‘त्यो बलिदान इतिहास मात्र होइन, करोडौं परिवारको पीडा हो’ : दक्षिण अफ्रिकास्थित रुसी राजदूतको विजय दिवस सन्देश

प्रिटोरिया । दक्षिण अफ्रिकाका लागि रुसी राजदूत रोमन अम्बारोभले महान् देशभक्तिपूर्ण युद्धको ८१ औं विजय दिवसका अवसरमा एक विशेष लेख प्रकाशित गर्दै सोभियत जनताको बलिदानलाई सम्झना गरेका छन्। मे ८ र ९ मा दक्षिण अफ्रिकाका प्रमुख सञ्चारमाध्यमहरूमा प्रकाशित उक्त लेखमा उनले यो दिन करोडौं रुसी परिवारका लागि व्यक्तिगत स्मृतिको विषय भएको बताएका छन्।

राजदूत अम्बारोभले लेखेका छन्, “यो हाम्रा लागि टाढाको इतिहास होइन। यो आज पनि करोडौं परिवारले बोकेको अत्यन्तै व्यक्तिगत स्मृति हो।” उनले झन्डै २ करोड ७० लाख सोभियत नागरिकले ज्यान गुमाएको र हरेक सातमध्ये एक जनाले मृत्युवरण गरेको तथ्यांक प्रस्तुत गरे। आफ्नो हजुरबुबा प्रख्यात टी–३४ ट्यांकको डिजाइनरमध्ये एक भएको खुलासा गर्दै उनले भने, “मेरो परिवार पनि अपवाद होइन।”

लेखमा दोस्रो विश्वयुद्धमा जर्मन सेनाको झन्डै ९० प्रतिशत क्षति सोभियत भूमिमा भएको र रातो सेनाले बर्लिन कब्जा गरेको स्मरण गराइएको छ। साथै, दक्षिण अफ्रिकाले हिटलर विरोधी गठबन्धनमा खेलेको भूमिकाको पनि चर्चा गरिएको छ। केप टाउन सोभियत सङ्घका लागि लेन्ड–लिज सहायता ढुवानीको प्रमुख केन्द्र थियो। तीन हजार दक्षिण अफ्रिकी नाविक मर्मान्स्क र आर्खान्गेल्स्कसम्मका खतरनाक आर्कटिक जलमार्गमा परिचालित थिए। साथै, ‘फ्रेन्ड्स अफ द सोभियत युनियन’ र ‘मेडिकल एड फर रसिया’ जस्ता दक्षिण अफ्रिकी सङ्घसंस्थाले झन्डै १० लाख पाउन्ड बराबरको सहायता सङ्कलन गरेको उल्लेख छ।

सन् १९४४ मा जोहानेसबर्ग र केप टाउनमा प्रस्तुत गरिएको शोस्ताकोभिचको ‘लेनिनग्राद’ सिम्फोनीले सङ्गीतमार्फत दुई राष्ट्रबीचको ऐक्यबद्धतालाई प्रतिबिम्बित गरेको राजदूतले स्मरण गरे।

यसैबीच, सन् २०२६ मा नुरेमबर्ग ट्रायलको ८० औं वार्षिकोत्सव पनि परेको छ। “इतिहासमै पहिलो पटक नेताहरूलाई मानवता विरुद्धको अपराधमा अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले जवाफदेही बनायो,” अम्बारोभले लेखे। यसै वर्ष अप्रिल १९ मा रुसमा पहिलो पटक ‘सोभियत जनता नरसंहार पीडित स्मृति दिवस’ मनाइएको पनि उनले जानकारी दिए।

“आठ दशकभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि त्यस कालखण्डका पाठ आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छन्। विजय दिवस र नुरेमबर्ग ट्रायलको विरासत केवल अतीतको सम्मान मात्र होइन, हाम्रो वर्तमान र भविष्यको रक्षा गर्ने सिद्धान्तहरूको पालना हो,” अम्बारोभले लेखमा निष्कर्ष निकालेका छन्।