घरघरै पुगेर विपद् सचेतना फैलाउँदै चोबुन

अबार खाम्स । वर्षायामसँगै वर्षा बढ्न थालेपछि अबार खाम्स सहरअन्तर्गतको चोबुन टाउनसिपले नियमित विपद् रोकथाम तथा उद्धारसम्बन्धी सचेतना अभियानलाई तीव्र बनाएको छ। स्थानीय प्रशासनका कर्मचारी, भू–प्रकोप अनुगमनकर्ता र स्वयंसेवी टोलीहरू गाउँ–गाउँ र घर–घरमा पुगेर नागरिकलाई विपद् जोखिम, बाढी–पहिरोबाट बच्ने उपाय तथा आपत्कालीन अवस्थामा अपनाउनुपर्ने सावधानीबारे जानकारी गराइरहेका छन्।

टाउनसिप प्रशासनका अनुसार मे महिनाको उत्तरार्धदेखि वर्षा बढेकाले बस्ती, खेतबारी, जोखिमयुक्त भौगोलिक क्षेत्र र नदी–किनार आसपासका स्थानमा जनचेतना अभियान सञ्चालन गरिएको हो। अभियानको मुख्य उद्देश्य स्थानीय बासिन्दामा “सुरक्षा पहिलो, रोकथाम प्रमुख” भन्ने धारणा बलियो बनाउनु रहेको छ।

चोबुन टाउनसिपअन्तर्गतका गाउँहरूमा कर्मचारीहरूले स्थानीय भाषामै नागरिकसँग संवाद गर्दै विपद् रोकथामसम्बन्धी सामग्री वितरण गरेका छन्। खेतबारीमा काम सकेर विश्राम गरिरहेका किसानहरूसँग समेत भू–प्रकोप अनुगमनकर्ताहरूले प्रत्यक्ष भेटघाट गरी पहिरो, बाढी, ढुंगाखस्ने जोखिम, आकस्मिक निकास मार्ग र सुरक्षित स्थानबारे जानकारी दिएका छन्।

विशेषगरी तेउचे गाउँका खेतबारीमा स्थानीय बासिन्दा भेला भएको अवसर पारेर अनुगमन टोलीले ‘जान्नैपर्ने विपद् रोकथाम ज्ञान’ लगायतका प्रचार–सामग्री वितरण गरेको थियो। टोलीले स्थानीय क्षेत्रमा देखिन सक्ने सामान्य भू–प्रकोप र बाढीजन्य जोखिमको प्रकृति बुझाउँदै रमाइलो, सहज र व्यवहारिक शैलीमा नागरिकलाई विपद् पूर्वतयारी, जोखिमबाट जोगिने तरिका र आपत्कालीन अवस्थामा जीवन रक्षा गर्ने सीप सिकाएको थियो।

अभियानका क्रममा स्थानीय बासिन्दाले विपद् जोखिम, सुरक्षित स्थान, वर्षाका बेला अपनाउनुपर्ने सावधानी र उद्धारसम्बन्धी विभिन्न प्रश्न राखेका थिए। अनुगमनकर्ताहरूले ती प्रश्नको जवाफ दिँदै जोखिम देखिएमा समयमै सूचना दिन, अनावश्यक रूपमा खोला–नाला र पहिरो सम्भावित क्षेत्रमा नजान, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धाको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिन आग्रह गरेका छन्।

चोबुन टाउनसिपले सचेतना अभियानसँगै जोखिमयुक्त क्षेत्रको निरीक्षणलाई पनि व्यवस्थित बनाएको छ। प्रशासनले विशेष निरीक्षण टोली गठन गरी ७० वटा प्रमुख जोखिम क्षेत्रमा दुई चरणमा विस्तृत जाँच गरेको छ। सम्भावित जोखिम पहिचान गर्न ‘जालो तानेर खोजी गर्ने’ शैलीमा प्रत्येक संवेदनशील क्षेत्रको अवस्था अध्ययन गरिएको टाउनसिप प्रशासनले जनाएको छ।

निरीक्षणका क्रममा देखिएका सम्भावित जोखिमहरूलाई सूचीबद्ध गरिएको छ। त्यसमध्ये उच्च जोखिम भएका ४ स्थानका लागि जिम्मेवार निकाय र व्यक्तिहरू स्पष्ट रूपमा तोकिएका छन्। साथै, जोखिम नियन्त्रण र सुधारका लागि विस्तृत कार्ययोजना तयार गरिएको छ। प्रशासनले “छिटो पहिचान, छिटो निर्णय र छिटो व्यवस्थापन” को कार्यप्रणाली लागू गर्दै सम्भावित दुर्घटना हुनुअघि नै जोखिम हटाउने लक्ष्य लिएको छ।

हालसम्म चोबुन टाउनसिपले खेतबारी र घरघरमा पुगेर ४६ पटक विपद् सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गरिसकेको छ। ती कार्यक्रमबाट ३ हजारभन्दा बढी नागरिक लाभान्वित भएका छन् भने १ हजार २ सयभन्दा बढी सचेतना पुस्तिका तथा प्रचार सामग्री वितरण गरिएको छ।

स्थानीय प्रशासनका अनुसार अभियानले नागरिकमा विपद् जोखिमप्रतिको सतर्कता बढाएको छ। अब वर्षायाममा हुन सक्ने जोखिमलाई केवल सरकारी जिम्मेवारीका रूपमा नभई समुदाय, परिवार र प्रत्येक नागरिकको साझा जिम्मेवारीका रूपमा बुझ्ने वातावरण बन्न थालेको छ।

चोबुन टाउनसिपको यो पहलले ग्रामीण क्षेत्रमा विपद् व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन जनसहभागिता, स्थानीय भाषाको प्रयोग, प्रत्यक्ष संवाद र पूर्वतयारी कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने सकारात्मक उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ। प्रशासनले आगामी दिनमा पनि जोखिमयुक्त क्षेत्रको नियमित अनुगमन, नागरिक सचेतना, आपत्कालीन तयारी र उद्धार संयन्त्रलाई थप सुदृढ बनाउँदै जाने जनाएको छ।