनर्स्थापना, मानवीय स्मरण र पुस्ताहरूबीचको जोडाइको विषय हो। जबसम्म वीरहरूको नाम गुञ्जिन्छ, उनीहरूको पराक्रम जीवित रहन्छ।