मध्यपूर्व आगोको मुस्लोमा : १४ सय इरानीको मृत्यु, लेबनानका ८ लाख विस्थापित, गाजाको त के कहर नै

संयुक्त राष्ट्र संघ । मध्यपूर्वमा जारी क्षेत्रीय द्वन्द्वले भयावह मानवीय संकट निम्त्याएको छ। नागरिकहरू माथि परेको बढ्दो खतरा र पूर्वाधारहरू ध्वस्त भइरहेको भन्दै संयुक्त राष्ट्रको मानवीय सहायता निकाय (ओसिएचए) ले प्रभावित देशहरूलाई सहयोग गर्न तयार रहेको जनाएको छ।

ओसिएचएले इरान र लेबनानको स्वास्थ्य पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेको जनाएको छ। इरानी रेड क्रिसेन्ट सोसाइटी (आइआरसीएस) ले उपलब्ध गराएको तथ्यांक अनुसार इरानमा २३० भन्दा बढी स्वास्थ्य संस्था र ३० भन्दा बढी एम्बुलेन्स लगायतका सवारी साधन ध्वस्त वा क्षतिग्रस्त भएका छन्। द्वन्द्वमा परी स्वास्थ्यकर्मीहरू समेत मारिएका र घाइते भएका छन्। आक्रमणको सुरुवाती केही घण्टामै एउटा विद्यालयमा भएको आक्रमणमा १६० भन्दा बढी नागरिकको मृत्यु भएको थियो। प्रकाशित अनुमान अनुसार इरानमा ज्यान गुमाउनेको संख्या १२०० देखि १४०० पुगेको छ भने १८ हजार भन्दा बढी घाइते भएका छन्।

आइआरसीएस का अनुसार इरानमा ५४ हजार भन्दा बढी आवासीय, व्यावसायिक र विद्यालय भवनहरू क्षतिग्रस्त भएका छन्।

लेबनानमा ८ लाख मानिस विस्थापित

लेबनानमा पनि स्थिति उत्तिकै विकराल बनेको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले दक्षिणी लेबनानमा दुई हप्ताको अवधिमा स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा २८ पटक आक्रमण भएको जनाएको छ, जसमा ३० जनाको मृत्यु र ३५ जना घाइते भएका छन्।

ओसिएचए का अनुसार लेबनानको करिब १४ प्रतिशत जनसंख्या अर्थात ८ लाख ३० हजार भन्दा बढी मानिस आधिकारिक रुपमा विस्थापित भएका छन्, जसमध्ये २ लाख ९० हजार बालबालिका छन्। “धेरै परिवार द्वन्द्व नयाँ क्षेत्रमा फैलिएसँगै पटक-पटक विस्थापित भएका छन्,” ओसिएचए ले भनेको छ। विस्थापित मध्ये केवल १५ प्रतिशत मानिस मात्र सार्वजनिक आश्रयस्थलमा बसिरहेका छन्। अधिकांश मानिस सडकमा, सडक छेउमा र समुद्री किनारमा बस्न बाध्य छन्।

इजरायली निकासा आदेशपछि लेबनानको करिब १४ प्रतिशत भूभाग (करीब १ हजार ४ सय ७० वर्ग किलोमिटर) प्रभावित भएको छ, जसमा दक्षिणी लेबनान, बेरुतको दक्षिणी उपनगर र बेका उपत्यकाका क्षेत्रहरू समावेश छन्।

लेबनानको जनस्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार द्वन्द्व सुरु भएयता कम्तीमा ८५० जनाको मृत्यु भएको छ भने २१ सय भन्दा बढी घाइते भएका छन्। मृत्यु हुनेहरूमा १०७ बालबालिका र घाइतेहरूमा ३३१ बालबालिका रहेका छन्।

राहतका प्रयास जारी

द्वन्द्व प्रभावितहरूको लागि राहत कार्य जारी रहेको ओसिएचए ले जनाएको छ। विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लुएफपी), संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्चायोग (युएनएचसीआर), बालबालिका कोष (युनिसेफ) र मानवीय साझेदारहरूले लेबनानमा ८ लाख भन्दा बढी तातो खाना, गद्दा, सुत्ने चटाई, कम्बल र अन्य आश्रय सामग्रीहरू वितरण गरेका छन्। सयौं सामूहिक आश्रयस्थलहरूमा सरसफाइ किट पनि वितरण गरिएको छ भने लगभग ७ लाख मानिसलाई सफा पानी उपलब्ध गराइएको छ।

युएनएचसीआर ले देशभरका ३७५ भन्दा बढी सामूहिक स्थलहरूमा १ लाख ८२ हजार भन्दा बढी कम्बल, गद्दा, सोलार ल्याम्प, सुत्ने चटाई र पानी बोक्ने जारी (जेरी क्यान) वितरण गरेको छ, जसले सामूहिक आश्रयस्थलमा रहेका दुई तिहाई भन्दा बढी विस्थापितलाई सहयोग पुर्याएको छ।

गाजाको अवस्था ज्यादै दयनीय

पुरै प्यालेस्टिनी क्षेत्रमा नागरिकहरू ज्यान मार्ने जोखिममा रहेको ओसिएचए ले जनाएको छ। ज्यानको क्षति, सम्पत्ति विनाश र विस्थापनको जोखिमले मानवीय आवश्यकता झन् बढाएको छ।

गाजा पट्टीमा स्वास्थ्य सेवा केन्द्रहरू पुन: सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास भइरहे पनि पाँच मध्ये दुई वटा मात्र स्वास्थ्य केन्द्र सञ्चालनमा रहेको ओसिएचए ले बताएको छ, ती पनि प्रायः आंशिक रुपमा मात्र सञ्चालनमा छन्।

सप्ताहन्तमा गाजा पट्टीमा आएको धुलोको आँधीले दर्जनौं आश्रयस्थलहरू ध्वस्त र क्षतिग्रस्त पारेको छ। साइट व्यवस्थापन साझेदारहरूको अनुमान अनुसार ६०० भन्दा बढी परिवारको आश्रयस्थल वा सामग्रीहरू क्षतिग्रस्त भएका छन्। संयुक्त राष्ट्र र साझेदारहरूले सबैभन्दा बढी प्रभावित परिवारहरूलाई आपतकालीन आश्रय, खाना र सरसफाइ सहयोग प्रदान गरेका छन्।

“गाजाको मानवीय अवस्था भयावह छ,” ओसिएचए ले भनेको छ। “विस्थापन स्थलहरूको व्यवस्थापन गर्ने साझेदारहरूका अनुसार हजारौं मानिस कुनै प्रकारको आश्रय बिना बाहिर सुतिरहेका छन्। यो सिजनमा धेरै पटक आँधीबेहरी आएपछि धेरै पुराना आश्रयस्थलहरू जीर्ण भएका छन्।”

आपूर्तिमा अवरोध र खाना पकाउने ग्यासको अभावका कारण मानिसहरू खाना पाउन कठिनाइ भइरहेको छ। खाद्य सुरक्षामा काम गर्ने डब्लुएफपी र साझेदारहरूले गाजामा आधा भन्दा बढी परिवार खाना पकाउन खतरनाक रुपमा फोहोर जलाउन बाध्य भएको चेतावनी दिएका छन्। “खाना पकाउने ग्यास नियमित रुपमा गाजा पट्टी प्रवेश गर्न दिनु पर्छ, साथै मानवीय सहायताको पूर्ति गर्न र मानिसहरूको खानेकुरामा सुधार गर्न निजी क्षेत्रबाट आपूर्ति पनि आउन दिनु पर्छ,” ओसिएचए ले पुन: आग्रह गरेको छ।