इरान-अमेरिकाबीच ६० दिने युद्धविराम र होर्मुज स्ट्रेट खोल्ने प्रस्तावित सम्झौता नजिक, आणविक मुद्दामा मतभेद कायमै

तेहरान — संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच ६० दिने युद्धविराम विस्तारसम्बन्धी प्रस्तावित सम्झौता अन्तिम चरणमा पुगेको छ, जसअन्तर्गत होर्मुज स्ट्रेट पुनः खोलिने, इरानले स्वतन्त्र रूपमा तेल बिक्री गर्न पाउने र इरानको आणविक कार्यक्रम नियन्त्रणबारे वार्ता हुने बताइएको छ। अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एक्सियोसले एक अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै शनिबार यो जानकारी दिएको हो।

न्युयोर्क टाइम्सले दुई अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै प्रस्तावित सम्झौताको एक प्रमुख तत्त्व इरानले आफ्नो उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डार त्याग्ने प्रतिबद्धता रहेको उल्लेख गरेको छ। तर, इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता एस्माइल बाघाईले शनिबार इरान र अमेरिका युद्ध अन्त्य गर्ने समझदारीपत्र (एमओयू) लाई अन्तिम रूप दिन काम गरिरहेको बताए। उनले भने, ‘हामीले आगामी तीनदेखि चार दिनभित्र के हुन्छ भनेर पर्खनुपर्छ र हेर्नुपर्छ।’ यस चरणमा इरानको आणविक मुद्दा शान्ति वार्ताको केन्द्रविन्दु नभएको उनको भनाइ थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसअघि इरानसँगको शान्ति सम्झौता ‘धेरै हदसम्म वार्ता भइसकेको’ र अमेरिका, इरान तथा मध्यपूर्वका अन्य सम्बन्धित देशहरूबीच अन्तिम रूप दिन बाँकी रहेको घोषणा गरेका थिए। ट्रुथ सोसलमा एक पोस्टमा ट्रम्पले सम्झौताको एक भागका रूपमा होर्मुज स्ट्रेट खोलिने बताउँदै सम्झौताका अन्तिम पक्ष र विवरणहरूबारे छलफल भइरहेको र चाँडै घोषणा गरिने जानकारी दिए।

इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेश्कियानले शनिबार भने, ‘हामी केवल आफ्ना जनताको कानुनी र वैध अधिकारको रक्षा गर्न चाहन्छौं, तर अमेरिकासँग वार्ताको हाम्रो इतिहास र अनुभवले हामीलाई अत्यधिक सावधानी अपनाउन आग्रह गर्दछ।’

इरानको अर्ध-सरकारी फार्स समाचार एजेन्सीले इरानी वार्ता टोली निकट स्रोतलाई उद्धृत गर्दै इरानले यस चरणमा आफ्नो आणविक कार्यक्रमबारे छलफल नगर्ने, वार्ताअघि आफ्ना रोक्का सम्पत्तिहरू फिर्ता गर्नुपर्ने र होर्मुज स्ट्रेटमाथि आफ्नो नियन्त्रण र व्यवस्थापन जारी राख्ने विषयमा जोड दिएको जनाएको छ। तीन बाँकी गम्भीर असहमतिका विषयहरू समाधान नभए कुनै पनि वार्ता नहुने पनि एजेन्सीले उल्लेख गरेको छ।