पुटिन बेइजिङ पुगे, सीसँग ऐतिहासिक रणनीतिक वार्ता हुने

बेइजिङ। रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन चीनको राजकीय भ्रमणका लागि मङ्गलबार राति बेइजिङ पुगेका छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको न्यानो निमन्त्रणामा पुटिन मे १९ देखि २० सम्म चीनको भ्रमणमा रहेका हुन्। बेइजिङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उनलाई उच्चस्तरीय स्वागत गरिएको थियो, जसले दुई देशबीचको विशेष मित्रता र रणनीतिक विश्वासको गहिराइलाई झल्काउँछ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार भ्रमणका क्रममा दुई राष्ट्रपतिबीच द्विपक्षीय सम्बन्ध, विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार तथा साझा चासोका अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय विषयमा गहन विचार आदानप्रदान हुनेछ। दुवै नेताले विश्व शान्ति, सुरक्षा, बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था, संयुक्त राष्ट्रसङ्घको केन्द्रीय भूमिका, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको सम्मान र सार्वभौमिकताको रक्षाजस्ता विषयमा आफ्ना दृष्टिकोण साझा गर्नेछन्।

यो पुटिनको चीनतर्फको २५औँ भ्रमण हो। यसलाई बेइजिङ र मस्कोबीचको उच्चस्तरीय राजनीतिक संवाद तथा व्यापक रणनीतिक साझेदारीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने महत्त्वपूर्ण कूटनीतिक अवसरका रूपमा हेरिएको छ। दुई देशबीचको सम्बन्ध आजको अनिश्चित र अस्थिर विश्वमा स्थिरताको एक प्रमुख स्तम्भका रूपमा स्थापित भएको छ।

यस वर्ष चीन–रुस रणनीतिक समन्वय साझेदारी स्थापना भएको ३०औँ वार्षिकोत्सव तथा चीन–रुस असल छिमेकी र मैत्रीपूर्ण सहयोग सन्धिमा हस्ताक्षर भएको २५औँ वार्षिकोत्सव परेको छ। यी दुई ऐतिहासिक अवसरले दुई देशबीचको सम्बन्धको परिपक्वता, दिगोपन र रणनीतिक गहिराइलाई उजागर गर्छन्। सन् २००१ मा हस्ताक्षर भएको उक्त सन्धिले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र पारस्परिक सम्मानको ठोस जगमा उभ्याएको थियो, जसले पछिल्ला २५ वर्षमा द्विपक्षीय सहकार्यलाई अभूतपूर्व उचाइमा पुर्याएको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताका अनुसार दुवै पक्षले यी ऐतिहासिक अवसरलाई सदुपयोग गर्दै चीन–रुस सम्बन्धलाई थप गहिरो र उच्चस्तरमा पुर्याउने तयारी गरेका छन्। उनले दुई देशबीचको सम्बन्धले विश्वमा थप स्थिरता र सकारात्मक ऊर्जा प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गरे। ‘चीन र रुसबीचको सम्बन्ध आज अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको एउटा नमुना हो—पारस्परिक सम्मान, समानता, हस्तक्षेपविहीनता र पारस्परिक लाभमा आधारित,’ प्रवक्ताले भने।

पछिल्ला वर्षहरूमा चीन र रुसबीच राजनीतिक, आर्थिक, ऊर्जा, व्यापार, पूर्वाधार, सुरक्षा, प्रविधि, अन्तरिक्ष, कृषि, सांस्कृतिक आदानप्रदान तथा बहुपक्षीय मञ्चहरूमा सहकार्य उल्लेखनीय रूपमा विस्तार हुँदै आएको छ। सन् २०२५ मा दुई देशबीचको व्यापारिक कारोबारले ऐतिहासिक रेकर्ड तोड्दै २५० अर्ब अमेरिकी डलर पार गरेको थियो। ऊर्जा क्षेत्रमा साइबेरियाको शक्ति ग्यास पाइपलाइन, तेल आपूर्ति, आणविक ऊर्जा सहकार्य र नवीकरणीय ऊर्जामा संयुक्त परियोजनाहरूले दुई देशबीचको आर्थिक अन्तरनिर्भरतालाई बलियो बनाएका छन्।

सुरक्षा क्षेत्रमा दुई देशले संयुक्त सैन्य अभ्यास, प्रतिरक्षा प्रविधि सहकार्य, आतङ्कवाद विरोधी संयुक्त अभियान र क्षेत्रीय सुरक्षा संवादलाई नियमित रूपमा अघि बढाउँदै आएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, एससीओ, ब्रिक्स, जी–२० लगायतका बहुपक्षीय मञ्चहरूमा दुवै देशले एकअर्कालाई निरन्तर समर्थन गर्दै आएका छन्। विश्वका प्रमुख मुद्दाहरूमा दुई देशको समान वा निकट दृष्टिकोणले बहुपक्षीय कूटनीतिलाई बलियो बनाएको छ।

रुसले चीनको ‘एक चीन’ नीतिप्रति अटल समर्थन जनाउँदै आएको छ भने चीनले रुसको सार्वभौमिकता र क्षेत्रीय अखण्डताको रक्षाको पक्षमा स्पष्ट अडान राख्दै आएको छ। दुवै देशले कुनै पनि बाह्य हस्तक्षेप, एकपक्षीय प्रतिबन्ध र शीतयुद्धकालीन मानसिकताको विरोध गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा लोकतान्त्रीकरण र बहुध्रुवीयताको पक्षमा साझा आवाज उठाउँदै आएका छन्।

पुटिनको यो भ्रमणले दुई देशबीचको रणनीतिक समन्वयलाई थप सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यस भ्रमणले केवल द्विपक्षीय सम्बन्धलाई मात्र होइन, विश्व राजनीतिमा स्थिरता, सन्तुलन र बहुपक्षीयताको पक्षमा सकारात्मक योगदान दिनेछ। चीन र रुसबीचको यो घनिष्ठ साझेदारी कुनै सैन्य गठबन्धन होइन, न त कुनै तेस्रो पक्षविरुद्ध निर्देशित छ। यो त नयाँ युगको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको नमुना हो—जहाँ दुई ठूला शक्तिहरूले प्रतिस्पर्धालाई संवादमा, मतभेदलाई समन्वयमा र चुनौतीलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्न सक्छन् भन्ने प्रमाणित गरेका छन्।

दुई राष्ट्रपतिबीचको वार्तापश्चात् संयुक्त वक्तव्य जारी हुने तथा विभिन्न क्षेत्रमा द्विपक्षीय सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ। भ्रमणको अन्त्यमा दुवै नेता चीन–रुस शिक्षा वर्ष २०२६–२०२७ को औपचारिक उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुनेछन्, जसले दुई देशबीचको जनस्तरको सम्बन्ध, सांस्कृतिक आदानप्रदान र युवा पुस्ताबीचको समझदारीलाई अझ प्रगाढ बनाउने विश्वास गरिएको छ।