एमालेभित्रको शक्ति संघर्ष : केपी ओली एक्लिँदा पार्टी कता ?
काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली यतिबेला पार्टी जीवनकै सबैभन्दा कठिन मोडमा उभिएका छन्। कुनै समय पार्टीभित्र निर्विकल्प नेताका रूपमा हेरिएका ओली अहिले आफ्नै पदाधिकारीहरूबाट एक्लिँदै गएका छन्। राजनीतिक वृत्तमा चर्चा छ— ओलीविरुद्ध पार्टीभित्रको असन्तुष्टि यति गहिरो बन्दै गएको छ कि उनी निकट भविष्यमै नेतृत्वको संकटसँग जुध्न बाध्य हुनेछन्।
शरीर र राजनीति दुवै अस्वस्थ
ओलीको वर्तमान अवस्था बुझ्न पछिल्लो डेढ दशकको एमाले राजनीतिलाई केलाउनुपर्छ। पार्टी अध्यक्षका रूपमा दुई कार्यकाल पूरा गरिसकेका ओलीले पछिल्लो समय स्वास्थ्य र राजनीति दुवै मोर्चामा चुनौती झेलिरहेका छन्। लामो समयदेखि विभिन्न स्वास्थ्य समस्यासँग जुधिरहेका ओली शारीरिक रूपमा कमजोर बन्दै गएका छन्। त्यसमाथि पार्टीको चुनावी प्रदर्शन कमजोर हुँदै जाँदा नेतृत्व परिवर्तनको माग चर्किँदै गएको छ।
पदाधिकारीकै कमजोर साथ
ओलीको सबैभन्दा ठूलो टाउको दुखाइ भनेको आफ्नै पदाधिकारीहरूको विश्वास गुम्नु हो। पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन बुझ्नेहरूका अनुसार महासचिव शंकर पोखरेल र उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलजस्ता प्रभावशाली नेताहरू अब ओलीको विकल्प खोज्ने पक्षमा देखिन्छन्। पार्टीको हरेक महत्त्वपूर्ण बैठकमा ओलीका विश्वासपात्रहरूको सङ्ख्या पातलिँदै गएको र अधिकांश पदाधिकारी मौन असहमतिमा रहेको स्रोतहरू बताउँछन्।
यो अवस्था कसरी आयो ? विश्लेषकहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण हो— चुनावी नतिजा। पछिल्ला चुनावहरूमा एमालेले अपेक्षित सफलता हासिल गर्न नसक्दा ओलीको नेतृत्व क्षमतामाथि प्रश्न उठेको छ। उता प्रदेशहरूमा पनि पार्टीको अवस्था सन्तोषजनक छैन। कोशी र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा एमालेले आन्तरिक शक्ति संघर्षको सामना गरिरहेको छ, जसले ओलीको पकड कमजोर भएको सङ्केत गर्छ।
गठबन्धन र रणनीतिको अन्योल
अर्को रोचक पक्ष के हो भने, पार्टीभित्र गठबन्धनको विषयमा पनि एकमत छैन। ओली आफू एक खालको राजनीतिक समीकरणको पक्षमा देखिन्छन् भने महासचिव पोखरेललगायतका नेताहरू अर्कै खालको सहकार्यको वकालत गरिरहेका छन्। यो विरोधाभाषले पार्टीको भावी दिशा कस्तो हुन्छ भन्ने अन्योल अझ बढाएको छ। विशेषगरी, कांग्रेससँगको सहकार्यको विषयले एमालेभित्रको खटपटलाई सतहमा ल्याएको छ।
विशेष महाधिवेशनको माग
एमालेको एउटा पङ्क्तिले त खुलेरै वर्तमान केन्द्रीय कमिटी विघटन गरी विशेष महाधिवेशन बोलाउनुपर्ने माग अघि सारेको छ। यी नेताहरूको तर्क छ— पार्टीले लगातार कमजोर प्रदर्शन गरिरहेको अवस्थामा नयाँ संरचना र नेतृत्व आवश्यक छ। प्रदेश र जिल्ला तहका कमिटीहरूसमेत पुनर्गठन गर्नुपर्ने र सङ्गठित सदस्यताको पुनः छानबिन गर्नुपर्ने आवाज उठेको छ। यो मागलाई पार्टीभित्रका केही प्रभावशाली केन्द्रीय सदस्यहरूले पनि साथ दिएका छन्।
विश्लेषकहरू भन्छन्— “पार्टी नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि सतहमा आउनु स्वाभाविक हो। तर एमालेमा देखिएको यो सङ्कट केवल नेतृत्वको मात्र होइन, पार्टीको वैचारिक र रणनीतिक दिशाको पनि हो।”
अबको बाटो के ?
ओलीले तत्काल नेतृत्व छाड्ने मनस्थिति नबनाएको निकट स्रोतहरू बताउँछन्। उनी केन्द्रीय कमिटीबाट बहुमत जुटाएर आफ्नो पक्षमा वातावरण बनाउने रणनीतिमा छन्। तर पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन दिनानुदिन आफूविरुद्ध जान थालेपछि उनको योजना कति सफल होला, भन्न गाह्रो छ।
एमालेको आन्तरिक राजनीति बुझ्नेहरू भन्छन्— “ओलीको सबैभन्दा ठूलो शक्ति भनेको तल्लो तहका कार्यकर्तामा रहेको उनको प्रभाव हो। तर पदाधिकारी तहबाटै साथ घट्दै जाँदा त्यो प्रभाव पनि कमजोर हुँदै गएको छ।”
अन्ततः, एमालेले निकट भविष्यमा एउटा कठिन निर्णय लिनुपर्ने देखिन्छ— या त यथास्थितिमै चित्त बुझाउने, या त नेतृत्व परिवर्तनको पक्षमा उभिने। जे होस्, कुनै बेला ‘सिंहदरबारदेखि बालुवाटारसम्म’ प्रभाव राख्ने केपी शर्मा ओलीको राजनीतिक भविष्य अहिले अन्योलको बादलमा घेरिएको छ।
