प्रकाशसँगै रङ फेर्ने याम्द्रोक ताल, एकै दृश्यमा अनेक छटा

शाननन (सिजाङ) । सिजाङ स्वशासित क्षेत्रको शाननन सहरमा अवस्थित याम्द्रोक ताललाई तिब्बती भाषामा ‘याम्द्रोक युम्सो’ भनिन्छ, जसको अर्थ हो ‘माथिल्लो चरन क्षेत्रको हरियो पत्थर जस्तो ताल’। यो ताल तिब्बतका तीन पवित्र तालमध्ये एक मानिन्छ।

समुद्री सतहबाट ४,४४१ मिटर (करिब १४,५७० फिट) को उचाइमा अवस्थित यो ताल करिब ६३८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। लामा घुमाउरा आकृतिको यो ताल पठारमा छरिएका अनगिन्ती खण्डहरूमा विभाजित भएर फैलिएको छ। यसको सबैभन्दा अनुपम विशेषता भनेको प्रकाशअनुसार रङ परिवर्तन गर्ने क्षमता हो। बादलको आवागमन, सूर्यको कोण र दिनको समयअनुसार यसले फिक्का पिरोजा रङदेखि जेड हरियो, गाढा नीलोदेखि बैजनी रङका अनेक छटा प्रस्तुत गर्दछ। माथि डाँडाबाट हेर्दा ताल पहाडहरूबीच चम्किला रेखामा काटिएझैं देखिन्छ, जसले वरपरको गाढा जमिनसँग बेग्लै पहिचान बनाएको छ।

तीन पवित्र तालमध्ये एक

तिब्बती बौद्ध धर्मावलम्बीहरूका लागि याम्द्रोक तालको विशेष धार्मिक महत्त्व छ। यसलाई नाम्सो र मानसरोवरसँगै तिब्बतका तीन पवित्र तालमध्ये एक मानिन्छ। स्थानीय विश्वासअनुसार यो ताल देवीहरूको वासस्थान हो र यसले यस क्षेत्रको रक्षा गर्दछ। तालको किनारमा रहेका प्रार्थना झण्डा, माने पर्खाल र साना गुम्बाहरूले यसको धार्मिक महत्त्व झल्काउँछन्। परम्पराअनुसार तिब्बती बौद्ध भिक्षुहरूले यस तालको परिक्रमा गर्ने चलन पनि छ, जसले पुण्य प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।

पर्यटकका लागि मुख्य गन्तव्य

पछिल्ला वर्षहरूमा याम्द्रोक ताल चीनको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा विकसित भएको छ। सिजाङको राजधानी ल्हासाबाट करिब १०० किलोमिटर दक्षिणपश्चिममा अवस्थित यो तालसम्म पुग्न उत्कृष्ट सडक सञ्जाल निर्माण गरिएको छ। पर्यटकीय पूर्वाधार अन्तर्गत दृश्यावलोकन मञ्च, पार्किङ सुविधा, सफा शौचालय, स्थानीय उत्पादन बिक्री केन्द्र र सूचना बोर्डहरूको व्यवस्था गरिएको छ। तालको सुन्दरतासँग तस्बिर खिच्नका लागि विशेष स्थानहरू पनि निर्माण गरिएका छन्, जहाँबाट सम्पूर्ण ताल र वरपरका हिमशृङ्खलाको मनोरम दृश्य देखिन्छ।

प्राकृतिक स्रोत र जैविक विविधता

याम्द्रोक ताल केवल पर्यटकीय स्थल मात्र होइन, यो यस क्षेत्रको प्रमुख जलस्रोत पनि हो। तालमा विभिन्न प्रजातिका माछा पाइन्छन्, जुन स्थानीय मत्स्यपालनको मुख्य आधार हुन्। ताल वरपरको क्षेत्र चरनका लागि प्रसिद्ध छ, जहाँ याक, भेडा र चौंरीगाईका बथान चर्दछन्। गृष्म ऋतुमा यहाँका हरिया चरन क्षेत्र, रङ्गीबिरङ्गी जङ्गली फूलहरू र सेता हिमशृङ्खलाको दृश्यले जो कोहीलाई मन्त्रमुग्ध बनाउँछ। जाडो मौसममा भने तालको सतह आंशिक रूपमा जम्न सक्छ, जसले बेग्लै प्रकारको दृश्य प्रस्तुत गर्दछ।

सडक सञ्जाल र दिगो विकास

चीन सरकारले सिजाङको पर्यटन विकासमा विशेष प्राथमिकता दिएको छ। ल्हासादेखि याम्द्रोक तालसम्म जोड्ने राजमार्ग पूर्ण रूपमा कालोपत्र गरिएको छ। बाटोमा पर्ने काम्बा–ला भन्ज्याङ (४,९९४ मिटर) बाट तालको पहिलो झलक देखिन्छ, जुन यात्राकै सबैभन्दा रोमाञ्चक क्षण हो। सडकको गुणस्तर र सुरक्षा व्यवस्थाले सर्वसाधारण पर्यटकलाई पनि यो उच्च हिमाली क्षेत्रको यात्रा सहज बनाएको छ। साथै, पर्यावरण संरक्षणमा पनि ध्यान दिँदै ताल किनारमा फोहोर व्यवस्थापन प्रणाली जडान गरिएको छ र पर्यटकलाई प्रकृतिप्रति जिम्मेवार बनाउन सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरिन्छ।

स्थानीय अर्थतन्त्रमा योगदान

याम्द्रोक तालको पर्यटन विकाससँगै स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि उल्लेख्य सुधार आएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरू पर्यटकीय गतिविधिमा प्रत्यक्ष रूपमा संलग्न छन्। यहाँका स्थानीय उत्पादनहरू, हस्तकला, ऊनी सामग्री र परम्परागत तिब्बती खानाका परिकारले पर्यटकलाई आकर्षित गर्दछ। यसले स्थानीय समुदायको जीवनस्तर उकास्न र रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न मद्दत पुर्याएको छ।

घुम्न जाने तयारी गर्नेहरूका लागि जानकारी

याम्द्रोक ताल घुम्नका लागि सबैभन्दा उपयुक्त समय वैशाखदेखि असोज (मे–अक्टोबर) सम्म हो। यस समयमा मौसम सफा रहने र तालको रङ्गीन छटा देख्न सकिन्छ। ल्हासाबाट एक दिनकै यात्रामा ताल पुगेर फर्कन सकिन्छ। यात्राका क्रममा उचाइसम्बन्धी स्वास्थ्य सावधानी अपनाउनुपर्ने भएकाले पर्याप्त पानी पिउने, आराम गर्ने र आवश्यक औषधि साथमा राख्न सुझाव दिइन्छ। पर्यटकहरूले यात्रा अनुमति र पहिचानपत्र साथमा राख्न आवश्यक छ। स्थानीय संस्कृति र धार्मिक आस्थाको सम्मान गर्न तालको पानी नछुने, सरसफाइमा ध्यान दिने र तोकिएको स्थानमा मात्र तस्बिर खिच्ने नियम पालना गर्नुपर्दछ।

याम्द्रोक ताल चीनको पर्यटन क्षेत्रमा भएको विकासको एउटा जीवन्त उदाहरण हो। पूर्वाधार विकास, सांस्कृतिक संरक्षण र प्राकृतिक सौन्दर्यको सन्तुलनले यसलाई विश्वकै आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्यमध्ये एक बनाएको छ। सिजाङको यो अनुपम उपहार साँच्चै एकपटक पुग्नैपर्ने स्थान हो।