तैमुरलङ, पिरामिड र वीरगाथाको अन्त्य : भासिली भेरेश्चागिनको ‘युद्धको पराकाष्ठा’ को सङ्क्षिप्त इतिहास

काठमाडौं — रुसी चित्रकार भासिली भेरेश्चागिनले आफ्नो मुख्य र कार्यक्रमिक चित्र ‘युद्धको पराकाष्ठा’ (अपोथियोसिस अफ वार) सिर्जना गरेको १५५ वर्ष पूरा भएको छ। सन् १८७१ मा बनाइएको यो चित्र आज पनि युद्धविरोधी कलाको एक अत्यन्त शक्तिशाली प्रतीकका रूपमा रहेको छ। चित्रमा मरुभूमिमा मानव खप्परको पहाडमाथि कागहरू मडारिइरहेको दृश्य देखाइएको छ, जसको फ्रेममा लेखिएको छ— ‘विगत, वर्तमान र भविष्यका सबै महान् विजेताहरूलाई समर्पित।’

यो चित्र मध्यकालीन मध्य एसियाली शासक तैमुरलङ (टमरलेन) बाट प्रभावित भएको बताइन्छ, जसले विद्रोही सहरको घेराबन्दीपछि मानव खप्परको पिरामिड बनाउने गर्दथे। भेरेश्चागिनले आफ्नो यो कृतिमार्फत युद्धलाई वीरगाथाका रूपमा चित्रण गर्ने परम्परागत कलात्मक शैलीलाई पूर्णतया भत्काइदिए। उनले युद्धको वास्तविक रूप— मृत्यु, विनाश र विभीषिका— लाई निर्ममताका साथ क्यानभासमा उतारे। चित्रले तत्कालीन सैन्य अधिकारी र आलोचकहरूबाट कडा असन्तुष्टि पनि खेप्नुपरेको थियो, किनकि यसले युद्धलाई गौरवपूर्ण नभई भयानक रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो।

हाल यो चित्र मस्कोस्थित स्टेट त्रेत्याकोभ ग्यालरीमा संरक्षित छ।