चितवन क्यान्सर अस्पतालमा तीन महिनादेखि प्लाटिनम–आधारित किमोथेरापी औषधिको चरम अभाव, डब्लुएचओसँग आकस्मिक आपूर्तिको अनुरोध

चितवन। चितवनस्थित बीपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालमा विभिन्न क्यान्सरको उपचारमा प्रयोग हुने प्लाटिनम–आधारित किमोथेरापी औषधिको आपूर्ति तीन महिनादेखि बन्द भएको छ। अस्पतालमा सिस्प्लाटिन तीन महिनादेखि उपलब्ध छैन भने कार्बोप्लाटिन पनि गत साता सकिएको छ।

‘हामीसँग दुवै औषधि छैनन्, बजारबाट पनि ल्याउन सकिएको छैन। विभिन्न प्रकारका क्यान्सर भएका बिरामी र उनीहरूका आफन्त औषधिको चरम अभावका कारण गम्भीर समस्यामा छन्,’ अस्पतालका कार्यवाहक निर्देशक डा. उमेश नेपालले भने।

चिकित्सकका अनुसार कार्बोप्लाटिन, सिस्प्लाटिन र अक्सालिप्लाटिन प्लाटिनम–आधारित किमोथेरापी औषधि हुन्, जुन डिम्बाशय, फोक्सो, टाउको, घाँटी र स्तन क्यान्सरलगायत विभिन्न ठोस ट्युमरको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ। यी औषधिले क्यान्सर कोषहरूको डीएनएमा असर पारेर तिनको वृद्धि रोक्छन्। अक्सालिप्लाटिन मुख्यतः विकसित अवस्थाको कोलोरेक्टल क्यान्सर उपचारमा प्रयोग गरिन्छ। नेपालमा यी तीनै औषधिको तीव्र अभाव देखिएको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

औषधि उपलब्ध गराउने सबै प्रयास असफल भएपछि अस्पतालले शुक्रबार विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ) को नेपाल कार्यालयसँग आकस्मिक आपूर्तिका लागि अनुरोध गरेको छ। बीपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालमा दैनिक १५० देखि २०० जना विभिन्न अङ्गका क्यान्सर बिरामी किमोथेरापीका लागि पुग्ने गर्छन्। चिकित्सकहरूका अनुसार यी औषधि लगभग सबै प्रकारका क्यान्सर उपचारमा आवश्यक छन्।

वीर अस्पतालकी वरिष्ठ क्यान्सर विशेषज्ञ डा. सन्ध्या चापागाईंले औषधि बनाउन प्रयोग हुने चाँदीलगायत कच्चा पदार्थको मूल्य धेरै गुणाले बढेकाले आपूर्तिकर्ताले औषधि आयात गर्न नसकेको बताइन्। ललितपुरस्थित नेपाल क्यान्सर अस्पतालका अध्यक्ष डा. सुदीप श्रेष्ठले बिरामी र आफन्त औषधि किन्न भारत जान बाध्य भएको बताए। ‘लामो समय अभाव हुँदा उपचारमा असर पर्छ,’ उनले भने।

औषधि आपूर्तिकर्ताहरूका अनुसार अमेरिकी डलर बलियो हुनु र कच्चा पदार्थ महँगिनुका कारण मूल्य अत्यधिक बढेपछि आपूर्ति रोक्नुपरेको हो। ‘एक दशकअघि तोकिएको मूल्य बढाउन अनुमति नपाएकाले हामीले तीन महिनादेखि आयात गरेका छैनौं,’ प्राइम लाइफ केयरका अधिकारी मधु चित्रकारले भने। डीकेएम फार्मास्युटिकल्सका सञ्चालक दीपक तिब्रेवालले अमेरिकी डलरको मूल्यवृद्धि र पश्चिम एसियाको युद्धका कारण कच्चा पदार्थको मूल्य अत्यधिक बढेको बताए। आपूर्तिकर्ताहरूले सरकारले अत्यावश्यक औषधि सूचीका ९६ औषधिको मूल्य ११ वर्षदेखि पुनरावलोकन नगरेको गुनासो गरेका छन्।

यसैबीच, सार्क क्षेत्रका क्यान्सर रोग विशेषज्ञहरूको सङ्गठनको नेपाल शाखाले यी औषधिको आपूर्ति र उपलब्धता कठिन बन्दै गएकोप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा बिरामीको जीवन र उपचारको परिणाममा प्रत्यक्ष असर पर्ने चेतावनी दिएको छ।

उता, औषधि व्यवस्था विभागले शुक्रबार स्वास्थ्य मन्त्रालयमा भएको बैठकमा आपूर्तिकर्ता प्रतिनिधिसँग औषधिको आपूर्ति तत्काल पुनः सुरु गर्ने र मूल्य पुनरावलोकन गर्ने सहमति भएको जनाएको छ। ‘यसका लागि मन्त्रिपरिषद्को स्वीकृति आवश्यक पर्छ, हामी छिट्टै प्रस्ताव पठाउँछौं,’ विभागकी कार्यवाहक महानिर्देशक शिवानी खड्काले भनिन्। ग्लोबल क्यान्सर अब्जर्भेटरीका अनुसार नेपालमा हरेक वर्ष २२ हजारभन्दा बढी नयाँ क्यान्सर बिरामी थपिन्छन्, जसमध्ये करिब ६० प्रतिशतले किमोथेरापी उपचार गराउने अनुमान छ।