जीडीपी मात्रै पर्याप्त छैन : प्रगति नाप्न संयुक्त राष्ट्रसंघको नयाँ वैश्विक खाका
काठमाडौं। संयुक्त राष्ट्रसंघले कूल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को पूरकका रूपमा देशहरूले प्रगति मूल्याङ्कन गर्न सक्ने पहिलो वैश्विक खाका प्रस्ताव गरेको छ।
महासचिवको स्वतन्त्र उच्चस्तरीय विज्ञ समूहले बिहीबार सार्वजनिक गरेको ‘काउन्टिङ ह्वाट काउन्ट्स : अ कम्पास अफ प्रोग्रेस फर पिपल एन्ड प्लानेट’ शीर्षकको प्रतिवेदनले विश्वव्यापी रूपमा लागू हुने ३१ सूचकहरूको ड्यासबोर्ड प्रस्तुत गरेको छ।
“यो प्रतिवेदन प्रगति मापनमा रहेको लामो समयदेखिको अन्धो धब्बा सच्याउने एउटा कोसेढुङ्गा हो, जीडीपीमाथिको अत्यधिक निर्भरता,” महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले प्रतिवेदन विमोचन कार्यक्रममा भने। उनले जीडीपी आर्थिक प्रगति र कल्याणको सर्वाधिक प्रयोग हुने मापक भए पनि “यो एक मात्र हुन सक्दैन” भनी जोड दिए।
उच्चस्तरीय विज्ञ समूहकी सह–अध्यक्ष नोरा लुस्टिगका अनुसार जीडीपीले असमानता र गरिबीलाई बेवास्ता गर्छ, वातावरणीय ह्रासलाई समेट्दैन र स्वास्थ्य, शिक्षा तथा शान्तिजस्ता कल्याणका गैर–मौद्रिक आयामहरू छुटाउँछ। अर्का सह–अध्यक्ष कौशिक बसुले भने, “जीडीपीभन्दा पर जानु भनेको आर्थिक वृद्धिलाई त्याग्नु होइन, बरु मानव र ग्रहको कल्याणका महत्वपूर्ण आयामहरूमा प्रगति प्रतिबिम्बित गर्नु हो।”
महासभाकी अध्यक्ष एनालेना बेयरबकले प्रस्तावित ३१ सूचकहरू आर्थिक, सामाजिक र वातावरणीय आयामका साथै विपद् र सङ्कट व्यवस्थापन क्षमतासम्मको पूर्ण तस्बिर दिन तयार पारिएको बताइन्। संयुक्त राष्ट्रसंघको वैश्विक सञ्चार विभागका अनुसार प्रतिवेदनले विद्यमान दिगो विकास लक्ष्य ढाँचामा आधारित तत्काल प्रयोग गर्न सकिने ड्यासबोर्ड प्रदान गर्दछ, जसले कल्याण, समानता र दिगोपनालाई समेट्छ। यसले एक देशको कल्याण अर्को देशका गतिविधिबाट प्रभावित हुने अन्तर–देशीय प्रभावजस्ता उपेक्षित क्षेत्रहरूलाई पनि उजागर गरेको छ।
