नाम्चीमा आठौं पोषण पखवाडा कार्यक्रम सम्पन्न, ‘पहिलो १००० दिनको महत्व’ विषयमा छलफल

नाम्ची, १८ अप्रिल । नाम्ची जोन–१, महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा अपाङ्गता कल्याण विभागको आयोजनामा आठौं पोषण पखवाडा कार्यक्रम सुनामगाउँ आईसीडीएस केन्द्रमा सम्पन्न भएको छ। पोषण पखवाडा २०२६ को मुख्य विषयवस्तु ‘जीवनको पहिलो छ वर्षमा मस्तिष्क विकासको अधिकतमीकरण र जीवनको पहिलो १००० दिनको महत्व’ रहेको छ। कार्यक्रमकी मुख्य अतिथि ११–सिंहिथाङकी जिल्ला पञ्चायत विनिता गुरुङ रहेकी थिइन्।

उनले कार्यक्रमको प्रशंसा गर्दै आशा कार्यकर्ताहरूको समर्पण र समुदायप्रतिको निरन्तर सेवाको प्रशंसा गरिन्। उनले आमाहरूलाई बालबालिकाको मानसिक, शारीरिक र भावनात्मक स्वास्थ्यमा ध्यान दिन प्रोत्साहित गरिन्। बालबालिका राज्यको भविष्य भएकाले उनीहरूको आहारमा पोषिलो खानाको समावेश गर्नुपर्ने र धेरै तरकारी घरको बगैंचामा सजिलै उमार्न सकिने बताइन्। कोदो र फापर जस्ता बाली उब्जाउन सके साना उद्योगको रूपमा विकास गर्न सकिने उनले उल्लेख गरिन्। आईसीडीएस केन्द्र र सरकारी विद्यालयमा भर्ना बढाउन सबैले सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्नेमा जोड दिइन्।

नाम्चीका एनआरपी तथा सीडीपीओ लक्ष्मण तामाङले पोषण पखवाडा अर्थात ‘पोषण पन्ध्र दिन’ अप्रिल ९ देखि २३ सम्म भारतभर मनाइने राष्ट्रिय अभियान भएको जानकारी दिए। उनले पोषण पखवाडाका पाँच मुख्य विषयवस्तुहरू प्रस्तुत गरे: आमा तथा बाल पोषण, मस्तिष्क विकासको लागि प्रारम्भिक उत्तेजना (०–३ वर्ष), खेलमा आधारित प्रारम्भिक शिक्षा (३–६ वर्ष), स्क्रिन समय न्यूनीकरणमा अभिभावक तथा समुदायको भूमिका, र बलियो आंगनवाडीका लागि सामुदायिक समर्थन। बालबालिकामा बढ्दो स्क्रिन समयको सन्दर्भमा उनले नियमित शारीरिक गतिविधि र बाहिरी खेललाई दैनिक दिनचर्यामा समावेश गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

जीवनको पहिलो १००० दिनको महत्वबारे व्याख्या गर्दै उनले यो अवधिलाई तीन चरणमा विभाजन गरे: २७० दिन (गर्भावधि), १८० दिन (जन्मदेखि ६ महिना, विशेष स्तनपान), र ५५० दिन (६ महिनादेखि २ वर्ष, स्तनपानसहित पूरक आहार)। गर्भावस्थादेखि दुई वर्षको उमेरसम्मको यो अवधिले बालबालिकाको शारीरिक स्वास्थ्य, मस्तिष्क विकास र प्रतिरोधात्मक क्षमतामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने उनले बताए। आईसीडीएस केन्द्र र घरदैलोमा भान्सा बगैंचालाई प्रवर्द्धन गर्नुपर्नेमा पनि जोड दिइयो।

