हिमाली कृषि उत्पादनलाई आधुनिक बनाउँदै वैज्ञानिक झाङ युहोङलाई राष्ट्रिय सम्मान

ल्हासा । तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको कृषि तथा पशुपालन विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गत कृषि उत्पादन विकास तथा खाद्य विज्ञान अनुसन्धान संस्थानकी प्रमुख झाङ युहोङ यस वर्ष ‘राष्ट्रिय मे दिवस श्रम विभूषण’ बाट सम्मानित भएकी छन्। सन् १९९८ मा दक्षिणपश्चिम कृषि विश्वविद्यालयको जीवविज्ञान संकायबाट स्नातक गरेपछि उनले अनुसन्धानकर्ताको रूपमा आफ्नो यात्रा सुरु गरेकी थिइन्।

तीन दशक लामो करियरमा झाङले सधैं पहिलो पङ्क्तिमा रहेर काम गरिन्। उनले स्थानीय विशेषता भएका कृषि उत्पादनहरूको प्रशोधन प्रविधिमा सुधार गर्ने, गुणस्तर मूल्याङ्कन प्रणाली निर्माण गर्ने र उच्च पहाडी क्षेत्रका लागि उपयुक्त खाद्य प्रशोधन प्रविधि विकास गर्ने जस्ता कार्यहरूमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिइन्। उनको नेतृत्वमा संस्थानले हिमाली जौ, तिब्बती चिया, याकको दूध र स्थानीय फलफूलहरूको प्रशोधन तथा मूल्य अभिवृद्धिसम्बन्धी दर्जनौं परियोजनाहरू सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ।

झाङ युहोङ भन्छिन्, “हाम्रो मुख्य उद्देश्य भनेको स्थानीय किसान र पशुपालकहरूले उत्पादन गरेका कच्चा पदार्थलाई प्रशोधन गरेर उच्च मूल्यको वस्तुमा रूपान्तरण गर्नु हो। यसले ग्रामीण क्षेत्रको आर्थिक विकासमा ठोस योगदान दिन्छ।” संस्थानले हालसम्म २० भन्दा बढी नयाँ प्रशोधन प्रविधिहरू विकास गरिसकेको छ, जसमध्ये धेरैले राष्ट्रिय तथा क्षेत्रीय स्तरका पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्। उनको टोलीले विकास गरेको ‘हिमाली जौको पोषणयुक्त खाद्य शृङ्खला’ ले बजारमा राम्रो प्रतिक्रिया पाएको छ र यसले स्थानीय किसानहरूको आम्दानीमा उल्लेखनीय वृद्धि गरेको छ।

सम्मानबारे प्रतिक्रिया दिँदै झाङले भनिन्, “यो सम्मान केवल मेरो मात्र होइन, सम्पूर्ण टोलीको हो। हामी अझै धेरै काम गर्न बाँकी छ। उच्च पहाडी क्षेत्रका कृषि उत्पादनहरूलाई विश्व बजारमा पुर्याउने मेरो सपना अझै अधुरो छ।” हाल उनी र उनको टोली तिब्बती याकको मासुको दीर्घकालीन संरक्षण प्रविधि र हिमाली फलफूलको जैविक प्रशोधन प्रविधिमा केन्द्रित छन्। संस्थानले चीनका विभिन्न प्रान्तका विश्वविद्यालय र अनुसन्धान केन्द्रहरूसँग सहकार्य गर्दै अनुसन्धानलाई थप गहिरो बनाइरहेको छ।