एक गीतका लागि सात–आठ कलाकार धाउनुपर्छ

ल्हासा । तिब्बतका युवा सांस्कृतिक अभियन्ता कर्मा ताशी चोइजोरले पछिल्लो १२ वर्षमा पूर्ण रूपमा ५ सय ३७ वटा तिब्बती लोकगीत संकलन तथा सम्पादन गरिसकेका छन् भने थप ४० वटा गीतका शब्द पूर्णता दिने क्रम जारी छ।

लोकगीत संकलनको चुनौतीबारे कर्मा ताशी भन्छन्, “कुनै पनि गीतको पूर्ण शब्द एकै पटक संकलन हुँदैन। धेरैजसो गीतका छरिएका अंश जोड्न गाउँगाउँका बूढापाका लोककलाकारकहाँ धाउनुपर्छ। कहिलेकाहीँ त एउटै गीतको शब्दका लागि सात–आठ जना कलाकारको ढोका ढक्ढक्याउनुपर्छ।”

गीत संकलनसँगै उनी तिनको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र गाउने शैलीको पनि अध्ययन गरिरहेका छन्। “अहिले प्राविधिक रूपमा गीत रेकर्ड गर्न त्यति गाह्रो छैन, रेकर्डर र कापी भए पुग्छ। तर पुराना कलाकारहरूको गायन र नृत्यको मर्म सिक्न एक–दुई वर्षको कुरा होइन, लामो समयको साधना र अनगिन्ती अभ्यास चाहिन्छ,” उनी भन्छन्, “यो प्रक्रियामा धैर्य, लगनशीलता र अगाढ विश्वास चाहिन्छ।”

कर्मा ताशीले सिकाइ लिएका दुई वरिष्ठ कलाकारमध्ये राष्ट्रिय स्तरका अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षक रिग्जिन वाङ्मो (गुगे शोन्ब्रो) र छाता काउन्टीका शोन्ना अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षक ताशी दोन्द्रुब पर्छन्। उनको यो संकलन यात्रा दुवै वरिष्ठ कलाकारको निगरानी र सद्भावमा अघि बढिरहेको छ।

रिग्जिन वाङ्मो भन्छिन्, “कर्मा ताशी हाम्रो गाउँमा पटक–पटक आए, धेरै घरको ढोकामा पुगेर वृद्धवृद्धाबाट गीत संकलन गरेको मैले देखेकी छु। अहिले ऊ धेरै गीतहरू प्रस्तुत गर्न सक्छ र सबै पक्षबाट निकै राम्रो भइरहेको छ।”

त्यस्तै, ताशी दोन्द्रुब भन्छन्, “कर्मा ताशीले नयाँ पुस्तालाई ‘मसँग ताशी दोन्द्रुब भन्ने एक गुरु छन्, उहाँले मलाई यसरी सिकाउनुभयो, तिमीहरूले पनि यसरी गर्यौ भने राम्रो हुन्छ’ भनेर अनुभव हस्तान्तरण गरिरहेको छ। यसरी गर्दा सबैको क्रमिक उन्नति हुँदै जान्छ।”