ल्हासामा सार्वजनिक पठन संस्कृतिको लहर : पुस्तकालयदेखि चियापसलसम्म गुञ्जियो पुस्तकप्रेमको सन्देश

ल्हासा । पछिल्ला वर्षहरूमा ल्हासा सहरले सार्वजनिक पठन संस्कृतिको गुणस्तर अभिवृद्धिमा अथक प्रयास गर्दै सहरको ज्ञानको जगलाई बलियो बनाउँदै सभ्य ल्हासाको सांस्कृतिक पहिचानलाई निरन्तर सुदृढ तुल्याइरहेको छ। सहरभरिका सबै तह र तप्काले समन्वयात्मक योजना निर्माण र समग्र प्रवर्द्धनमार्फत विभिन्न स्थानहरूमा विविध पठन अभ्यास कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएका छन्, जसले सांस्कृतिक परम्पराले सहरको जीवन्तता र जनताको आध्यात्मिक संसारलाई समृद्ध बनाइरहेको छ।

यसै क्रममा, ल्हासाको चेन्ग्वान जिल्लास्थित ‘ताप्मे बार’ नामक पुस्तक पसलमा भर्खरै एक अनौठो कार्यक्रम सम्पन्न भयो। स्थानीय सांस्कृतिक पर्यटन ब्यूरोको आयोजनामा ‘विश्व पुस्तक दिवस’ को अवसर पारेर आयोजित उक्त कार्यक्रममा स्थानीय युवा लेखक छाङपा खान्द्रोले आफ्नो पुस्तक ‘बोचाङ फूलको याम’ माथि पाठकहरूसँग अन्तरक्रिया गरिन्। उक्त पुस्तकले ग्रामीण जीवन र पारिवारिक सम्बन्धको मार्मिक चित्रण गरेको छ। लेखक र पाठकबीचको यो सीधा संवादले स्थानीय साहित्यप्रतिको चासोलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको छ।

‘ताप्मे बार’ पुस्तक पसल ल्हासाको चर्चित सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा स्थापित भएको छ। यहाँ नियमित रूपमा पुस्तक विमोचन, साहित्यिक छलफल, चलचित्र प्रदर्शन र सांगीतिक कार्यक्रमहरू हुने गर्छन्। पसलकी प्रबन्धकले भनिन्, “हामी हरेक महिना कम्तीमा दुईवटा पठन सम्बन्धी कार्यक्रम आयोजना गर्छौं। पछिल्लो समय विद्यार्थीदेखि वृद्धवृद्धासम्म सबै उमेर समूहका पाठकहरूको सहभागिता बढिरहेको छ। किताबप्रतिको मोह नयाँ पुस्तामा पनि उत्तिकै देखिन्छ।”

त्यस्तै, ल्हासाको अर्को लोकप्रिय गन्तव्य हो, ‘बार्खोर स्ट्रीट पुस्तकालय’। तिब्बती शैलीमा निर्मित यस पुस्तकालयमा ३० हजारभन्दा बढी पुस्तकहरू सङ्ग्रहित छन्, जसमा तिब्बती इतिहास, संस्कृति, धर्म र साहित्यका दुर्लभ कृतिहरू पनि समावेश छन्। यो पुस्तकालय स्थानीयवासी र पर्यटक दुवैका लागि आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। यहाँ दैनिक सयौं पाठकहरू अध्ययन गर्न आउँछन्।

ल्हासाले ‘डिजिटल पठन’ लाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ। सहरभरिका सार्वजनिक स्थलहरूमा डिजिटल पुस्तकालयका कियोस्क राखिएका छन्, जहाँ नागरिकले निःशुल्क रूपमा हजारौं पुस्तकहरू डाउनलोड गरी पढ्न सक्छन्। ल्हासा नगरपालिकाको तथ्याङ्क अनुसार, सन् २०२५ मा मात्र शहरका विभिन्न सार्वजनिक पुस्तकालयहरूमा २० लाखभन्दा बढी पाठकहरूले सेवा लिएका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १५ प्रतिशतले बढी हो।

ल्हासाका एक स्थानीय बासिन्दा भन्छन्, “पहिले चिया पसलमा गएपछि मोबाइल चलाउँथ्यौं, अहिले किताब बोकेर जान्छौं। साथीहरूसँग चिया पिउँदै पुस्तकबारे छलफल गर्न पाउनुको आनन्द नै बेग्लै छ।” विज्ञहरूका अनुसार ल्हासामा देखिएको यो पठन संस्कृतिको पुनर्जागरणले सहरको बौद्धिक स्तर मात्र उकासेको छैन, सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षणमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।