ग्यान्त्सोको ‘बरफ पग्लिने मौसम’ मा पर्यावरण र संस्कृतिको चम्किलो यात्रा

तिब्बत । मे १९ का दिन ‘चीन पर्यटन दिवस’ को अवसर पारेर तिब्बतको प्रसिद्ध ग्यान्त्सो (नाम्त्सो) ताल क्षेत्रमा सन् २०२६ को ‘हिमाली पुरातन गाउँ, सुन्दर ल्हासा’ सांस्कृतिक तथा पर्यटन महोत्सवको विशेष कार्यक्रम ‘बरफ पग्लिने मौसम’ (दार्खा च्येवा) सम्पन्न भएको छ। कार्यक्रम स्थलमा स्वागतद्वारका रूपमा ढुङ्गाको मूर्ति राखिएको थियो, जसको बनोट ग्यान्त्सोको प्रसिद्ध ताशी प्रायद्वीपको अनुपम चट्टानी परिदृश्य झल्काउने हात जोडेको आकृतिको थियो।

समुद्री सतहबाट ४,७१८ मिटरको उचाइमा अवस्थित ग्यान्त्सो तालको सतह यति अग्लो छ कि यो आकाशमा झुन्डिएझैँ देखिन्छ। स्थानीय बासिन्दा कुन्जाङ दोर्जेका अनुसार यसै विशेषताका कारण यसलाई ‘आकाशे ताल’ (ग्यान्त्सो) भनिन्छ। मे महिना लागेसँगै तालको बरफ बिस्तारै पग्लिन थाल्छ, जसले सिर्जना गर्ने अद्वितीय उच्च-पहाडी प्राकृतिक दृश्यलाई स्थानीयहरू ‘दार्खा च्येवा’ अर्थात् ‘बरफ पग्लिने मौसम’ भन्छन्। यो समय ग्यान्त्सोको वर्षभरिकै सबैभन्दा आकर्षक पर्यटन सिजन मानिन्छ।

‘दार्खा च्येवा’ को मनोरम दृश्य हेर्न ल्हासाबाटै आएका पर्यटक चाओ युले भने, ‘ग्यान्त्सो क्षेत्र नजिकका होटलहरूमा अक्सिजन आपूर्ति उपकरणहरू जडान गरिएको छ, जुन सोचेभन्दा धेरै सुविधाजनक छ।’ उनले तिब्बती पोशाक लगाएर तस्बिरसमेत खिचाए। स्थानीय संस्कृति र पर्यटन ब्यूरोका प्रमुख वाङ चाओ युका अनुसार दैनिक रूपमा सहज पहुँच हुने यातायात सुविधा, अक्सिजन आपूर्ति प्रणाली र विविध आवास विकल्पहरूले गर्दा झन् धेरै पर्यटक ग्यान्त्सो आउन र उच्च-पहाडी ‘बरफ पग्लिने’ चाडजस्ता अनुपम लोक-सांस्कृतिक अनुभव लिन आकर्षित भइरहेका छन्।

सन् २०२६ को मे दिवस (मजदुर दिवस) बिदाका बेला ग्यान्त्सो पर्यटकीय क्षेत्रले टिकट बिक्री र दर्शनीय बस सेवाबाट मात्र १४ करोड युआनभन्दा बढी राजस्व सङ्कलन गरेको थियो, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४४.८ प्रतिशतले वृद्धि हो। सन् २०१८ मा ग्यान्त्सो क्षेत्रमा ‘ताल क्षेत्र घेराबन्दी’ विशेष सुधार कार्य सुरु गरिएको थियो। स्थानीय सरकारसँगको स्वैच्छिक सहकार्यमा पारिस्थितिक केन्द्रीय क्षेत्रभित्रका १०७ वटा व्यावसायिक पसल, ३१ वटा गोठ र ४५ वटा अस्थायी पाल हटाइए। ती सञ्चालक र बासिन्दालाई ग्यान्त्सो गाउँको एकीकृत बस्तीमा स्थानान्तरण गरी व्यवस्थित गरियो। त्यसपछि पर्यटकीय क्षेत्रले विद्युतीय दर्शनीय बसबाट एकीकृत यातायात सेवा विस्तार गर्दै निजी सवारीलाई मुख्य ताल क्षेत्रमा प्रवेशमा पूर्ण रोक लगायो, जसले घाँसे मैदानको विनाश र गाडीको धुवाँबाट हुने प्रदूषणलाई न्यूनीकरण गर्यो।

पारिस्थितिक वातावरणमा आएको निरन्तर सुधारले पर्यटन विकासलाई गहिरो प्रोत्साहन दिँदै संरक्षण र विकासबीच क्रमशः सकारात्मक चक्र निर्माण गरेको छ। सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म सरकारले स्थानान्तरित बासिन्दालाई वार्षिक क्षतिपूर्ति रकम प्रदान गर्दै उनीहरूको दीर्घकालीन जीवन सुरक्षाको प्रत्याभूति गर्यो, जसले जनता पारिस्थितिक संरक्षण गरेर पनि जीवनको चिन्ता नगर्ने अवस्था सिर्जना गर्यो।

हालैका वर्षहरूमा स्थानीय स्तरमा लोक-सांस्कृतिक स्रोतहरूको गहन खोज गरी ताल परिक्रमा लोक-गृह, फोटोग्राफी आधार र विशेष खानपानजस्ता नयाँ व्यवसाय सिर्जना गरिएको छ। यसले सांस्कृतिक पर्यटनको सम्पूर्ण औद्योगिक शृङ्खला सञ्चालन गर्दै गोठालाहरूलाई आफ्नै ढोकामै पर्यटन आम्दानी गर्न सक्षम बनाएको छ। ग्यान्त्सो पर्यटकीय क्षेत्र व्यवस्थापन केन्द्रका युवा प्रमुख दोर्जेका अनुसार सन् २०२५ मा ल्हासा ग्यान्त्सो पर्यटकीय क्षेत्र संरक्षण तथा विकास कम्पनीले ग्यान्त्सो गाउँ सरकारसँग १० वर्षे सहकार्य सम्झौता गरेको थियो, जसअन्तर्गत वार्षिक रूपमा दाग्पो र ग्यान्त्सो गाउँलाई लाभांश वितरण गरिन्छ। उक्त वर्ष ‘याक र घोडा भाडा’ सेवाबाट करिब ९५ लाख युआन वितरण गरियो, जसले दुवै गाउँका बासिन्दाको प्रतिव्यक्ति औसत वार्षिक आम्दानी ३,००० युआनभन्दा बढीले वृद्धि गरायो।

नीलो आकाश र हिमशृङ्खलाले घेरिएको ग्यान्त्सोले सुन्दर पारिस्थितिक आधारमा संस्कृति र पर्यटन उद्योगको चम्किलो विकास गरिरहेको छ।