लाभरोभको अन्तर्वार्ता : रुस–चीन सम्बन्ध आधुनिक विश्वकै सबैभन्दा स्थिर महाशक्ति सम्बन्ध, पश्चिमाले रुस र चीनलाई दास बनाउन सक्दैन

मस्को। रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले रुस र चीनबीचको सम्बन्ध आधुनिक विश्वकै सबैभन्दा स्थिर दुई महाशक्तिबीचको सम्बन्ध भएको बताएका छन्। सांघाई मिडिया ग्रुप (एसएमजी) लाई मे २० मा दिएको अन्तर्वार्तामा उनले राष्ट्रपति पुटिनको आसन्न चीन भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा जारी विशेष भिडियो सम्बोधनले दुई देशबीचको सम्बन्धको सङ्क्षिप्त मूल्याङ्कन दिएको र त्यो राष्ट्रपति सी चिनफिङ तथा अन्य चिनियाँ नेतृत्वले व्यक्त गरेको मूल्याङ्कनसँग पूर्ण रूपमा मेल खाने बताए।

लाभरोभले भने, ‘यी सायद आधुनिक विश्वमा दुई महाशक्तिबीचको सबैभन्दा स्थिर सम्बन्ध हुन्। यी पारस्परिक सम्मान, पारस्परिक लाभ र एकअर्काको हितको ख्यालको सिद्धान्तमा आधारित छन्। कुनै पनि मुद्दा यी हितको सन्तुलन सुनिश्चित हुने गरी सम्बोधन गरिन्छ। यसले दुई ठूला छिमेकी शक्तिबीचको सम्बन्धलाई सन्तुलन र स्थिरता प्रदान गर्छ—र साथै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको स्थिरतामा पनि योगदान गर्छ, विशेषगरी अहिलेको उथलपुथलले हाम्रो युरेसियाली महादेशलगायत विश्वको लगभग हरेक क्षेत्रलाई चिराचिरा पारिरहेको सन्दर्भमा।’

लाभरोभले यो सम्बन्ध अत्यन्त ठोस भौतिक जगमा उभिएको बताउँदै धेरै वर्षदेखि दुई देशबीचको व्यापार कारोबार २०० अर्ब डलरभन्दा उल्लेखनीय रूपमा माथि रहेको जानकारी दिए। यसको आधार ऊर्जा रहेको र रुस चीनलाई पाइपलाइन प्राकृतिक ग्यासको प्रमुख आपूर्तिकर्ता रहेको उनले बताए। तरल प्राकृतिक ग्यास र कोइलाका प्रमुख आपूर्तिकर्तामध्ये पनि रुस रहेको उनको भनाइ थियो। ‘भर्खरै हामीले ठूलो साइबेरियाको शक्ति २ ग्यास पाइपलाइन निर्माणमा अन्तिम सहमति गरेका छौं। सुदूर पूर्वी मार्गबारे पनि छलफल भइरहेको छ,’ उनले भने। हाइड्रोकार्बन ऊर्जाका अतिरिक्त आणविक ऊर्जाको शान्तिपूर्ण प्रयोगका सबै पक्ष, अन्तरिक्ष र समग्र उच्च प्रविधिमा पनि निकट सहकार्य रहेको लाभरोभले बताए।

लाभरोभले चीनलाई रुसको सबैभन्दा ठूलो छिमेकी र प्रमुख आर्थिक साझेदारका रूपमा हेर्ने गरेको बताए। ‘हामी सक्रिय रूपमा हाम्रो प्राविधिक गठबन्धनलाई बलियो बनाउँदैछौं। चीनसँग त्यस्ता प्रविधिहरू छन्, जसले रुसलाई पश्चिमले सिर्जना गरेको कृत्रिम र गैरकानुनी कठिनाइ हटाउन मद्दत गर्छ। हामी सक्रिय रूपमा आफ्नो प्राविधिक सार्वभौमिकता सुनिश्चित गर्ने त्यही मार्ग अवलम्बन गरिरहेका छौं,’ उनले भने।

रुसी र चिनियाँजस्ता महान शक्ति र जनतालाई दास बनाउन नसकिने तर पश्चिममा अझै पनि सबैलाई आफ्नो इच्छाको अधीनमा राख्न खोज्नेहरू रहेको लाभरोभले बताए। ‘हामी सही मार्गमा छौं,’ उनले भने।

युरेसियाली एकीकरणबारे लाभरोभले राष्ट्रपति सीले धेरै पहल अगाडि सारेको र राष्ट्रपति पुटिनले पनि युरेसियाली सुरक्षा र वृहत् युरेसियाली साझेदारीको दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको बताए। यी पहलहरू परिपूरक रहेको र मुख्य कार्य यी सबै एकीकरण प्रक्रियालाई सामञ्जस्यपूर्ण बनाउनु रहेको उनको भनाइ थियो। यसले एससीओ र आसियानबीचको बढ्दो अन्तरक्रिया तथा युरेसियाली आर्थिक सङ्घ र चीनबीच युरेसियाली एकीकरणका दृष्टिकोण समन्वय र बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ अगाडि बढाउने सम्झौताको व्याख्या गर्ने उनले बताए।

विश्व अर्थतन्त्रमा शक्तिको नयाँ सन्तुलन दोस्रो विश्वयुद्धदेखि बाँकी रहेका संरचनाहरूमा पनि प्रतिबिम्बित हुनुपर्नेमा जोड दिँदै लाभरोभले संयुक्त राष्ट्रसङ्घ सुरक्षा परिषद्लाई एसिया, अफ्रिका र ल्याटिन अमेरिकाका देशहरूको प्रतिनिधित्व विस्तार गरेर सुधार गर्नुपर्ने बताए। ब्रेटन वुड्स संस्थाहरूमा ब्रिक्स देशहरूको मत सङ्ख्या विश्व अर्थतन्त्रमा तिनको वास्तविक भारसँग पूर्ण रूपमा मेल नखाने उनको भनाइ थियो। ‘पश्चिमले हरसम्भव तरिकाले न्यायको स्थापनाको प्रतिरोध गरिरहेको छ,’ लाभरोभले भने। उनले प्रतिबन्ध, सार्वभौम राज्यहरूको सम्पत्ति जफत र आक्रमणको प्रयासका रूपमा देखिएको कुरा सबैभन्दा माथि अनुचित र बेइमान प्रतिस्पर्धा भएको र पश्चिमले धेरै क्षेत्रमा अनुचित प्रतिस्पर्धाका यिनै तरिका लागू गरिरहेको बताए।