फुजियान सुदूर समुद्रमा : चीनको तेस्रो वायुयान वाहकले यसै वर्ष पूर्ण लडाकू क्षमता हासिल गर्ने

बेइजिङ । चीनको तेस्रो वायुयान वाहक फुजियानले सन् २०२६ मा प्रारम्भिक परिचालन क्षमताबाट पूर्ण लडाकू क्षमतामा पूर्ण रूपान्तरण हासिल गर्ने भएको छ, जसका लागि यसले सुदूर समुद्री अभ्यास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। चिनियाँ सैन्य मामिलाका विज्ञहरूले फुजियानले अत्यन्तै छोटो समयमा निर्माणदेखि प्रक्षेपण र त्यसपछि कमिसनिङ हुँदै परिचालन क्षमता हासिल गरेको बताएका छन्।

सीसीटीभी न्युजको सैन्य च्यानलले आइतबार दिएको जानकारी अनुसार अप्रिल २०२३ मा चीनको पहिलो स्वदेशी रूपमा निर्मित वायुयान वाहक सान्दोङले पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो पहिलो सुदूर समुद्री अभ्यास सम्पन्न गरेको थियो, जसले चिनियाँ निर्मित वायुयान वाहकलाई सुदूर समुद्री अभ्यासको क्रममा प्रवेश गराएको थियो। अब फुजियानले पनि त्यसैलाई पछ्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

फुजियान चीनको पहिलो वायुयान वाहक हो जसमा विद्युत चुम्बकीय विमान प्रक्षेपण प्रणाली जडान गरिएको छ र यसलाई पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र रूपमा डिजाइन तथा निर्माण गरिएको हो। सन् २०२४ मे ८ मा फुजियानले आठ दिने पहिलो समुद्री परीक्षण पूरा गरेको थियो, जसको क्रममा यसको प्रणोदन र शक्ति प्रणालीहरूले अपेक्षित लक्ष्यहरू पूरा गर्ने विभिन्न परीक्षणहरू पार गरेका थिए। उक्त वायुयान वाहकलाई सन् २०२५ नोभेम्बर ५ मा औपचारिक रूपमा कमिसन गरिएको थियो, जसले चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको नौसेनालाई तीन-वाहक युगमा प्रवेश गराएको थियो।

कमिसन भएको केही समयपछि नै फुजियानले समुद्रमा आफ्नो पहिलो प्रत्यक्ष लडाकू अभ्यास सम्पन्न गरेको थियो। उक्त अभ्यासका क्रममा जे-३५, जे-१५टी, जे-१५डीटी र केजे-६०० लगायत विभिन्न प्रकारका वाहक-आधारित विमानहरूले धेरै चरणहरूमा क्याटापल्ट प्रक्षेपण र अवतरण अभ्यासहरू सञ्चालन गरेका थिए। फुजियान वाहक स्ट्राइक समूहले संरचनागत नेभिगेसन र समन्वित खोज तथा उद्धार अभ्यासहरू पनि सञ्चालन गरेको थियो।

प्रतिवेदनका अनुसार फुजियानले आधारभूतबाट पूर्ण लडाकू क्षमतामा रूपान्तरण हुने क्रममा सन् २०२६ एक महत्त्वपूर्ण वर्ष हुनेछ। चिनियाँ सैन्य मामिलाका टिप्पणीकार वेई दोङ्सुलाई उद्धृत गर्दै सीसीटीभीले जनाएअनुसार, “जब हामीले फुजियानले पूर्ण विमान भार क्षमता हासिल गरेको र आफ्नो सम्पूर्ण डेकबाट विमान प्रक्षेपण तथा पुनःप्राप्ति गर्ने क्षमता प्रदर्शन गरेको देख्नेछौं, तब हामी यसको लडाकू क्षमता पूर्ण रूपमा विकसित भएको मान्न सक्छौं।”

उनले उल्लेख गरे कि वायुयान वाहकको सुदूर समुद्री अभ्यास दुई चरणहरूमा अगाडि बढ्नेछ। पहिलो, यसले स्ट्राइक समूहको रूपमा तैनाथ हुने क्षमता हासिल गर्नुपर्छ। एकपटक समूहको लडाकू प्रणालीले उच्च स्तरको निर्बाध समन्वय हासिल गरेपछि, अर्को चरण स्वाभाविक रूपमा टाढाका जलक्षेत्रहरूमा सञ्चालन गर्नु हुनेछ। वेईका अनुसार सुदूर समुद्री अवस्थाहरू धेरै जटिल हुन्छन्। एकपटक यो विस्तारित अभ्यास वा प्रशिक्षणका लागि पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रमा प्रवेश गरेपछि, अन्य देशहरूका निगरानी विमान वा जहाजहरू जस्ता बाह्य हस्तक्षेपहरू देखा पर्न सक्छन्। त्यस अवस्थामा, स्ट्राइक समूहले द्रुत, लचिलो र सटीक रूपमा प्रतिक्रिया जनाउनुपर्छ। त्यसैले, सुदूर समुद्री अभ्यासमा प्रवेश गर्नका लागि उच्च स्तरको लडाकू तयारी मात्र नभई आपत्कालीन परिस्थितिहरूको लागि व्यापक तयारी पनि आवश्यक हुन्छ, ताकि सबै सुदूर समुद्री अभ्यास मिसनहरू कुनै अवरोधबिना सम्पन्न गर्न सकियोस्।

