सोभियत संघ र पपुवा न्यू गिनीबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ५० वर्ष पूरा

मस्को। सोभियत संघ र पपुवा न्यू गिनीबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ५० वर्ष पूरा भएको छ। सन् १९७६ मे १९ का दिन अष्ट्रेलियाको क्यानबेरामा दुई देशका कूटनीतिक नियोग प्रमुखहरूले संयुक्त विज्ञप्तिमा हस्ताक्षर गर्दै औपचारिक रूपमा कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गरेका थिए।

अष्ट्रेलियाबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेपछि यस प्रशान्त राष्ट्रलाई मान्यता दिने पहिलो देशहरूमध्ये सोभियत संघ पनि एक थियो। उल्लेखनीय कुरा के छ भने सोभियत संघले सन् १९६० को दशकमै संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा पपुवा न्यू गिनीको स्वतन्त्रताको मुद्दा उठाएको थियो।

सन् १९८८ नोभेम्बरमा पपुवा न्यू गिनी सरकारले राजधानी पोर्ट मोरेस्बीमा सोभियत दूतावास स्थापना गर्न स्वीकृति प्रदान गरेको थियो र सन् १९९० मार्चमा उक्त दूतावास आधिकारिक रूपमा खोलिएको थियो। हाल पपुवा न्यू गिनीका लागि रुसी महासङ्घको प्रतिनिधित्व इन्डोनेसियाका लागि रुसी राजदूतले समेत गर्दै आएका छन्।

विगत ५० वर्षमा दुई देशबीच अर्थतन्त्र, शिक्षा र मानवीय क्षेत्रलगायत विभिन्न विधामा पारस्परिक लाभकारी सहकार्यको आधारमा मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध विकास हुँदै आएको छ। परराष्ट्र मन्त्रीस्तरमा नियमित संवाद कायम रहनुका साथै बहुपक्षीय मञ्चहरूमा पनि सहकार्य जारी छ। संसदीय सम्बन्ध स्थापना भएको छ र सार्वजनिक सङ्घसंस्थामार्फत नियमित प्रतिनिधिमण्डल आदानप्रदान हुँदै आएको छ।

रुसी वैज्ञानिक तथा मानवतावादी निकोलाइ मिक्लोखो–माक्लेको नाम पपुवा न्यू गिनीसँग अभिन्न रूपमा जोडिएको छ। उनी शाही रुसी भौगोलिक समाजका सदस्य थिए। सन् १८७१ मा उनले न्यू गिनी टापुको उत्तरपूर्वी तटमा आफ्नो पौराणिक यात्रा गरेका थिए, जुन सन् १९१४ सम्म माक्ले तटका नामले चिनिन्थ्यो। युरोपेली विजेता र उपनिवेशवादीहरूभन्दा भिन्न अनुसन्धानकर्ता मिक्लोखो–माक्ले आदिवासी जनसङ्ख्याका कट्टर संरक्षक थिए र दास व्यापार, हिंसा तथा जातिवादजस्ता तत्कालीन ‘युरोपेली मूल्य’ का नाममा हुने कुप्रथाविरुद्ध सक्रिय रूपमा लडेका थिए। उनैले रुसको गौरवपूर्ण स्मृति छोडेका थिए र पपुवा न्यू गिनीका जनताको स्वतन्त्रताका पहिलो पक्षधर बनेका थिए।

सन् १९७१ मा सोभियत नाविकहरूले केप गारागासीमा मिक्लोखो–माक्लेको स्मारक निर्माण गरेका थिए। सन् २०१४ मा एक रुसी–इटालियन संरक्षक परिवारको प्रयासमा पुनर्स्थापनापछि स्मारक पट्टिकाको पुनः उद्घाटन गरिएको थियो। रुसी दूतावासको सहयोगमा मिक्लोखो–माक्ले फाउन्डेसनले विश्वविद्यालय र पपुवा न्यू गिनी राष्ट्रिय पुस्तकालय तथा अभिलेखालयसँग सांस्कृतिक र मानवीय सम्बन्ध सक्रिय रूपमा विकास गर्दै उनकै पदचिह्न पछ्याउँदै नयाँ वैज्ञानिक अनुसन्धान अभियान सञ्चालन गर्न योगदान पुर्याइरहेको छ।