खमेनी मृत्युप्रकरण: इरानमा ४० दिने शोक, ‘अहिलेसम्मकै भीषण आक्रमण’ गर्ने चेतावनी

तेहरान, मार्च १। अमेरिका–इजरायलको संयुक्त सैन्य आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनाई मारिएपछि इरानमा आइतबार आधिकारिक रूपमा ४० दिने राष्ट्रिय शोकको घोषणा गरिएको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले शनिबार भएको आक्रमणमा ८६ वर्षीय खामेनाईको मृत्यु भएको पुष्टि गरेसँगै मध्यपूर्वमा तनावको नयाँ रक्तपातपूर्ण अध्याय सुरु भएको छ।

इरानी राज्य टेलिभिजनका अनुसार तेहरानको पाश्तेउर जिल्लास्थित खामेनीको कार्यालय परिसर शनिबार बिहान भएको आक्रमणको मुख्य निशाना थियो। इस्लामिक रिपब्लिक न्यूज एजेन्सी (इरना) ले खामेनीको “शहादत” को पुष्टि गर्दै उनको निधनले “अत्याचारीहरूविरुद्धको जिहाद”लाई अझ प्रबल बनाउने उल्लेख गरेको छ। आक्रमणमा परी खामेनीका छोरी, ज्वाइँ र नातिसहित परिवारका अन्य सदस्यहरूको पनि मृत्यु भएको अर्धसरकारी फार्स समाचार एजेन्सीले जनाएको छ।

इजरायली सेनाले आक्रमणमा इरानका रक्षामन्त्री अजिज नासिरजादेह, क्रान्तिकारी गार्ड (आईआरजीसी) का कमाण्डर मोहम्मद पाकपुर र सर्वोच्च नेताका सुरक्षा सल्लाहकार अली शाम्खानीसहित कम्तीमा सात शीर्ष अधिकारी मारिएको दाबी गरेको छ। तेहरानमा अझै पनि विस्फोटको आवाज सुनिरहेको बताइएको छ।

अमेरिकी–इजरायली आक्रमणको केही घण्टाभित्रै इरानले जवाफी कारबाही सुरु गरेको थियो। इरानले बहराइनस्थित अमेरिकी नौसेनाको पाँचौं बेस, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार र कुवेतलगायत खाडी मुलुकमा रहेका अमेरिकी लक्ष्यहरूमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेको जनाइएको छ।

दुबईको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र आइकोनिक बुर्ज अल अरब होटल नजिकै आक्रमण भएपछि उडानहरू प्रभावित भएका छन्। यूएईको रक्षा मन्त्रालयले १३७ ब्यालिस्टिक मिसाइल र २०९ ड्रोन आक्रमण भएको र तीमध्ये धेरैलाई रोकिएको जनाएको छ। अबुधाबी विमानस्थलमा एक जनाको मृत्यु र सात जना घाइते भएका छन्।

इजरायलमा पनि ठूलो मिसाइल आक्रमण भएको छ, जसमा परी तेल अविव क्षेत्रमा एक महिलाको मृत्यु भएको इजरायली उद्धार सेवा मागेन डेभिड एडोमले जनाएको छ।

इरानको रेड क्रिसेन्ट सोसाइटीका अनुसार अमेरिकी–इजरायली आक्रमणमा परी देशभर मृत्यु हुनेको संख्या २०० नाघेको छ भने ७४७ जना घाइते भएका छन्। दक्षिणी इरानको मिनाब सहरको एउटा केटीहरूको विद्यालयमा भएको आक्रमणमा मात्र १०८ बालिकाको मृत्यु भएको घटनाले विश्व समुदायलाई स्तब्ध बनाएको छ। इरानी विदेशमन्त्री अमिर सइद इरावानीले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा बोल्दै यसलाई “युद्ध अपराध र मानवता विरुद्धको अपराध” को संज्ञा दिए।

खामेनीको मृत्युपछि इरानको क्याबिनेटले “यो ठूलो अपराध कहिल्यै बेवास्ता नगरिने” चेतावनी दिएको छ। इरानी क्रान्तिकारी गार्ड (आईआरजीसी) ले इजरायल र अमेरिकी मध्यपूर्व बेसहरूविरुद्ध “इतिहासकै सबैभन्दा भीषण आक्रमणकारी कारबाही” गर्ने घोषणा गरेको छ। उसले यसलाई “कठोर, निर्णायक र पश्चाताप-जनक सजाय” हुने बताएको छ।

इरानले आणविक मुद्दालाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) को आपतकालीन बैठक पनि बोलाएको छ। रुसले पनि आईएईए बोर्डको विशेष सत्रको माग गरेको छ।

खामेनीको मृत्युपछि इरानको राजनीतिक भविष्यबारे अन्योलता बढेको छ। उनले तीन दशकभन्दा लामो समय सत्ता सम्हालेका थिए र स्पष्ट उत्तराधिकारी नभएकोले शक्ति रिक्तता हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। यसबीच, तेहरानका केही इलाकामा खामेनीको मृत्युको खबरपछि स्थानीय बासिन्दाले खुसीयाली मनाएको दृश्य पनि सार्वजनिक भएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट भने विभिन्न प्रतिक्रिया आएका छन्। चीनले नागरिकको सुरक्षाको रेखा नाघ्न नहुने भन्दै तत्काल आक्रमण रोक्न आग्रह गरेको छ। भारतले आफ्ना नागरिकको सुरक्षाप्रति चासो व्यक्त गर्दै कूटनीतिक समाधानको अपिल गरेको छ। यूएई र कतारले आफ्नो भूमिमा भएको आक्रमणको विरोध जनाएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने आक्रमण “आवश्यक भएसम्म जारी रहने” बताउँदै इरानी जनतालाई आफ्नो देशको नियन्त्रण लिन आह्वान गरेका छन्। खामेनीको मृत्युले इरानको इस्लामिक शासन प्रणाली र मध्यपूर्वकै भूराजनीतिमा ठूलो परिवर्तन ल्याउने निश्चित देखिएको छ।