नाम्चीकी एडी न्युट्रिसन सोफिया लेप्चाले सन्तुलित आहार र उचित पोषणको महत्वबारे जानकारी दिइन्। पहिलो छ महिना विशेष स्तनपानको महत्व रहेको, यस अवधिमा शिशुलाई सबै आवश्यक पोषक तत्व आमाको दूधबाट प्राप्त हुने बताइन्। आमाको दूध प्राकृतिक एन्टिबोडीको स्रोत भएको र शिशुलाई संक्रमणबाट जोगाउन मद्दत गर्ने उनले बताइन्। छ महिना पूरा भएपछि शिशुलाई पहिलो पटक चामल खुवाउने ‘अन्नप्राशन दिवस’ महत्वपूर्ण कोशेढुंगा भएको जानकारी दिइन्। छ महिनापछिको बालबालिकाको आहारमा उच्च गुणस्तरको प्रोटिन र स्वस्थ फ्याट समावेश गर्नुपर्ने बताइन्।

नाम्ची–१ जोनका सुपरभाइजर विधान राईले पोषण पखवाडाको महत्व र पहिलो १००० दिनको महत्वपूर्ण भूमिका बारे प्रकाश पारे। बालबालिकाको हुर्काइको जिम्मेवारी केवल आमाको मात्र नभई दुवै अभिभावकको साझा दायित्व भएको बताए। आईसीडीएस केन्द्र, आंगनवाडी कार्यकर्ता र आशा कार्यकर्ताको समन्वयात्मक प्रयासको प्रशंसा गर्दै उनले तल्लो तहमा कल्याणकारी कार्यक्रमहरू कार्यान्वयनमा उनीहरूको निरन्तर समर्पणको प्रशंसा गरे।

शिक्षा विभागकी प्रतिनिधि शिक्षकले बाल शिक्षा पहलहरूबारे जानकारी दिइन्। रङ्ग सिद्धान्तले साना बालबालिकालाई विभिन्न रङ्ग पहिचान गर्न मद्दत गर्ने, खेलमा आधारित शिक्षाले सिर्जनशीलता, सामाजिक सीप र शारीरिक विकासमा सहयोग पुग्ने, र कथा सुनाउने अभ्यासले कल्पनाशीलता, भाषा सीप र भावनात्मक समझ विकास गर्ने बताइन्।

बहुस्वास्थ्य कार्यकर्ता पूरन तामाङले आमा तथा बाल स्वास्थ्यबारे जानकारी दिँदै गर्भावस्थाको पहिलो १२ हप्ताभित्र प्रारम्भिक दर्ता र नियमित चेकअपको महत्व बताए। गर्भावस्थाका चार ट्राइमेस्टर (पहिलो ०–३ महिना, दोस्रो ३–६ महिना, तेस्रो ६–९ महिना, र चौथो प्रसवपछिको अवधि) मा नियमित जाँच अनिवार्य रहेको उल्लेख गरे। गर्भवती महिलाले गर्भावस्थामा मात्र नभई प्रसवपछि पनि आफ्नो आहार र पोषणमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताए। नवजात शिशुलाई ‘जन्मदेखि नै’ खोप लगाउनुपर्ने र डीपीटी तथा पेन्टाभ्यालेन्ट जस्ता खोपहरूले गम्भीर रोगहरूबाट सुरक्षा प्रदान गर्ने जानकारी दिए।

कार्यक्रममा पोषणयुक्त परिकारको प्रदर्शन गरिएको थियो। कार्यक्रममा पोषण अभियानका जिल्ला समन्वयक प्रणय शर्मा, कल्याण निरीक्षक रोश्नी राई, शिक्षा विभागका प्रतिनिधि शिक्षकहरू, आईसीडीएसका कर्मचारीहरू, आंगनवाडी कार्यकर्ताहरू, स्वास्थ्य तथा कल्याण केन्द्रका आशा कार्यकर्ताहरू, एमटीओएसहरू, तथा दूधपानी गराउने र स्तनपान गराउने आमाहरू उपस्थित थिए।