चिनियाँ सैन्य मामिलाका विज्ञ वाङ युनफेईले फुजियानले निर्माणदेखि प्रक्षेपण, कमिसनिङ र क्षमता विकाससम्मको यात्रा अत्यन्त तीव्र गतिमा पूरा गरेको बताए। गत नोभेम्बरमा कमिसन भएयता आधारभूत प्रशिक्षण धेरै हदसम्म पूरा भइसकेको छ र प्रारम्भिक लडाकू क्षमता हासिल गरिएको उनले बताए। उदाहरणका लागि, वाहक-आधारित विमानहरूले दिन र रात दुवै समयमा सरल र जटिल गरी चार प्रकारका मौसमी अवस्थाहरूमा प्रशिक्षण पूरा गरेका छन्। यो आधारभूत प्रशिक्षण अब सकिएको छ। विभिन्न प्रतिवेदनहरूले सङ्केत गरेअनुसार, मिसन-उन्मुख प्रशिक्षण पनि सुरु भइसकेको छ, जसको अर्थ वाहकले अब सामान्य कार्यहरू सम्पन्न गर्न सक्छ। अन्य देशका वाहकहरूको तुलनामा यो गति तीव्र हो।

वाङले फुजियानले पूर्ण लडाकू क्षमता हासिल गर्न सुदूर समुद्री अभ्यास सञ्चालन गर्नुको महत्त्वबारे चर्चा गरे। पहिलो, उनले भने कि सुदूर समुद्री प्रमाणीकरणमार्फत मात्र वायुयान वाहकको परिपक्वता र विश्वसनीयता प्रमाणित हुन सक्छ। तटीय जलक्षेत्रहरूमा छालको अवस्था हल्का हुन्छ र त्यहाँ भूमि-आधारित रडार, सञ्चार, नेभिगेसन र पूर्व चेतावनी विमानहरूको पहुँच हुन्छ। दोस्रो, मिसन आवश्यकताहरूको दृष्टिकोणबाट, वायुयान वाहकको लडाकू मूल्य सुदूर समुद्रमा पूर्ण रूपमा साकार हुन्छ। पहिलो टापु शृङ्खलाभित्र, भूमि-आधारित उड्डयनले वायुयान वाहकको लागि सीमित भूमिका मात्र छाड्छ। वायुयान वाहकको मिसन भनेको टाढाका जलक्षेत्रहरूमा शक्ति प्रक्षेपण गर्नु र विपद् राहत, प्रतिआतङ्कवाद, चिकित्सा सहायता र सुदूर समुद्री रसद जस्ता गैर-लडाकू सैन्य कार्यहरू सम्पन्न गर्नु हो। यी कार्यहरू तटीय जलक्षेत्रहरूमा पूर्ण रूपमा अभ्यास गर्न नसकिने वाङले बताए।

तेस्रो, राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्ने र पुनर्मिलन हासिल गर्ने दृष्टिकोणबाट, राष्ट्रिय सार्वभौमसत्तालाई आज भूमिभन्दा बाहिर, विशेष आर्थिक क्षेत्रहरू, समुद्री अधिकार र हितहरू, समुद्री मार्गहरू र तेल मार्गहरूलाई समेटेर बुझ्नुपर्छ। भूमि क्षेत्रभन्दा धेरै टाढासम्म फैलिएका यी हितहरूको रक्षा गर्न वायु शक्ति आवश्यक पर्ने उनले बताए।

विज्ञले सुदूर समुद्री अभ्यासले वास्तविक सुदूर समुद्री लडाकू क्षमताको रूपमा मानिनुअघि व्यवस्थित परिचालन क्षमताको निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिए। वाहक स्ट्राइक समूहले सामूहिक रूपमा सञ्चालन गर्दै एकीकृत सुदूर समुद्री लडाकू क्षमता प्रदर्शन गर्नुपर्छ। विमान भारको सन्दर्भमा, केही कम विमान हुनु स्वीकार्य छ, तर प्रकारहरू पूर्ण हुनुपर्छ र पूर्ण परिचालन चक्रको लागि प्राविधिक सहयोग पर्याप्त हुनुपर्छ। अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, स्ट्राइक समूहका सकेसम्म धेरै पाइलटहरूले वास्तविक-विश्व अनुभव प्राप्त गर्न सुदूर समुद्री अभ्यासमा भाग लिनुपर्ने वाङले थपे।