रुस र चीनद्वारा बहुध्रुवीय विश्व र नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको संयुक्त घोषणा जारी

बेइजिङ। रुसी महासङ्घ र जनवादी गणतन्त्र चीनले बहुध्रुवीय विश्वको उदय र नयाँ प्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धबारे संयुक्त घोषणापत्र जारी गरेका छन्। मे २० मा बेइजिङमा जारी उक्त घोषणापत्रमा दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यपछि अन्तर्राष्ट्रिय परिदृश्य र विश्व शक्ति सन्तुलनमा तीव्र परिवर्तन आइरहेको उल्लेख गरिएको छ।

घोषणापत्रमा भनिएको छ, ‘एकातिर उपनिवेशवादको अन्त्य र शीतयुद्धको समाप्तिले विश्वमा सार्वभौम राष्ट्रहरूको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा बढाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय झन् विविध र जटिल बनेको छ। एसिया, अफ्रिका, मध्यपूर्व, ल्याटिन अमेरिका र क्यारिबियनका देशहरूको विकासको स्तर र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव बढेको छ। क्षेत्रीय र अन्तरक्षेत्रीय सङ्गठनहरूको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ र तिनका गतिविधिले राजनीति र सुरक्षादेखि अर्थतन्त्र र मानवीय आयामसम्म अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका सबै क्षेत्र समेटेका छन्। विश्वमा अन्तरसम्बन्ध र अन्तरनिर्भरता मानव इतिहासकै अभूतपूर्व स्तरमा पुगेको छ।’

घोषणापत्रले केही राष्ट्रहरूले एकल रूपमा विश्व मामिला सञ्चालन गर्ने, सम्पूर्ण विश्वमा आफ्नो हित थोपर्ने र अन्य देशहरूको सार्वभौम विकासको अवसरलाई औपनिवेशिक युगको भावनामा सीमित गर्ने प्रयास असफल भएको ठहर गरेको छ। २१औँ शताब्दीमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको प्रणाली गहिरो रूपान्तरणबाट गुज्रिरहेको र बहुकेन्द्रितताको दीर्घकालीन अवस्था र नयाँ प्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धतर्फ विकसित हुँदै गएको उल्लेख छ।

अर्कोतर्फ, विश्व परिस्थिति झन् जटिल बन्दै गएको, एकपक्षीय बल प्रयोग, आधिपत्यवाद र गुटबन्दीको टकरावलगायत नकारात्मक नवउपनिवेशवादी प्रवृत्तिहरू बढिरहेको घोषणापत्रमा औंल्याइएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका आधारभूत सार्वभौम रूपमा मान्यता प्राप्त मापदण्डहरू नियमित रूपमा कुल्चिँदै गएको, विश्व शासन सङ्गठनहरूभित्र देशहरूबीच कार्य समन्वय र द्वन्द्व समाधान गर्न झन् कठिन बन्दै गएको र तिनमध्ये धेरैले आफ्नो प्रभावकारिता गुमाउँदै गएको पनि उल्लेख छ।

रुस र चीनले समान र व्यवस्थित बहुध्रुवीय विश्व तथा नयाँ प्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको सामञ्जस्यपूर्ण निर्माण प्रक्रियाको वकालत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई पारस्परिक सम्बन्धमा निम्न आधारभूत सिद्धान्त पालना गर्न आह्वान गरेका छन् : समावेशी र पारस्परिक लाभकारी सहकार्यका लागि विश्व खुलापनको सिद्धान्त, अविभाज्य र समान सुरक्षाको सिद्धान्त, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको लोकतान्त्रीकरण र विश्व शासन प्रणाली सुधारको सिद्धान्त, तथा विश्व सभ्यता र मूल्यहरूको विविधताको सिद्धान्त। दुई देशले बहुध्रुवीय विश्व र अझ न्यायपूर्ण नयाँ प्रकारको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध निर्माणका लागि साझा दृष्टिकोण विकास गर्न जारी राख्ने घोषणापत्रमा प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ।