‘थुनछेक अपवाद हो, नियम होइन’: वरिष्ठ अधिवक्ता अधिकारीद्वारा हचुवा थुनछेकप्रति असन्तुष्टि, ‘प्रमाण नै नभए थुन्नुको औचित्य हुँदैन’

काठमाडौं — वरिष्ठ अधिवक्ता विपीन अधिकारीले कानुनी राज्यमा थुनछेकको प्रयोग अत्यन्तै सीमित र अपवादस्वरूप मात्र हुनुपर्ने बताएका छन्। उनले आरोप लगाइएको व्यक्तिको अन्तिम फैसला नहुँदासम्म गरिने थुनछेकलाई नियमका रूपमा नभई कानुनबमोजिमको अपवादका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने सिद्धान्तमा जोड दिएका छन्।

वरिष्ठ अधिवक्ता अधिकारीका अनुसार थुनछेक गर्ने वा नगर्ने, वा कति समयका लागि गर्ने भन्ने कुरा व्यक्तिको विशेष अवस्थाका आधारमा मात्र निर्धारण गर्नुपर्छ। उनले भनेका छन्, “आवश्यक भएमा मात्र थुनछेक गर्न सकिन्छ। सरकारलाई सजिलो पर्छ भन्ने आधारमा कसैलाई थुन्न मिल्दैन। हचुवाका भरमा थुनछेकको आदेश दिन पनि मिल्दैन। यस्तो उपाय सधैं समानुपातिक हुनुपर्छ; चाहिनेभन्दा बढी थुन्न पाइँदैन।”

२४ घण्टाभन्दा बढीको थुनछेक न्यायिक निगरानीमा हुनुपर्छ

वरिष्ठ अधिवक्ता अधिकारीले हिरासतमा लिएको २४ घण्टाभन्दा बढीको थुनछेकलाई न्यायिक परीक्षण र नियन्त्रणअन्तर्गत राखिएको स्मरण गराउँदै अदालतको निगरानीमा मात्र अपनाइने थुनछेक कानुनी मानिने बताए। उनले भने, “यस्तो थुनुवा सम्भव भएसम्म सबैभन्दा छोटो उचित अवधिका लागि मात्र हुनुपर्छ, र यस क्रममा पूर्ण प्रक्रियागत सुरक्षा तथा मानवीय व्यवहार सुनिश्चित गरिनुपर्छ।”

उनले आरोपित व्यक्तिविरुद्ध प्रस्तुत गर्न सकिने कुनै प्रमाण नै नभएको अवस्थामा थुनछेक गर्नुको औचित्य स्पष्ट नहुने उल्लेख गर्दै अदालतको आवश्यकता नै यही कारणले रहेको बताए।

‘सरल अवधारणा पनि निर्विवाद प्रयोग हुन सकेको छैन’

वरिष्ठ अधिवक्ता अधिकारीले कानुनलाई बुझ्न र कार्यान्वयन गर्न पहिले यही सिद्धान्त बुझ्नुपर्ने बताउँदै यति बुझिएमा कानुनको शासन स्थापित गर्न गाह्रो नपर्ने धारणा राखे। तर, उनले नेपालको सन्दर्भमा यति सरल अवधारणा पनि निर्विवाद रूपमा प्रयोग हुन नसकेकोप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनले भने, “यति बुझियो भने कानुनको शासन स्थापित गर्न गाह्रो पर्दैन। तर यति सरल अवधारणा पनि हाम्रो यहाँ निर्विवाद रूपमा प्रयोग हुन सकेको छैन।”