नयाँ सरकार, ठूलो जिम्मेवारी : राष्ट्रिय स्वाभिमान र जनअपेक्षा

# प्रेम सागर पाैडेल

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा अर्को महत्वपूर्ण मोड आएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को नेतृत्वमा नयाँ सरकार गठन हुने भएको छ। यो केवल एउटा दलको नेतृत्वमा सरकार बन्ने सामान्य राजनीतिक घटनाक्रम मात्र होइन, यो नेपाली जनताले परम्परागत राजनीतिभन्दा फरक विकल्प खोजेको परिणाम हो। अब यो नयाँ सरकारले देश र जनताप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता प्रमाणित गर्नुपर्ने बेला आएको छ।

नेपाली जनताले संविधानसभादेखि हालसम्मका चुनावहरूमा परम्परागत दलहरूलाई पर्याप्त अवसर दिए। तर ती दलहरू सत्तास्वार्थ र गुटबन्दीमा अल्झिए। भ्रष्टाचार र चाकडी राजनीतिलाई नियन्त्रण गर्न सकेनन्। र जनताको जीवनस्तरमा ठोस सुधार ल्याउन असफल रहे। त्यसैको प्रतिफल हो, अहिले रास्वपा नेतृत्वको सरकार। अब यो सरकारले जनताको यो ठूलो विश्वासलाई सार्थक बनाउनुपर्छ।

नयाँ सरकारले सबैभन्दा पहिले भ्रष्टाचार नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। यो मुद्दा नै रास्वपाको प्रमुख चुनावी एजेन्डा थियो। भ्रष्टाचारका अनुसन्धानहरूलाई प्रभावित नगरी स्वतन्त्र निकायहरूलाई काम गर्न दिनुपर्छ। राजनीतिक आश्रयमा भएका भ्रष्टाचारका घटनाको छानबिन गर्नुपर्छ। यसले मात्र जनतामा यो सरकार इमानदार छ भन्ने विश्वास जगाउन सक्छ।

नेपालको अर्थतन्त्र हाल संकटको घेरामा छ। युवा पलायनको दर उच्च छ। उद्योगधन्दा ठप्प छन्। नयाँ सरकारले आर्थिक कूटनीतिलाई तीव्रता दिनुपर्छ। छिमेकी मित्र राष्ट्र भारत र चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध राख्दै तेस्रो मुलुकसँग पनि लगानी र व्यापार विस्तारका लागि पहल गर्नुपर्छ। स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ, जसले युवालाई विदेशिन बाध्य हुनु नपरोस्।

नेपाल सानो मुलुक हो तर रणनीतिक दृष्टिले अति संवेदनशील छ। रास्वपा नेतृत्वको सरकारले राष्ट्रिय स्वाभिमानलाई केन्द्रमा राखेर परराष्ट्र नीति सञ्चालन गर्नुपर्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र र असंलग्न अभियानको मर्मलाई आत्मसात गर्दै कुनै पनि शक्ति केन्द्रको दबाबमा नआइकन नेपालको हितमा निर्णय लिन सक्नुपर्छ। छिमेकीसँग मित्रता, तर पराधीनता होइन।

सरकारी सेवा प्रवाह अहिले पनि झन्झटिलो र भ्रष्ट छ। नागरिकले सानो कामका लागि महिनौं धाउनुपर्छ। नयाँ सरकारले प्रविधिको प्रयोग गर्दै सेवा प्रवाहलाई चुस्त, द्रुत र पारदर्शी बनाउनुपर्छ। डिजिटल प्रणालीको विकास गरेर घुसखोरी र चाकडीको अन्त्य गर्नुपर्छ। जनता सरकारको ढोकामा आउनु नपर्ने, सरकार जनताको घरदैलोमा पुग्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ।

देशको भविष्य युवा पुस्ता हो। उनीहरूलाई गुणस्तरीय शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा दिन सकिएन भने देशको विकास सम्भव छैन। सरकारले शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखेर बजेट विनियोजन गर्नुपर्छ। सरकारी विद्यालय र अस्पतालको स्तरोन्नति गरेर निजी क्षेत्रको एकाधिकार तोड्नुपर्छ।

नेपालमा संघीयता कार्यान्वयनमा आएको एक दशकभन्दा बढी भयो। तर यसले अपेक्षित परिणाम दिन सकेको छैन। प्रदेश र स्थानीय तहमा देखिएका दोहोरोपन, खर्चिलो संरचना र जनप्रतिनिधिहरूको अक्षमताले जनतामा निराशा छाएको छ। नयाँ सरकारले संघीयताको पुनरावलोकन गरेर स्रोत र अधिकारको प्रभावकारी वितरण सुनिश्चित गर्नुपर्छ।

नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक मुलुक हो। यहाँ कहिलेकाहीं जातीय र क्षेत्रीय विभाजन देखिने गरेको छ। नयाँ सरकारले सबै जाति, भाषा, धर्म र क्षेत्रलाई समान व्यवहार गर्ने नीति अवलम्बन गर्नुपर्छ। राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भावलाई बलियो बनाउनुपर्छ।

रास्वपा नेतृत्वको सरकार नेपाली जनताको ठूलो आशाको केन्द्र बनेको छ। परम्परागत दलहरूले गर्न नसकेको काम यो सरकारले गर्ला भन्ने जनअपेक्षा छ। तर सरकार चलाउनु सजिलो छैन। यसका लागि दूरदर्शी नेतृत्व, इमानदारी र राष्ट्रिय हितप्रति अटल प्रतिबद्धता चाहिन्छ।

नयाँ सरकारले आफू केवल एउटा दलको सरकार नभई सम्पूर्ण नेपाली जनताको सरकार हो भन्ने भावनाले काम गर्नुपर्छ। देशको सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय स्वाभिमान र जनताको हितलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढ्नुपर्छ। आशा गरौं, यो सरकार नेपालको राजनीतिमा एउटा नयाँ युगको सुरुवात हुनेछ, जहाँ भ्रष्टाचारको अन्त्य हुनेछ, रोजगारी सिर्जना हुनेछ र नेपालले विश्वमा शिर ठाडो गरेर हिड्न पाउनेछ।

लेखक: प्रेम सागर पौडेल नेपालका वरिष्ठ पत्रकार र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विश्लेषक हुनुहुन्छ। उहाँले नेपाल-चीन सम्बन्ध, हिमालय क्षेत्रको भू-राजनीति, र एसियाली सुरक्षा मुद्दाहरूमा गहन अध्ययन गर्नुभएको छ।